Amerika heeft Trump op heterdaad betrapt

Tientallen vooraanstaande Republikeinen trekken hun steun aan Donald Trump in wegens zijn vulgaire uitspraken over vrouwen. Waarom is juist deze opname de druppel?

Donald Trump tijdens een campagnebijeenkomst in Reno, Nevada, afgelopen week. Foto Evan Vucci/AP

Mexicanen waren verkrachters. Moslims kon de toegang tot de VS worden ontzegd. Een gehandicapte journalist kon worden bespot, net als de moeder van een gesneuvelde soldaat. Een Miss Universe kon een varken worden genoemd, en toen een journaliste naar Trumps smaak haar werk te scherp deed, was dat omdat er „bloed kwam uit haar ogen, bloed uit haar weet ik veel”.

Maar pas dit weekend, na publicatie van een opname uit 2005 waarop Trump in grove bewoordingen opschept over hoe hij zich seksueel opdringt aan vrouwen, trok de éne na de andere Republikein uit het partijkader zijn steun aan Trump in. Tot vrijdag waren het uitzonderingen, zoals voormalig presidentskandidaat Mitt Romney. Nu spreken tientallen gouverneurs en congresleden zich uit tegen Trump, met een maand te gaan tot de verkiezingen.

Waarom is juist deze opname de druppel? Trumps gedrag jegens en opvattingen over vrouwen als seksueel gebruiksartikel waren al lang bekend. Zijn uitlatingen over Miss Universe Alicia Machado domineerden het nieuws in de week na het eerste debat – meer dan een primeur over zijn jarenlange belastingontwijking. Hierna deed persbureau AP in een onderzoeksverhaal Trumps seksueel intimiderend gedrag uit de doeken jegens vrouwen die meededen aan zijn sollicitatieshow The Apprentice.

Maar al deze getuigenissen waren precies dat: getuigenissen. Vrouwen vertelden wat Trump had gezegd of gedaan. Trumps entourage kon zeggen dat hij het zo niet gemeend had, en Trump zelf kon volhouden dat zijn gedrag was uitgelokt, of dat zijn opmerkingen ‘als entertainment’ waren bedoeld.

De opnames van dit weekend– en die van Trumps vunzige praat in het radioprogramma The Howard Stern Show die zondag opdoken – behoren tot het meest directe bewijs dat tot nu toe naar voren is gekomen. Het hele land heeft Trump als het ware op heterdaad betrapt.

Pijlers van het conservatisme

Er is nog een andere reden dat deze opname zoveel teweegbrengt bij Republikeinen. Trump klinkt alsof geen vrouw die zijn pad kruist veilig is, en lijkt aanranding als zijn goed recht te beschouwen. Daarnaast vertelt hij hoe hij een getrouwde vrouw belaagde en was hij ten tijde van zijn uitlatingen, in oktober 2005, een paar maanden getrouwd met Melania, die zwanger was. Trump vertrapte dit weekend kortom de ‘familiewaarden’ die één van de pijlers zijn van het Amerikaanse conservatisme - geen conservatief die er dit weekend omheen kon.

Trump vertrapte dit weekend de ‘familiewaarden’ die één van de pijlers zijn van het Amerikaanse conservatisme - geen conservatief die er dit weekend omheen kon.

Sommige Republikeinen, zoals Trumps running mate Mike Pence, ex-kandidaat Jeb Bush en Mike Lee, Senator uit Utah, verklaarden dit weekend dat ze „als vader en echtgenoot” of „als grootvader van twee prachtige meisjes” Trumps opmerkingen veroordelen. De frasen tekenen de christelijk-traditionele gezinsopvatting van veel Republikeinen, waarin geen plaats is voor abortus of het recht op gelijke beloning voor vrouwen, maar wel voor de traditionele mannenrol als beschermer aan het hoofd van het gezin.

Het filmpje komt daarmee dichter bij huis dan racistische of religieuze beledigingen van Trump. Uit een uitgebreid profiel van de partijen dat onderzoeksbureau Pew in september uitbracht blijkt dat nu 86 procent van de Amerikanen die zich Republikein noemen blank is, en 58 procent boven de vijftig. Hoewel het percentage Amerikanen met een hogeschooldiploma stijgt, geldt dat niet onder Republikeinen. En 61 procent van de blanke Republikeinse kiezers is man.

Dat sekseverschillen bij deze verkiezingen een grote rol spelen, komt dus niet alleen doordat Hillary Clinton een vrouw is. Het komt ook doordat het Amerikaanse conservatisme steeds meer een bolwerk is voor blanke mannen die hun status en privileges hebben zien afkalven door economische ontwikkelingen en de emancipatie van vrouwen en minderheden. Dit geldt zeker voor de aan Trump gelieerde alt-rightbeweging, die uitgesproken anti-feministisch is. Zoals Trump zelf zei, in mei: „Nog even, en vrouwen krijgen het beter dan wij, jongens.”

Zinkend schip

Al had het Republikeinse establishment grote moeite Trump te slikken, zeker in de voorverkiezingen maakte het hogere doel van een overwinning voor de partij Trumps beledigingen aan het adres van voor hen tamelijk irrelevante kiezers overkomelijk. Maar dat is niet langer het geval. Trump gaat onderuit in de peilingen. Republikeinen realiseren zich dat deze strijd niet meer valt te winnen. Als ze nu niet snel van het zinkende schip springen, loopt hun partij kans de Senaat aan de Democraten te verliezen, waarmee Clinton vrij spel zou krijgen. Republikeinen proberen de achterhoede nog te verdedigen nu ze beseffen dat ze het front kwijt zijn.

Hoe vér Trump in de peilingen zal kelderen, is ondertussen de vraag. Zijn achterban is helemaal niet zo onder de indruk van alle ontwikkelingen. Website Politico ondervroeg zondag, voordat het tweede debat plaatsvond, 1.400 geregistreerde kiezers aan zowel Democratische als Republikeinse zijde. In zijn partij vond slechts 12 procent van de ondervraagden dat Trump de campagne moet staken. Onder Republikeinse vrouwen lag dat percentage nauwelijks hoger: 13 procent.

In de ogen van zijn aanhang kan Trump niet stuk, juist omdát hij niet hoeft te voldoen aan de opgaven waar de normale mens voor staat: zich niet als Neanderthaler gedragen, of belasting betalen. Uit de peiling bleek dat een substantieel deel van Trumps kiezers, mannen én vrouwen, dit weekend zag als niets anders dan de nieuwste aflevering van een politieke soap.