Trump heeft nu geen vrienden meer

Het tweede debat tussen Clinton en Trump had een duistere toon, ongekend in de moderne Amerikaanse geschiedenis.

Foto’s AP/AFP/Reuters
Memphis

De campagne van Donald Trump vertoont alle tekenen van een implosie. Bijna geen Republikein wil meer met hem gezien worden, nadat The Washington Post een filmpje publiceerde waarin Trump in grove bewoordingen opschept over hoe hij zich seksueel opdringt aan vrouwen.

In het campagneteam heerst chaos. De partijtop zou intussen dolgraag van hem af willen, maar weet dat dit niet meer gaat. Daarmee is de kans verkeken dat Donald Trump zich nog als een conventionele kandidaat zal gedragen. Trump is eenzaam en heeft niets meer te verliezen. Dat maakt hem grillig, rauw en ongrijpbaar.

Hoe gevaarlijk de eenzame Trump is, bleek maandagnacht, tijdens het tweede tv-debat met Hillary Clinton. Dit debat had een naargeestige en duistere toon, die ongekend is in de moderne Amerikaanse geschiedenis. Het begon anderhalf uur voor het debat, toen Trump een persconferentie organiseerde met vrouwen uit het verleden van Bill en Hillary Clinton. Enkele vrouwen zeggen aangerand en verkracht te zijn door Bill Clinton. Er zat ook een vrouw wier verkrachter ooit door Hillary Clinton was verdedigd, tijdens Clintons jaren als advocaat.

Tijdens het debat trapte Trump wild om zich heen. Hij dreigde Hillary Clinton te vervolgen vanwege haar e-mailschandaal, ook al heeft de FBI niet tot vervolging willen overgaan. Ook dreigde hij haar met de gevangenis, als hij wint. Trump deed zijn grove woorden in het uitgelekte filmpje af als ‘kleedkamergesprekken’, en zocht op dit onderwerp alleen maar de aanval: „Bij Bill Clinton waren het daden, dat was veel erger. Bij mij waren het alleen maar woorden.”

Breuk met de partij

Trump gaf ook signalen van een breuk met de Republikeinse Partij. Hij liet running mate Mike Pence openlijk vallen over Syrië. Pence, redenerend als een klassieke neocon, wil desnoods militair ingrijpen tegen de Russisch-Syrische alliantie. Trump zei dat hij juist wil samenwerken met Rusland. „We hebben elkaar niet gesproken”, zei Trump. „Maar we zijn het oneens.”

De conservatief Pence liet eerder weten dat hij diep geraakt was door Trumps seksisme in het filmpje. Hij liet een optreden met Trump in Wisconsin schieten, en hield zich het hele weekend onzichtbaar. Zelfs deze running mate wil niet meer met Trump gezien worden.

De ene na de andere partijprominent laat Trump vallen. Tientallen gouverneurs, Congresleden en bekende namen hebben hun steun ingetrokken: Condoleezza Rice, John McCain, Arnold Schwarzenegger en John Kasich. Rice schreef: „Genoeg! Donald Trump mag geen president worden. Hij moet zich nu terugtrekken.” Veel Congresleden pleiten nu voor een kandidatuur van Pence, in veel opzichten een klassieke Republikein met zeer conservatief-religieuze ideeën.

Maar Trump zal eerder met donderend geraas ten onder gaan dan dat hij zijn campagne opgeeft. De partij kan hem niet afzetten: Trump is eerlijk gekozen. Zijn vertrek is alleen mogelijk als dat vrijwillig is. Omdat die kans volgens Trump zelf „nul procent” is, zit de Republikeinse Partij vast aan Trump.

Zorg over Congresverkiezingen

De partijtop maakt zich niet alleen zorgen over de strijd om de macht in het Witte Huis, nu Trumps achterstand op Clinton groeit. Een nog groter probleem van Trumps implosie zijn de gevolgen voor de Congres- en gouverneursverkiezingen, die op dezelfde dag als de presidentsverkiezingen plaatsvinden. Een scenario kan zijn dat Trump de Republikeinse meerderheden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden in gevaar brengt.

Partijvoorzitter Reince Priebus probeert te redden wat er te redden valt. Hij praatte zaterdag op een crisisvergadering in Trump Tower in op de kandidaat om zijn excuses aan te bieden. Er volgde een halfslachtig excuus, onvoldoende voor Priebus. Hierop adviseerde Priebus, zo schreef The Wall Street Journal, geldschieters hun donaties strategisch in te zetten: minder voor Trump, meer voor conservatieven in andere verkiezingen.

Trump heeft nog een paar trouwe woordvoerders. En hij heeft zijn aanhang, van wie de grote meerderheid weinig kwaad zag in zijn opmerkingen over vrouwen. Daarom maakt hij van zijn geïsoleerde positie zijn kracht, zoals hij dat ook en met succes tijdens de voorverkiezingen deed. De partij schaart hij onder zijn vijanden. In een Twitterstorm dit weekend beschuldigde hij de partijtop ervan hem te laten vallen. Hij schreef onder meer: „Geweldige steun! (Behalve sommige Republikeinse ‘leiders’.) Dank u.”

Maar alleen de steun van zijn trouwe aanhangers is niet genoeg om een verkiezing te winnen. Trump moet buiten die kring kiezers proberen te bereiken, en hij weigert dat nu te doen. Het is een teken dat iedere uitgezette lijn en alle strategieën teniet zijn gedaan. Wat rest, zijn dertig campagnedagen waarin Trump op alleen zijn instinct vertrouwt. De Republikeinse Partij weet inmiddels wat dat betekent: bereid je maar voor op het ergste.