Honig doet E-nummers in de ban

Voedselveiligheid Op verzoek van de klant gaat Honig een aantal E-nummers uit zijn producten verwijderen. Maar wat komt ervoor in de plaats?

Foto NRC

Op het menu staat Italiaanse tomatensaus met kruiden van Honig. Men neme: kerstomaatjes, basilicum, rundergehakt, pasta en E160c, E330, E621, E627, en E631.

Die laatste vijf ingrediënten pluk je natuurlijk niet los uit de schappen in de supermarkt, die zitten in de basis voor Italiaanse kruidensaus van Honig. Althans: op dit moment. Want sommige van deze E-nummers verdwijnen eind oktober uit de producten van Honig. Het voedingsmiddelenconcern wil zo klanten tegemoet komen die liever geen stoffen willen eten die met E-nummers worden aangeduid.

1. Om te beginnen, wat zijn E-nummers ook weer precies?

We willen van alles van ons voedsel. Dat het lang goed blijft, dat het een mooie kleur heeft, een fijne structuur, dat het veel smaak heeft. E-nummers helpen daarbij. Het zijn (natuurlijk of synthetische) hulpstoffen die bijvoorbeeld houdbaarheid verlengen, extra kleur of smaak toevoegen, of zorgen dat producten met olie goed gemengd blijven.

Soms zijn E-nummers niet makkelijk terug te vinden op het etiket. De hulpstoffen hebben ook een gewone naam. Neem E330: dat wordt door producenten vaak ook citroenzuur genoemd.

2. Zijn E-nummers veilig?

E-nummers worden uitgebreid onderzocht. Een hulpstof krijgt pas zo’n E-nummer als het goedgekeurd is door de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Na een aantal jaar worden deze stoffen weer opnieuw door deze instantie getest.

Waarom doet Honig dit dan, als E-nummers gewoon zijn goedgekeurd?

Honig doet eigen onderzoek onder klanten, en daaruit bleek dat hoe het eten smaakt en hoe snel het klaar is weliswaar het belangrijkste is, maar dat ook steeds meer mensen liever geen E-nummers zagen in hun eten.

Die aandacht voor E-nummers is „van deze tijd”, zegt Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid van het Voedingscentrum. Consumenten zijn de afgelopen jaren kritischer geworden op wat ze eten, zegt ze. „Daar spelen fabrikanten handig op in.”

Sommige E-nummers worden extra gewantrouwd. Aspartaam (E951) bijvoorbeeld. Dat zou allerlei bijwerkingen veroorzaken, en wordt zelfs in verband gebracht met kanker. „Spookverhalen”, zegt hoogleraar voedingsleer Martijn Katan, die wijst op hoe intensief de zoetstof op veiligheid is onderzocht. „Maar mensen kunnen dat onderzoek zelf niet beoordelen, en in deskundigen hebben ze geen vertrouwen. Dat maakt ze vatbaar voor mythes.”

Hoe goed ben jij thuis in E-nummers? Doe onze quiz.

3.Wat gaat Honig precies doen met zijn E-nummers?

Voor de goede orde: Honig stopt niet met het gebruik van álle E-nummers. Citroenzuur (E330) paprika-extract (E160c), karamel (E150a) en gemodificeerd zetmeel (E-nummers 1404 tot en met 1452) blijven gewoon in de soepen en maaltijdmixen van Honig zitten. Die kleur- en smaakstoffen zijn niet zo gemakkelijk te vervangen, laat de woordvoerder van het bedrijf weten. „Gemodificeerd zetmeel geeft een mooie gladde saus, mensen willen geen klonters.” Andere E-nummers worden wel vervangen. Van de 140 producten van Honig hebben er 35 nu een nieuw recept gekregen, eind deze maand moeten die in de winkel liggen.

Honig gaat daarnaast stoppen met het gebruik van palmvet en zal de hoeveelheid zout in de producten terugbrengen met bijna 14 procent.

Ook andere fabrikanten houden zich bezig met E-nummers. Unilever onderzoekt op dit moment welke ingrediënten vervangen kunnen worden door andere kleur-of smaakmakers. Zo werd E621 – voluit: mononatriumglutamaat, dat de hartige smaak (umami) in gerechten versterkt – uit de mixen, wereldgerechten, sauzen en jus van Knorr gehaald. Een woordvoerder noemt de angst voor E-nummers „vaak niet terecht.” Maar zegt ze: „Dat neemt niet weg dat we luisteren naar de wens van consumenten.”

4.Moeten we daar blij mee zijn, met minder E-nummers?

Tsja, zegt Wieke van der Vossen van het Voedingscentrum, op zich is er niets op tegen dat sommige E-nummers verdwijnen. Maar wat ze zich afvraagt: wat komt ervoor in de plaats. Bij Honig wordt een deel van de smaakversterkende E-nummers vervangen door kruiden en specerijen, zegt de woordvoerder. Zij wijdt over details verder niet uit. Wel bevestigt ze dat smaakversterker E621 wordt vervangen door gistextract. Volgens Van der Vossen is het de vraag hoeveel de consument daarmee opschiet. „Want gistextract bevat hetzelfde glutamaat als E621.” Een definitiekwestie, dus.

Maar belangrijker: vaak zitten E-nummers in producten die het Voedingscentrum tóch al niet zou aanbevelen. Bewerkt eten met te veel zout, suiker, of verzadigd vet. Van der Vossen: „Als je je gezondheid belangrijk vindt, kun je beter daarop letten.”