Met elke Saoedische aanval groeit steun voor Houthi’s

Jemen

De bom op een rouwbijeenkomst was de dodelijkste aanval tot nu toe. De woede in Jemen is groot.

Foto Khaled Abdullah/Reuters

Het was de hal waar Najeh vier jaar geleden haar huwelijk vierde. Er werd gedanst, er waren witte rozen. Er is niets meer van over. Zaterdag was de zaal het doelwit van een luchtaanval door de Saoedische coalitie, die vecht tegen de shi’itische Houthi-rebellen in de Jemenitische hoofdstad Sana’a. Er vielen zeker 140 doden en honderden gewonden bij een rouwbijeenkomst. Najeh: „Ik kan niet geloven dat dit de realiteit is waarin we nu leven.”

Najah drukt zich nog gematigd uit. Misschien omdat ze in Londen woont en de sirenes en paniek alleen op tv zag. Zo niet jurist en blogger Haykal Bafana, die vanuit Sana’a op Facebook zijn commentaar geeft: „Riad verspeelt zijn tijd met al die zorgen over Iran. Het is Jemen dat Saoedi Arabië zal vernietigen.”

De woede in Jemen is groot. Ex-president Saleh liet er in een tv-toespraak ook geen twijfel over bestaan: Saoedi-Arabië moet worden aangevallen. Saleh trad in 2012 onder druk van het Westen en de Golfstaten af, maar heeft nog altijd veel invloed. Hij schaarde zich al snel na het begin van de Saoedische operatie in maart 2015 aan de zijde van de Houthi’s en is populairder dan ooit.

Het Westen daarentegen, de Verenigde Staten voorop, heeft elk krediet verspeeld bij de Jemenieten. Overal klinkt de roep om stopzetting van wapenleveranties en andere militaire steun aan de Saoediërs. Die steun wordt door de Amerikanen niet ontkend. Een Amerikaanse wapenleverancier in de regio verdedigde het laatst zo: „Als wij ze niet helpen, worden die bombardementen nog grotere slachtpartijen. Wij leveren tenminste nog de informatie en technologie die precisie mogelijk maken.”

Lees ook de column van Carolien Roelants: Strookt oorlog in Jemen met westerse belangen?

Vergissing vrijwel uitgesloten

En precies was het. Het is vrijwel ondenkbaar dat deze aanval een vergissing was. Bij de rouwbijeenkomst waren tientallen hoge militairen, veiligheidsofficials en andere kopstukken van de alliantie tussen de Houthi’s en Saleh bijeen om de dood van een belangrijke sjeik en zakenman te herdenken. Een aantal van hen, inclusief de burgemeester van Sana’a, zouden zijn omgekomen.

Westerse landen die de coalitie niet actief steunen, hebben tot nu toe evenmin hun tanden laten zien. Zij waren het die aandrongen op het aftreden van Saleh en zijn vicepresident Hadi in het zadel hielpen. Reden om Hadi nog altijd te beschouwen als de president, ook al kwam hij aan de macht door geënsceneerde eenmansverkiezingen en overschreed hij zijn termijn.

Foto Khaled Abdullah / Reuters

Mensen bekijken de plek in Jemen waar de luchtaanval plaatsvond. Foto Khaled Abdullah / Reuters

Het is een eindeloze spiraal van geweld geworden.

Of de afwachtende houding van het Westen tot het gewenste resultaat leidt, valt te bezien. Er zijn duizenden doden gevallen, Jemen staat op de rand van een hongersnood en de economie is verwoest. En met elke aanval neemt de steun voor de Houthi’s en Saleh toe. Zeker in het noorden beschikt die alliantie over een nagenoeg onuitputtelijke bron van gemotiveerde en zwaargewapende strijders. Zouden er nu verkiezingen worden gehouden – een van de westerse eisen bij de (mislukte) vredesbesprekingen in Koeweit – dan is de kans groot dat Saleh of zijn eveneens populaire zoon wint.

Berichtgeving in regio eenzijdig

Omnia al-Haddad, studente aan een universiteit die vlak naast de gebombardeerde hal staat, neemt het de buitenwereld niet eens kwalijk. „Ze weten niet wat er gebeurt. Zolang de Saoedische media meer mensen weten te bereiken dan wij, kunnen we niet veel verwachten.”

De berichtgeving in de regio is inderdaad eenzijdig. Kranten in de Verenigde Arabische Emiraten en Koeweit, lid van de Saoedische coalitie, berichten doorgaans over het kwaad dat Iran via de Houthi’s over het Arabisch Schiereiland verspreidt. En dat wordt nauwelijks in twijfel getrokken. Nu zijn die kranten stil. Gulf News, de Kuwait Times, de Arab Times; nergens wordt bericht over de dodelijkste aanval van de coalitie tot nu toe.

De Saoediërs ontkennen achter de aanval te zitten en zouden hebben toegezegd mee te werken aan een onderzoek. Het is niet ondenkbaar dat de legerleiding in Riad niet wist van de aanval. Naar verluidt is de commandostructuur in het Saoedische leger niet altijd even duidelijk, met tientallen prinsen die niet per se luisteren naar de generaals. Bovendien zijn er spanningen tussen Saoedi-Arabië en de Emiraten, die ieder een eigen agenda hebben in Jemen.

Najah, in Londen, weet het intussen ook niet meer. „Het is een eindeloze spiraal van geweld geworden.” Volgens velen kunnen alleen de VS er een einde aan maken. Het Witte Huis lijkt zich daarvan bewust. Een woordvoerder van de Nationale Veiligheidsraad liet zaterdagavond weten dat de Amerikaans-Saoedische samenwerking op veiligheidsgebied geen „carte blanche” is.