Oranje van de toekomst moet het nu zelf doen

Nederlands elftal

Het WK-kwalificatieduel Nederland – Frankrijk maandagavond is de eerste competitieve interland in veertien jaar zonder Sneijder, Robben, Van Persie of Van der Vaart. Het vernieuwde Oranje moet het nu zonder hen doen.

Vincent Janssen en Quincy Promes tijdens de training van het Nederlands elftal in Alkmaar. Foto Koen van Weel/ANP

Quincy Promes kent zijn plek in de Oranje-hiërarchie. De twee goals van zijn voet afgelopen vrijdag tegen Wit-Rusland, na veertien interlands waarin hij tot slechts één assist kwam, kunnen een jong mens het hoofd op hol brengen. Zo niet Promes, de vrolijke vleugelspeler. Dus ja, wanneer Arjen Robben, nog altijd dé rechtsbuiten van Oranje, zich weer meldt bij het Nederlands elftal, „dan doe ik voor hem een stapje opzij hoor”, zei hij vrijdagavond in de Rotterdamse Kuip. Hij bedoelde: dan ga ik wel linksbuiten staan. Of wisselspeler, als het zo moet zijn.

Het respect dat Promes Robben betuigt is het respect dat Robben afdwong in zijn grootse interlandcarrière. Je moet analist en oud-coach Aad de Mos hebben om een ander geluid te horen dan dat een bondscoach voor Robben altijd de deur open moet houden. De Mos zei afgelopen week in de Belgische krant Het Laatste Nieuws dat het wat hem betreft „voorbij” is voor „de man van glas” Robben. En oh ja, Wesley Sneijders tijd was volgens hem ook geweest.

101016SPO_GroteVijf

Schroothoop

Stevige taal. Een zeldzaam geluid bovendien, want zeker een fitte Robben is het wachten waard. De man die er echt over gaat, bondscoach Danny Blind, zei zondag dat hij „wel gek zou zijn” om de aanvaller van Bayern München te parkeren op de schroothoop van ex-internationals. Hij geloofde ook niet in het negatieve psychologische effect van het gedweep met komt-ie-wel-komt-ie-niet Robben (niet dus) de afgelopen week. En je zou met wat opportunisme kunnen stellen dat het ontketende Oranje – en de goals van Robbens vervanger Promes – tegen Wit-Rusland (4-1) Blinds gelijk aantoonde.

Net als donderdag begon Blind zondagmiddag zijn persconferentie – voor de gelegenheid in het AZ-stadion – weer met een korte mededeling van personele aard. Donderdag was het de boodschap dat Robben definitief niet kwam, nu was er het bericht dat aanvoerder Sneijder te veel last heeft van zijn hamstring. Hij speelt dus niet mee in de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Frankrijk, maandagavond. En zo speelt Oranje de eerste competitieve (kwalificatie– of toernooiwedstrijd) interland in veertien jaar zonder Robben (32), Sneijder (32), Robin van Persie (33), Rafael van der Vaart (33) en de ‘vijfde Beatle’ Klaas-Jan Huntelaar (33).

Elk van de verhalen is anders. Van der Vaart werd al onder Blinds voorganger Guus Hiddink niet meer uitgenodigd en speelt al ruim 2,5 jaar niet meer voor Oranje. Van Persie is het belangrijkste slachtoffer van de mislukte EK-campagne, en werd door Blind eerst het aanvoerderschap ontnomen en daarna de facto de status van international. Een terugkeer in Oranje lijkt uitgesloten. Tegelijkertijd worden Robben en Sneijder slechts beperkt door hun lichaam, want qua spel en sturing van het team zijn ze volgens Blind nog onvervangbaar.

Bij het verscheiden van een topgeneratie hoort de pijn van het doorselecteren onder grootheden. Geen van bovengenoemde spelers koos of kiest vooralsnog zelf voor een einde van de interlandcarrière, en dus is het aan de bondscoach om te bepalen wanneer het genoeg is. Dat het einde van een tijdperk aanstaande is noemt Blind een „normaal verschijnsel in voetbal”. „Het is niet makkelijk, maar je moet handelen naar de situatie. In sommige gevallen zijn die stappen al gezet”, zei hij, doelend op Van der Vaart, Van Persie en Huntelaar. „Bij anderen is dat nog niet het geval. Maar die”, zo sprak Blind over Robben en Sneijder „hebben niet meer jarenlang de tijd.”

Breken met zilveren generatie

Blind vindt dergelijke beslissingen over spelers van dat kaliber „niet makkelijk”, zei hij zondag. Eerder zei hij al eens: óf ze erbij zijn op het WK in Rusland in 2018, is nog maar de vraag, maar óm daar te komen „zijn ze nog steeds bruikbaar”. Het breken met de zilveren generatie (tweede op het WK van 2010) is een extra complicatie van zijn bondscoachschap, aangezien vermoedelijk in zijn termijn de interlandcarrières van Robben, Sneijder Van Persie en Huntelaar eindigen. Immers: óf Blind faalt en dan lijken de dagen van de dragende krachten ook voorbij onder een nieuw bewind. Óf Blind slaagt en dan zal hij na het WK van 2018 in Rusland langzaam aan een aftocht voor Sneijder en Robben, dan 34, moeten organiseren.

Blind werd tijdens de persconferentie zondag geflankeerd door de Oranje-ster van het afgelopen half jaar, Vincent Janssen (22). Hij is moeilijk meer weg te denken uit de punt van de aanval. Maar toen Blind Van Persie afserveerde november vorig jaar, kort na het mislopen van het EK, was Janssen bij AZ net bezig zijn eerste eredivisiegoals te maken. Blind kon toen niet bevroeden dat Janssen zich in een jaar tijd zou ontwikkelen tot de spits die alle discussie over Van Persie zou doen verstommen.

Dat was gedurfd van Blind, zeker gezien de status die hij op dat moment zelf had als eindverantwoordelijke bij de geflopte EK-kwalificatie, afgezet tegen die van Van Persie, als topscorer aller tijden van Oranje. Maar goed: soms zit het mee, en maakt de vervanger – Janssen nu – het keer op keer waar in de spotlights. En de ontwikkeling van ‘pinchhitter’ Bas Dost en tweede spits Luuk de Jong countert intussen elk pleidooi voor een terugkeer van Klaas-Jan Huntelaar als supersub.

Robben in 2016 nog niet in Oranje

Voor Robben en Sneijder geldt op dit moment dat hun lichamen hun inzetbaarheid beperken. Robben speelde dit jaar nog helemaal niet voor Oranje: mocht hij er ook komende maand niet bij zijn tegen België en Luxemburg, dan wordt het zijn eerste kalenderjaar zonder interlandvoetbal sinds zijn debuut in 2003. In het geval van Sneijder is het bijzonder dat hij zijn carrière na een dip in 2013 nieuw leven inblies en alweer ruim twee jaar onomstreden is. Tegelijkertijd is het ook tekenend voor het gebrek aan creatieve, initiatiefrijke spelers die hem uit de basis kunnen houden.

Louis van Gaal bespeurde medio 2013 een gebrek aan motivatie bij de toenmalig Oranje-aanvoerder. Sneijders uitverkiezing voor de WK-selectie hing af en toe aan een zijden draadje. In een oefenwedstrijd tegen een sterk Frankrijk in maart 2014 openbaarde zich Sneijders kwetsbaarheid op het moment dat controlerende middenvelder Kevin Strootman geblesseerd uitviel. Maar in plaats van Sneijder te slachtofferen, koos Van Gaal uiteindelijk op het WK in Brazilië voor een countertactiek met vijf verdedigers. Het was de reddingsboei voor Sneijder.

Maar het was opnieuw Frankrijk met zijn atletische middenvelders, zoals Paul Pogba, dat afgelopen maart in de oefeninterland over Sneijder heendenderde. Pardoes viel de kleine spelverdeler van Oranje uit met een spierblessure.

Meer het team van Blind

Blind zegt dat hij nu, sinds deze zomer, meer het gevoel heeft dat het Nederlands elftal ‘zijn’ team is geworden. Meer dan toen hij vorig jaar tegen het eind van het EK-kwalificatietraject de klus van Hiddink overnam. „Maar dat heeft meer te maken met het aantal blessures in de vorige periode. We hadden het er maandag nog over: 25 keer moest een speler die normaal gesproken geselecteerd zou zijn verstek laten gaan.”

Dat is nu dus anders: bijna iedereen is fit. En juist daarom valt het fysieke gekwakkel van Sneijder en Robben uit de toon. Hun dagen mogen dan niet geteld zijn, hun jaren tellen wel. Tegen Frankrijk moet het Oranje van de toekomst het helemaal zelf doen.