Recensie

Maassen alleen bij vlagen razend knap

Wanneer Theo Maassen het absurde de schijn van logica geeft, is de cabaretier op z’n gevaarlijkst. Maar zijn nieuwe show maakt de verwachtingen niet helemaal waar.

Theo Maassen: tegendraadse logica niet altijd overtuigend en verrassend ©

Theo Maassen heeft een doelstelling, zegt hij. Hij wil de avond gebruiken om een goede grap over de profeet Mohammed te maken. Dat is een gevoelige plek, waar eelt op moet groeien, en hij is de aangewezen man om daarvoor te zorgen.

Dan moeten er wel eerst barrières worden genomen. Wat is het risico? En is het niet beter kritisch naar de eigen cultuur te kijken? Want je wordt opgepakt als je ‘Fuck de koning’ roept. Dat geeft Maassen de kans om grappen over het ‘takenpakket’ van Maxima te maken.

En dan is er de kwestie of wij zelf nog wel kunnen incasseren, gezien de dooretterende discussie over Zwarte Piet. Hierbij vraagt Maassen zich af: gebruiken zwarten niet ook stereotypen van blanken?

Bij Jörgen Raymann ziet hij een blanke die minder soepel danst dan de zwarten naast hem. En die ophef over het niet nomineren van zwarte acteurs bij de Oscars? Misschien kunnen zwarte acteurs wel niet acteren. Misschien dat het bij hen in de gezichtsexpressie niet zo soepel loopt. Als hij zo het absurde de schijn van logica geeft, is Maassen op zijn gevaarlijkst.

Tegen het argument dat de profeet Mohammed voor de moslims heilig is, brengt Maassen in dat voor hem humor heilig is. In die patstelling kun je alleen proberen elkaar te begrijpen.

Maar vervolgens neemt hij andere kunstvormen nogal flauw de maat. Zo kent het programma meer langdurige inzinkingen. Vraagt de brandende actualiteit werkelijk om onmachtige tirades tegen Guus Meeuwis en Claudia de Breij? Dat wijst op gebrek aan inspiratie.

Dat blijkt ook als hij stelt dat je IS beter kunt negeren. Dat is een naïeve gedachte die hij tien jaar geleden al uitwerkte, in ‘Tegen Beter weten in’, net als de suggestie dat het een strijd wordt tussen de Onverschilligen (westerlingen te lui om te zappen) en de Fanatieken (extremisten).

Het lukt Maassen vaker niet zijn tegendraadse logica overtuigend en verrassend te laten klinken. Dat gaat zelfs op voor zijn beknopte slotconclusie: liever twijfelen dan heilig overtuigd zijn.

Zijn dwingende presentatie, feilloze intonatie en haarscherpe timing vergoeden veel. Maar niet dat deze topcabaretier alleen bij vlagen zijn gebruikelijke brille vertoont: veelal bij slimme en geestige oneliners, zoals de manier waarop je kan zeggen dat vrouwen wel humor hebben.

Behalve de gebruikelijke seksgrappen, en die zijn er genoeg, maakt hij voor zijn doen veel woordspelingen. Onder meer in één nummer van circa tien minuten waarin hij demonstreert hoe je eindeloos veel Franse leenwoorden achter elkaar kan gebruiken.

Het is razend knap, maar ook lege virtuositeit. Het is zijn eigen schuld dat we meer van hem verwachten.