FNV daagt FIFA voor uitbuiting in Qatar

Volgens de vakbond is de wereldvoetbalbond verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden en moet het wetswijzigingen afdwingen.

De bouw van het Khalifa International Stadium in de Qatarese hoofdstad Doha. Foto Naseem Zeitoon / Reuters

Vakbond FNV sleept samen met een Bengaalse arbeider wereldvoetbalbond FIFA voor de rechter. De eisers vinden dat FIFA de fout in is gegaan door het WK voetbal in 2022 aan Qatar toe te wijzen, zonder dat daarbij is gewaarborgd dat de rechten van arbeiders worden nageleefd.

Tijdens en na het toewijzingsproces heeft de FIFA volgens de eisers nagelaten arbeidshervormingen af te dwingen. Ze willen dat de FIFA zijn macht in moet zetten om alsnog wetswijzigingen door te voeren in Qatar, waardoor de rechten van arbeiders worden nageleefd. Arbeider Nadim Shariful Alam uit Bangladesh eist daarnaast een schadevergoeding.

Er is veel kritiek van mensenrechtenorganisaties op de toewijzing van het WK aan Qatar. Naar schatting zijn door de schrijnende arbeidsomstandigheden bij de bouw van stadions en andere infrastructuur al honderden arbeiders om het leven gekomen.

De meeste komen uit landen als Nepal, India en Bangladesh. Ze zouden in extreme temperaturen tot wel 50 graden moeten werken en met veel mensen in kleine onhygiënische huisjes samen moeten wonen. Daarbij zouden ze onderbetaald worden, of helemaal niet betaald.

Kafala

Arbeiders kunnen alleen maar werken in Qatar als ze een sponsor hebben. Dat moet een Qatarees zijn. Binnen dat zogeheten kafala-systeem kunnen die sponsoren, bijna altijd de werkgever, bepalen of een arbeider van werk mag wisselen of het land mag verlaten. De meesten moeten hun paspoort inleveren. Dat levert volgens FNV scheve machtsverhoudingen op.

Qatar heeft eind vorig jaar na aanhoudende kritiek aangekondigd de wet zo te wijzigen dat toestemming van een werkgever om ergens anders aan de slag te gaan niet meer nodig is als een contract is afgelopen. Daarnaast zou het makkelijker moeten worden het land te verlaten.

De FIFA heeft altijd gezegd niet verantwoordelijk te zijn voor de arbeidsomstandigheden in Qatar. FNV denkt daar anders over. Ruud Baars van FNV in een verklaring:

“De voetbalbond investeert er veel geld in. Er worden speciaal voor dit sportevenement, het grootste ter wereld, stadions gebouwd, metrolijnen, hotels, alles om het spelers en fans naar de zin te maken. Dan kan je als organisatie niet zeggen dat je niet verantwoordelijk bent.”

Over de grens

De zaak wordt aanhangig gemaakt in Zwitserland, omdat de FIFA daar zijn hoofdkantoor heeft. Over waarom juist FNV deze zaak aanspant zegt woordvoerder Rogier Esselbrugge:

“Er zijn talloze partijen mee bezig en vakbondswerk stopt niet bij de grens. Misschien zijn wij wat actiever dan anderen. Het probleem is dat vakbonden in Qatar verboden zijn, dus hulp moet van buiten komen. We zijn ook betrokken bij het opzetten van vakbonden in het buitenland. En we houden ons vaker bezig met mensenrechtenschendingen in het buitenland, zoals in kledingfabrieken in Bangladesh.”

Wat ook meespeelt zegt Esselbrugge, is dat de BWI, de internationale vakbondkoepel voor bouwvakkers, bezig is af te dwingen dat ze bouwplaatsen in Qatar mogen inspecteren. FNV, dat onderdeel uitmaakt van de BWI, is degene die de aanklacht officieel heeft ingediend, om een eventueel akkoord tussen Qatar en BWI niet in de weg te zitten.