‘Mannen kijken porno, maar weten niks van seks’

Interview Sandy Wenderhold (48) weet hoe we over seks denken. Ze nam de door haar vader opgerichte blootblaadjes over, maar moest die vorige maand stopzetten. Geld verdient ze met internetporno. ‘Zeker bij de webcams merk je dat veel van die mensen eenzaam zijn.’
Foto Roger Cremers

In het jaar dat ze geboren werd, begon haar vader met het eerste blootblaadje van Nederland. Het was 1968 en het mocht nog niet, dus wie een exemplaar van Jan Wenderholds Chick wilde, moest het, zoals dat heette, ‘onder de toonbank’ kopen. Voor één gulden vijftig. In het eerste nummer stonden foto’s van model Alma, strak blond haar tot op haar schouders, puntige borsten. Naakt, maar zeker niet expliciet pornografisch. Verder: een verhaal over wat lsd met je seksbeleving doet, meerdere ‘kartoens’ en twee pagina’s met contactadvertenties. Artistiek echtp. zoekt dito voor partnerwissl. Vr. moet lang haar hebben.

Jan Wenderhold, toen begin twintig, kreeg later ook de Candy in bezit, opgericht door medebladenmaker en generatiegenoot Peter Muller. Samen waren ze verantwoordelijk voor de seksuele revolutie in de kiosk. Een rechtszaak tegen een verkoper die 4.500 Chicks op voorraad had, leidde in 1970 tot vrijspraak – wat de facto betekende dat pornografie voortaan legaal was in Nederland. De blaadjes durfden steeds iets verder te gaan. Hun makers werden miljonair.

Eerder deze maand moest Sandy Wenderhold (48) haar vader (nu 71) bellen met het slechte nieuws: ze had besloten te stoppen met de blaadjes. Chick ging in 2008 al ter ziele, Candy is afgestoten en krijgt onder andere makers een doorstart.

„Het was allemaal ellende”, zegt ze op het kantoor van Sansyl, naast het NS-station van Uitgeest. „We zeiden al drie jaar dat we het niet gingen redden.” Tankstations, jarenlang belangrijke verkooppunten voor pornoblaadjes vanwege hun relatieve anonimiteit, worden zelfbedieningsstations of verkopen alleen nog broodjes. De truckers zelf hebben allemaal internet op hun smartphone. „Dan kun je wel op goedkoper papier gaan drukken, of er wéér zestien pagina’s vanaf halen, maar dat heeft ook geen zin.”

Sansyl (vernoemd naar zijn twee dochters Sandy en Sylvana) is het erotiekconcern dat Jan Wenderhold oprichtte om de Chick en zijn andere uitgaven bij onder te brengen. Nadat Sandy het roer overnam, voegde ze al snel een titel toe: Passie. Softer, wel naakt maar geen penetratie, met , zoals ze het nu zegt, „leuke amateurmeiden”. De grootste klapper maakte ze toen ze het paaldansende nichtje van Máxima, Laura Viña, naar Nederland haalde voor een fotoshoot. De editie met haar op de cover, van maart 2005, werd zo’n 140.000 keer verkocht.

Maar toen was papier al lang niet meer de kurk waar het bedrijf op dreef: Sansyl (jaaromzet 15 tot 20 miljoen euro) verdient tegenwoordig geld met zo’n honderd betaalsites (met filmpjes en webcamgirls), 0900-telefoonlijnen, fotoshoots en tientallen erotische tv-kanalen die vaak met een extra pakket te ontvangen zijn, zoals PassieXXX in Nederland.

De dag na dat eerste belletje met slecht nieuws hing haar vader weer aan de lijn. „Je had me niet gezegd dat je ook met de Passie stopt.”

Ja, dus. Alle tijdschriften zijn opgegeven.

Erotische vrouwenglossy

Of – dat is niet helemaal waar. Wenderhold begon vorig jaar met Oh, een erotische glossy voor vrouwen. Met gestileerde naaktfotografie (van mannen én vrouwen) en verhalen van schrijvers als Saskia Noort, Manon Uphoff en Philip Huff. Oh komt elke maand uit en verkoopt van elk nummer ongeveer 10.000 exemplaren. Wenderhold: „Ik had hoofdredacteur Debby Gerritsen laatst hier, en ik liet haar die allereerste Chick zien. Ze vond het prachtig. De schoonheid van de vrouw en van seks, in woord en beeld. Dat was de Chick en dat wil Oh nu ook. Het publiek is misschien anders, maar de cirkel is rond.”

Die omslag, van op mannen gerichte seksblaadjes naar een glossy voor vrouwen, tekent ook de veranderingen die hebben plaatsgevonden sinds ze als achttienjarige – aanvankelijk voor een vakantiebaantje – de branche van haar vader binnenstapte. Het idee was lange tijd, zegt ze, dat vrouwen seks helemaal niet zo fijn vinden. „Maar nu zie je door allerlei films, door de Vijftig tinten grijs-boeken, maar ook bij zo’n beetje alle bladen, waar altijd het woord ‘seks’ op de cover staat, hoeveel vrouwen ermee bezig zijn en hoeveel verstand ze ervan hebben.”

Terwijl mannen er volgens haar nog steeds weinig van begrijpen. „Die kijken wel porno, maar ze lezen niks over seks. Ja, misschien af en toe de Anybody-rubriek in de VIVA. Het is beangstigend voor ze: wat wordt er van me verlangd? Vroeger kon het licht uit, ging je erop liggen en dan was het klaar. Nu moet je allemaal kunstjes kunnen, en weten waar alles zit.”

Dat de verhoudingen verschuiven, ziet ze ook bij haar eigen kinderen. Wenderhold heeft vier zoons. De jongste, van acht, kwam laatst thuis met de mededeling dat hij verkering had – terwijl hij dat helemaal niet wilde. Wenderhold lacht. „Ja, die meisjes zijn veel mondiger. Ik zei: ga jij dan eens heel snel zeggen dat het weer uit is.”

Iets vergelijkbaars: de oudste, van 23, werkt bij een strandtent. „Kreeg ik ’s nachts een sms’je van hem: ‘Mam, die vrouwen op het terras willen met me op de foto, ze zitten steeds aan me en ze willen dat ik mijn shirt uittrek.’ Nou jongen, geniet ervan. ‘Nee, want ze zijn net zo oud als jij!”

Seksuele opvoeding pakt ze niet anders aan omdat ze toevallig dit werk doet. Erover praten doet ze in de auto, „Dan hoeven ze je niet aan te kijken, maar ze kunnen ook niet weg”. De Oh ligt thuis wel op tafel, maar ze heeft de jongens er nog nooit in zien bladeren.

En vinden ze het niet ongemakkelijk, dat hun moeder dit doet? „De een vindt het geweldig, de ander had liever gezien dat ik gewoon een winkeltje had.” Haar twintigjarige zoon studeert bedrijfseconomie en ziet het wel zitten om haar ooit op te volgen. „En ze hebben natuurlijk vriendjes die gefascineerd zijn. Die zeggen: ik ga later mooi bij je moeder werken.”

Wilde Westen

Het duurde lang voor Wenderhold gewend was aan de mores van het internet – ook al was de opkomst ervan in 1998 al reden voor haar vader om het aan haar over te laten. Als bladenmaker voor wie de deadline heilig is en alles perfect moet zijn op het moment dat het naar de drukker gaat, ergerde ze zich aan de websitebouwers die rustig drie maanden langer bleven „knoeien” dan afgesproken. Ze heeft moeite met het „Wilde Westen” van de online porno-industrie, waarin je filmpjes en foto’s om de haverklap gestolen worden en elders geüpload. Ze heeft vrijwel dagelijks te maken met veranderende wetgeving rond modellen en creditcardbetalingen, die in elk land anders zijn.

Ook vervelend: hackers die op vrijdagmiddag (om de een of andere reden altijd op vrijdagmiddag) een van haar sites platleggen. „En dan een mailtje sturen, van: je ziet wat we kunnen, en je moet even bitcoins betalen.”

Sommige dingen zullen nooit te vinden zijn op de sites van Sansyl, zegt Wenderhold. „Vanzelfsprekend niets illegaals, zoals dierenseks. En geen bloed, geen uitwerpselen. Dat dat op andere sites gebeurt, daar heb ik geen problemen mee. Natuurlijk is er veel vrouwonvriendelijke porno, maar er is ook ‘manonvriendelijke’ porno. Zolang de modellen het prettig vinden en er gezamenlijke overeenstemming is, vind ik alle seks prima.”

Het leuke aan internet is dat het nú plaatsvindt. De sites zijn vanzelfsprekend 24 uur per dag actief, en op elk moment kan ze zien hoe ze presteren. Welke modellen het goed doen, welke webcamshows populair zijn, hoeveel geld er binnenkomt. Misschien nog wel het mooiste is het directe contact met, zoals ze ze noemt, de klanten. „Zeker bij de webcamsites merk je dat veel van die mensen eenzaam zijn”, zegt Wenderhold. „Modellen vertellen me vaak dat die mannen geen idee hebben hoe ze een vrouw moeten benaderen. Dus dan leggen zij uit wat vrouwen prettig vinden, of wat ze helemaal niet leuk vinden. In de hoop dat ze daardoor leren hoe ze in het echte leven op iemand af kunnen stappen.”

Meer dan eens ziet ze daarom dat er tijdens zo’n virtueel contact niets seksueels gebeurt. Er zijn sites waarop je gratis kunt meekijken en -chatten, maar moet betalen om het meisje iets te laten doen. „Die modellen zijn intelligent, handig. Ze weten precies hoe ze die mannen een goed gevoel moeten geven zonder er zelf al te veel voor te doen. Er is er eentje die bijvoorbeeld zegt: voor 75 euro eet ik mijn lasagne op. Dan betalen die kijkende mannen samen dat bedrag, en dan zit zij gezellig in haar blootje te eten.”

Octopusseks

De decennia ervaring in deze branche betekent overigens niet dat Wenderhold zelf nergens meer van opkijkt. Voor het zomernummer van Oh stuurde schrijfster Manon Uphoff een verhaal op waar Wenderhold flink van schrok. „Dat ging over een octopus die van alles kon... nou ja, je kunt je wel voorstellen wat ie allemaal kon. Terwijl juist dierenseks iets is waar wij altijd tegen hebben gelobbyd. Ik zei: dit kan niet. Dit gaan we natuurlijk niet plaatsen.” Het verhaal werd voorgelegd aan een testpanel, met verschillende vrouwen, en „echt niet alleen de allerhipste”. Ze vonden het fantastisch. Dus het kwam erin.

En de mannen aan wie ze het liet lezen? „‘Belachelijk. Vreselijk. Dit gaan jullie toch niet afdrukken?’ Echt, allemaal.”