Is die Zweedse fusie wel zo gek?

Analyse Bankenfusie

Fusie ABN Amro en Zweedse Nordea is „uiterst risicovol” en „financieel onaantrekkelijk”. Niet doen dus, luidde advies aan minister Dijsselbloem.

Foto Lex van Lieshout / ANP XTRA

Voorlopig wordt ABN Amro niet Zweeds. Nordea zag een fusie van ABN Amro wel zitten. De president-commissaris van de grootste bank van Scandinavië, Björn Wahlroos, heeft het in de afgelopen maanden geprobeerd, maar hij is afgewezen – voorlopig.

De belangrijkste redenen: fuseren met Nordea is „financieel onaantrekkelijk” en „uiterst risicovol”, schrijft NLFI, de stichting die de aandelen ABN Amro voor de staat beheert. En dat niet alleen. In een advies aan minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) beschrijft NLFI uitgebreid waarom hij het „door Wahlroos geuite idee” vooral niet serieus moet nemen.

Wahlroos plan is „niet gebaseerd op enige vorm van synergie-onderzoek”, staat in het vertrouwelijke advies in bezit van NRC, en hij onderschat hoe „uiterst complex” zo’n grote grensoverschrijdende bankenfusie is. Ook heeft hij een nogal „kort vervolgtraject voor ogen” – binnen drie maanden kan volgens hem de deal al aangekondigd worden. Volgens NLFI „geen reële inschatting”. De Scandinavische topman lijkt ook te vergeten dat Nordea na een fusie te maken krijgt met de zuinige Nederlandse beloningsregels. „Het is niet aannemelijk dat dit de bedoeling van Wahlroos is”, denkt NLFI.

Volgens ingewijden aan Nederlandse zijde heeft de minister NLFI’s advies opgevolgd en Wahlroos vriendelijk bedankt. Nordea gaat niet in op vragen. Wat de bank nu wil, is onbekend.

Neus voor slimme deals

Is Wahlroos’ plan wel zo vreemd? Björn Wahlroos staat in de financiële wereld bekend als een man met een neus voor slimme deals. Nordea, die de reputatie heeft van een solide bank, heeft de afgelopen jaren verschillende overnames gedaan in de eigen regio. Eerder deze zomer ging Nordea een samenwerking aan met de Noorse DNB Bank, waardoor het nu ook de een na grootste bank van de Baltische staten is. Een combinatie tussen ABN Amro en Nordea zou de grootste Europese bankenfusie zijn sinds de crisis.

Uit het document van NLFI blijkt dat Wahlroos onder meer met ABN Amro samen wil, omdat Nordea zich dan in Nederland, een euroland, kan vestigen. Dat bankiert makkelijker. En daarmee zou Nordea voldoen aan haar „doelstelling om onder [...] toezicht van de ECB te vallen”, de nieuwe Europese bankentoezichthouder. Het bankentoezicht in Zweden geldt als zeer streng. Wahlroos is niet enthousiast over de regels in eigen land. Vorig jaar uitte hij kritiek op het plan van de Zweedse regering om een nieuwe belasting voor banken in te voeren.

Nordea, ook een voormalige staatsbank, ziet al langer een potentiële partner in ABN Amro. „Nordea is altijd geïnteresseerd geweest”, zegt een zakenbankier die anoniem wil blijven. De twee banken lijken ook „best veel op elkaar”, zegt een bron die voorheen een hoge positie had bij ABN Amro. In aanloop naar de beursgang vorig jaar heeft ABN Amro zichzelf ook vergeleken met Scandinavische banken, omdat die eigenschappen hebben die de voormalige staatsbank ook belangrijk vindt: saai maar stabiel.

Bankenfusies onvermijdelijk

De staat houdt ABN Amro nu liever zelfstandig. Maar is dat op lange termijn vol te houden voor een Europese middenmoter?

Alle banken in Europa staan onder grote druk door de extreem lage rente, opkomende concurrentie en strengere regels die tot hoge kosten leiden. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwde deze week dat het voorzichtige economische herstel voor de financiële sector niet genoeg is om deze problemen aan te kunnen. Het IMF ziet wel een uitweg: banken moeten samengaan, om goedkoper te kunnen werken en zo hun winsten op te krikken.

Steeds meer experts zeggen dat fusies en overnames in de financiële sector onvermijdelijk zijn. Die beginnen ook al zichtbaar te worden: deze zomer hebben Deutsche Bank en Commerzbank volgens Duitse media ook fusiegesprekken gevoerd. Deze week deed de Nederlandse verzekeraar NN een bod op concurrent Delta Lloyd.

Hiermee lijken internationale grensoverschrijdende bankenfusies weer op de agenda te staan. Maar niet, zoals voor de crisis, om nog groter en succesvoller te worden. Nu is het uit noodzaak. In hun eentje redden banken het misschien niet meer.

Politieke sentimenten

In haar advies aan minister Dijsselbloem laat stichting NLFI één serieus obstakel onbesproken: het politieke en maatschappelijke sentiment. Grote bankenfusies wekken argwaan: we wilden toch niet meer van die reuzen die too big to fail zijn? En ABN Amro is nog geen jaar terug op de beurs. Het kan toch niet zo zijn dat ‘ons’ ABN Amro nu alweer in buitenlandse handen valt? De vorige keer liep dat slecht af. Met deze gevoelens moet Dijsselbloem rekening houden. Zeker nu de verkiezingen eraan komen.

Voordat bekend werd dat Nordea avances maakte, was de verwachting dat Dijsselbloem elk moment weer een pluk aandelen zou verkopen – volgens plan. Het is goed mogelijk dat Dijsselbloem dat binnenkort ook gaat doen. Maar is het daarmee echt ‘afgehecht’, zoals NLFI aanbeveelt?

Ook voor de beursgang heeft Nordea al met de staat aan tafel gezeten, zegt een zakenbankier. Ook toen al waren ze geïnteresseerd. „Ik sluit niet uit dat het er ooit van komt, maar nu nog niet.” En anders komt er misschien wel een ander.