Eenzame Trump is gevaarlijk in naargeestig tv-debat met Clinton

Verkiezingen VS Het tweede debat tussen Clinton en Trump had een duistere toon, die ongekend is in de moderne Amerikaanse geschiedenis.

Foto John Locher/AP

De campagne van Donald Trump vertoont alle tekenen van een implosie. Bijna geen Republikein wil meer met hem gezien worden. In het campagneteam heerst chaos. De partijtop zou inmiddels dolgraag van hem af willen, maar weet dat dat niet meer gaat. Daarmee is de kans verkeken dat Donald Trump zich nog als een conventionele kandidaat zal gedragen. Trump is eenzaam en heeft niets meer te verliezen. Dat maakt hem grillig, rauw en ongrijpbaar.

Hoe gevaarlijk de eenzame Trump is, bleek afgelopen nacht, tijdens het tweede tv-debat met Hillary Clinton. Dit debat had een naargeestige en duistere toon, die ongekend is in de moderne Amerikaanse geschiedenis. Het begon anderhalf uur voor het debat, toen Trump een persconferentie organiseerde met vrouwen uit het verleden van Bill en Hillary Clinton. Enkele vrouwen zeggen aangerand en verkracht te zijn door Bill Clinton. Er zat ook een vrouw wier verkrachter ooit door Hillary Clinton was verdedigd, tijdens Clintons jaren als advocaat.

Kijk hier het hele debat terug. De tekst gaat verder onder de video.

Tijdens het debat was de Trump te zien die niets meer te verliezen heeft. Wild schoot hij om zich heen. Hij dreigde Hillary Clinton te vervolgen vanwege haar e-mailschandaal, al wilde de FBI dat niet doen. Trump noemde zijn woorden in het uitgelekte filmpje ‘kleedkamergesprekken’, en zocht op dit onderwerp alleen maar de aanval. Hij zei: „Kijk naar Bill Clinton. Hij was veel erger, wat hij vrouwen heeft aangedaan. In mijn geval waren het alleen maar woorden, bij hem waren het daden.”

Het fragment waar Trump Bill Clinton aanhaalt. De tekst gaat verder onder video.

Trump gaf ook signalen van een breuk met de Republikeinse Partij. Hij liet running mate Mike Pence openlijk vallen over Syrië. Pence, redenerend als een klassieke neocon, wil desnoods militair ingrijpen tegen de Russisch/Syrische alliantie. Trump zei gisteren dat hij juist wil samenwerken met Rusland. „We hebben niet gepraat”, zei Trump. „Maar we zijn het oneens.” De conservatief Pence liet eerder weten dat hij diep geraakt was door Trumps seksisme in het vrijgekomen filmpje. Hij liet een optreden voor Trump in Wisconsin schieten, en hield zich het hele weekend onzichtbaar. Zelfs de running mate wil niet meer met Trump gezien worden.

De ene na de andere partijprominent laat de steun voor Trump vallen. Tientallen gouverneurs, Congresleden en bekende namen hebben hun steun ingetrokken: Condoleezza Rice, John McCain, Arnold Schwarzenegger en John Kasich. Rice schreef: „Genoeg! Donald Trump mag geen president worden. Hij moet zich nu terugtrekken.” Veel Congresleden pleiten nu voor een kandidatuur van Pence, in veel opzichten een klassieke Republikein met zeer conservatief-religieuze ideeën.

Trump tegenover Clinton: “You’d be in jail”. De tekst gaat verder onder de video.

Maar Trump zal eerder met donderend geraas ten onder gaan dan dat hij zijn campagne opgeeft. Daardoor kan de partij hem niet afzetten: Trump is eerlijk gekozen. Hij kan alleen vertrekken als hij dat vrijwillig doet. Omdat die kans volgens Trump zelf „nul procent” is, zit de Republikeinse Partij samen met Trump vast in een kapotte lift.

De partijtop maakt zich niet alleen zorgen om de strijd om het Witte Huis, waarbij Trumps achterstand op Clinton groeit. Een nog groter probleem zijn de gevolgen van Trumps implosie voor de Congres- en gouverneursverkiezingen, die op dezelfde dag plaatsvinden. Een scenario kan zijn dat Trump de Republikeinse meerderheden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden in gevaar brengt.

De voorzitter probeert te redden wat te redden is

Partijvoorzitter Reince Priebus probeert te redden wat er te redden valt. Hij praatte zaterdag op een crisisvergadering in Trump Tower in op de kandidaat om zijn excuses aan te bieden. Er volgde een halfslachtig excuus, onvoldoende voor Priebus. Hierop adviseerde Priebus, zo schreef The Wall Street Journal, geldschieters hun donaties strategisch in te zetten: minder voor Trump, meer voor conservatieven in andere verkiezingen.

Trump heeft geen vrienden meer over in de partij, op een paar trouwe woordvoerders na. Maar hij heeft nog wel zijn aanhang, van wie de grote meerderheid weinig kwaad zag in zijn opmerkingen over vrouwen. Hij maakt van zijn eenzame positie daarom zijn kracht, zoals hij dat met succes tijdens de voorverkiezingen deed. De partij schaart hij onder zijn vijanden. In een Twitterstorm dit weekend beschuldigde hij de partijtop ervan hem te laten vallen. Hij schreef onder meer: „Geweldige steun! (Behalve sommige Republikeinse ‘leiders’). Dank u.”

Maar alleen zijn trouwe aanhangers zijn onvoldoende om een verkiezing te winnen. Trump moet kiezers buiten die kring bereiken, en hij weigert dat nu te doen. Het is een teken dat iedere lijn, alle uitgedachte strategieën verdwenen zijn. Wat rest, zijn dertig campagnedagen waarin Trump op alleen zijn instinct vertrouwt. De Republikeinse Partij weet inmiddels wat dat betekent: bereid je voor op het ergste.