Almere staakt tot eind dit jaar deel van jeugdzorg

Budget jeugdzorg Kinderen in Almere die specialistische jeugdzorg nodig hebben, kunnen dit jaar alleen bij acute nood op hulp rekenen. Verkeren zij niet in een crisis, dan moeten de kinderen tot het nieuwe jaar wachten op hulp.

Het stadhuis van Almere. Foto Lex van Lieshout/ANP

Kinderen in Almere die specialistische jeugdzorg nodig hebben, kunnen dit jaar alleen bij acute nood op hulp rekenen. Verkeren zij niet in een crisis, dan moeten ze tot het nieuwe jaar wachten op hulp. Dat staat in een brief die de gemeente Almere heeft gestuurd aan bijna zeventig gecontracteerde behandelaars en jeugdzorginstellingen.

Het is de eerste keer dat een gemeente een belangrijk deel van de jeugdzorg op de lange baan schuift. Tot dusver waren het louter afzonderlijke instellingen die wegens geldgebrek een behandelstop aankondigden. Gevolg van de maatregel is dat elk in Almere woonachtig kind dat volgens deskundigen bepaalde hulp behoeft, in beginsel tot ten minste januari 2017 moet wachten.

Almere schrijft voor de rest van dit jaar over te weinig geld te beschikken voor twee soorten van jeugdzorg: hulp door een jeugdpsychiater of -psycholoog en hulp waarbij een kind tijdelijk in een instelling verblijft. Denk aan kinderen met een angststoornis of depressie of kinderen die wegens agressieproblemen tijdelijk niet thuis kunnen wonen. De meest recente, openbare cijfers, uit 2015, wijzen uit dat er in Almere in de eerste helft van vorig jaar ruim vierduizend kinderen jeugdhulp ontvingen.

„De vraag naar jeugdhulp blijkt in 2016 veel groter dan verwacht”, aldus een gemeentewoordvoerder. Ter verklaring verwijst hij naar „prognosecijfers” van jeugdzorgaanbieders en naar de forse rijksbezuinigingen op de jeugdzorg. Alle jeugdzorg werd begin vorig jaar overgeheveld naar gemeenten. Die overgang is gepaard gegaan met bezuinigingen die, uitgesmeerd over meerdere jaren, kunnen oplopen tot boven de 20 procent.

Van Rijn: gemeente moet hulp regelen

Instellingen krijgen de hulp aan Almeerse kinderen behalve bij crises en „directe noodzaak” voortaan alleen nog vergoed als een kinderrechter de hulp via een machtiging verplicht maakt. „Alle geboden hulp die buiten deze omschrijving valt, is voor eigen rekening”, schrijft de gemeente.

Volgens staatssecretaris Martin van Rijn (Zorg, PvdA) mag Almere deze maatregel niet nemen.

„Als een kind hulp nodig heeft, moet de gemeente gewoon regelen dat die hulp er komt. De gemeentelijke budgetten mogen daarbij helemaal geen maatstaf zijn.”

Van Rijn zegt dat er maandag „contact” is geweest met Almere om de gemeente te wijzen op haar wettelijke verplichtingen. „Ik volg dit heel scherp en ga er vanuit dat de gemeenteraad in Almere dat ook doet.” De PVV heeft een Kamerdebat over de kwestie aangevraagd.

Verontwaardigd

De jeugdzorgsector zelf reageert ook verontwaardigd. Robert Vermeiren, voorzitter van de afdeling kinderpsychiatrie van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie:

„Als er een medische indicatie voor het kind is, dan is dat omdat het kind die nodig heeft. Dit druist lijnrecht in tegen de zorgplicht en de rechten van het kind.”

Een van de ontvangers van de brief, directeur Fabian Jacobs van jeugdzorginstelling Max Ernst GGZ, zegt opvallend genoeg wél voldoende budget te hebben om in Almere de rest van dit jaar kinderen te helpen. Max Ernst biedt op dit moment aan 104 Almeerse kinderen psychologische of psychiatrische hulp. Ook nieuw aangemelde kinderen kan de instelling dit jaar behandelen. Jacobs: „De brief verbaast me zeer. Kan een gemeente waar wij een contract mee hebben ons zomaar opdragen nieuwe kinderen niet meer te behandelen? Onze juristen zoeken dat nu uit.”

Volgens de gemeente kan dat. Op haar site schrijft ze dat de behandelstop bewust voor álle instellingen geldt, „omdat anders de kans groot is dat er een forse budgetoverschrijding ontstaat”. Volgens de gemeente valt met de maatregel bovendien „geen enkel kind tussen wal en schip”.

Michiel Bosman, directeur van ggz-instelling Dokter Bosman, noemt dat een „mantra dat niet is gestoeld op de realiteit. Hoe langer een angstig kind op hulp moet wachten, des te onhoudbaarder de problemen voor het kind zelf, de ouders, de leraren.”

Beperkte Toegang Jeugdhulp Najaar 2016 by NRC on Scribd