Luchtvaart pakt CO2-uitstoot aan

Klimaat

Maatschappijen zijn blij, milieuclubs zijn sceptisch. In Montreal is een akkoord bereikt over CO2-uitstoot door de luchtvaart.

Foto Paul Chiasson / AP

Opluchting en blijdschap overheersten, donderdag in Montréal. Net als in Parijs eind vorig jaar was er applaus voor een klimaatakkoord, dit keer gericht op de internationale luchtvaart. Vertegenwoordigers van 191 landen feliciteerden zichzelf met het aannemen van een resolutie van luchtvaartorganisatie ICAO. De deal is een primeur: luchtvaart is de eerste sector die wereldwijde afspraken maakt over de uitstoot van broeikasgassen, de belangrijkste oorzaak van klimaatverandering.

Dankzij de resolutie zal de luchtvaartsector de groei aan CO2-emissies na 2020 gaan compenseren. Luchtvaartmaatschappijen zullen investeren in milieuprojecten die duurzame energie bevorderen of uitstoot van CO2 beperken. Na jaren van voorbereiding treedt het Carbon Offset and Reduction Scheme for International Aviation (CORSIA) vanaf 2021 in werking.

De afgelopen twee weken werd in Montréal nog stevig onderhandeld over het plan. Met name de BRIC-landen Rusland, India en Brazilië, landen met een snel groeiende luchtvaartsector, hebben moeite met het plan omdat de kosten te hoog zouden zijn. Grote vervuilers als de VS, China en alle Europese landen doen wel mee vanaf de eerste vrijwillige fase tot 2027, net als verrassend veel landen uit Afrika en Zuid-Amerika. De teller staat op 65 landen, samen verantwoordelijk voor ruim 80 procent van de verwachtte emissiegroei vanaf 2020. Vanaf 2027 wordt CORSIA, ook bekend als Global Market Based Measure (GMBM), verplicht voor alle landen, met uitzondering van zeer arme landen. Elke drie jaar wordt het compensatiesysteem geëvalueerd.

Doorgroeien

Vertegenwoordigers van de luchtvaartindustrie, zoals vliegtuigfabrikanten Boeing en Airbus en luchtvaartmaatschappijen, zijn zeer tevreden over het akkoord. Het gaat ze miljarden kosten, maar vergeleken met brandstof en personeel blijft het een relatief bescheiden kostenpost. Belangrijker: dankzij deze afspraak kunnen ze voorlopig doorgroeien.

Luchtvaart is nu verantwoordelijk voor ruim 2 procent van de mondiale CO2-uitstoot. Zonder maatregelen ligt dat aandeel in 2050 naar verwachting rond de 20 procent, door de enorme groei, en reductie in andere sectoren. Naast CO2-compensatie zet de luchtvaart in op minder emissies door biobrandstof, zuiniger vliegtuigen en efficiënter vliegen.

Ook politici zijn verheugd, al benadrukken ze dat het doel nog niet is bereikt. Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA), vorige week in Montréal, zegt in een reactie: „Met dit akkoord hebben we een belangrijke stap gezet, omdat er nu een basis ligt waarin bijna de hele wereld zich kan vinden. Natuurlijk had ik liever gezien dat alle landen vanaf het begin mee gaan doen, maar we kunnen het systeem nu uitbouwen en de komende jaren de ambities vergroten.”

Teleurstelling is er wel bij sommige milieuorganisaties, die ook betrokken waren bij de besluitvorming. Zij zien vooral de beperkingen: vrijwillige deelname, alleen internationale vluchten (60 procent van het totaal), geen garanties voor de kwaliteit van compensatieprojecten.

GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout, ook in Montréal, wil dat Europa verder gaat dan nu is afgesproken. Vluchten van en naar de EU moeten volgens Eickhout onder het Europese Emissiehandel Systeem blijven vallen. „Deze deal is niet meer dan een basis, een stap in de goede richting.”