Stem niet op Trump, zeggen álle kranten

Stemadvies

Met endorsements spreken Amerikaanse kranten zich uit voor een presidentskandidaat. Trump zorgt voor iets nieuws: de anti-endorsement.

In de 158 jaar dat The Atlantic bestaat, had het tijdschrift zich maar twee keer in Amerikaanse presidentsverkiezingen gemengd. De eerste keer was in 1860, toen het blad steun uitsprak voor Abraham Lincoln. Hij zou, zo schreef The Atlantic, een einde maken aan de slavernij. De tweede keer was voor Lyndon B. Johnson in 1964, vooral omdat de redactie in tegenstander Barry Goldwater een gevaarlijke populist zag.

Deze week volgde de derde endorsement in de geschiedenis: Hillary Clinton. In een uitgebreide motivatie legt het blad dit stemadvies uit: had zij het opgenomen tegen welke andere Republikein ook, dan zou de redactie zich afzijdig hebben gehouden. Maar Donald Trump dwingt tot stellingname. „Hij is een demagoog, een xenofoob, een seksist, een leugenaar. Hij is spectaculair ongeschikt voor het presidentschap.” Het stuk roept kiezers op „de democratie te verdedigen” en op Clinton te stemmen.

In ieder verkiezingsjaar spreken de belangrijkste Amerikaanse kranten, en sommige tijdschriften, hun steun uit voor een presidentskandidaat. Die traditie bestaat al eeuwen en is geboren uit burgerzin, zei hoofdredacteur Amalie Nash van de Des Moines Register in Iowa eerder dit jaar op haar kantoor. „We kunnen maandenlang op de eerste rij zitten als de kandidaten door Iowa reizen. Kiezers niet. Ik ben een jury namens de bevolking van Iowa.”

Tot nu toe gedroeg de Amerikaanse geschreven pers zich altijd pluriform, zegt hoogleraar politieke wetenschappen Robert Erikson van Columbia University door de telefoon. „Ongeveer de helft steunde een Democraat, de andere helft een Republikein. Het had vaak te maken met de traditie en signatuur van de krant.”

usatoday

Maar dit jaar loopt alles anders. Van de twintig grootste kranten zijn er zestien voor Clinton. Drie kiezen voor de onafhankelijke libertaire kandidaat Gary Johnson. Trump heeft er nul. En de grootste krant van de VS, het vanouds neutrale USA Today, koos voor een ‘anti-endorsement’. Lezers kregen de oproep niet op Trump te stemmen. Maar omdat Clinton ook slecht ligt bij de commentatoren, kreeg zij geen volledige steun.

Het is uniek dat de Amerikaanse geschreven pers het zo eens is, zegt Robert Erikson, een expert in de geschiedenis van steunbetuigingen. „En het is tekenend voor de situatie bij de kranten. Ze zijn oprecht verontrust door de opkomst van Trump en voelen de behoefte te waarschuwen.” Tijdens de voorverkiezingen kreeg Trump nog steun van twee grote kranten en het pulpblad National Enquirer. Nu heeft hij er nog niet één binnen.

Opvallend is dat juist conservatieve kranten Trump het felst afwijzen. The Arizona Republic, de krant die al sinds 1890 geen Democraat meer steunde, schreef over Trump: „Dit is beneden onze waardigheid. Als de president van de VS spreekt, verwacht de wereld inhoud. Geen bijtende tweet.”

In veel steunbetuigingen staat dat Hillary Clinton een verre van ideale kandidaat is. „Maar vergeleken met haar zijn de fouten van haar tegenkandidaat van een andere planeet”, schreef Dallas Morning News vorige maand. The Houston Chronicle, de Texaanse krant die meestal conservatieven steunt, schreef dat Clinton vaak „berekenend en onecht” overkomt. Maar: „We laten de ‘tekenfilmversie’ van Clinton voor wat die is en kiezen voor een kandidaat die het karakter, de vaardigheid en de ervaring heeft dit land te leiden.”

The Chicago Tribune, de invloedrijke krant die Barack Obama twee keer steunde, heeft in Clinton én Trump geen vertrouwen. De krant steunt Gary Johnson, een kansloze libertair die vooral het nieuws haalt omdat hij geen verstand van buitenlandse politiek heeft. Clinton, schrijft de krant, is te ambitieus, roept wantrouwen op, „en loopt de kantjes ervan af”.

Doet dit er allemaal nog toe? In de jaren zestig en zeventig, zegt Robert Erikson, was zo’n endorsement nog echt belangrijk. Kranten hadden een veel groter bereik en het publiek was pluriformer: ook Republikeinen lazen The New York Times. „Een steunbetuiging van een regionale krant betekende dat een kandidaat er gemiddeld 4 procentpunt op vooruit ging in dat verspreidingsgebied.”

Maar nieuwe abonnees levert het niet op; de meeste kranten verliezen er juist lezers om, omdat elke keuze tot boze reacties leidt. Amalie Nash van de Des Moines Register schat dat een omstreden steunbetuiging al snel tientallen lezers kost.

De tijd dat endorsements nog echt telden, zegt Erikson, is voorbij. „Kranten zijn hun informatiemonopolie kwijt. En het lezerspubliek is veel meer gepolariseerd. Ze weten allang wat ze gaan stemmen.”