Column

Floortje Terug naar Syrië verdient veel prijzen

Het programma van Floortje Dessing over Syrië brengt de oorlog dichtbij en is heel goede televisie, schrijft criticus Hans Beerekamp.

Hotelbalkon in Damascus: 'Floortje terug naar Syrië' (VARA).

Aan wederzijdse complimenten van televisiepresentatoren moet je niet te veel waarde hechten. Maar er kwam geen vleierij of beleefdheid aan te pas, toen Matthijs van Nieuwkerk er gisteren in DWDD tegen VARA-collega Floortje Dessing uitfloepte: „Wat maak jij toch goeie televisie!”

We hadden net zitten kijken naar een weergaloos fragment uit het slotdeel van het tweeluik Floortje Terug naar Syrië (volgende week pas volledig te zien). Daarin praat Floortje in een kloostertuin in Homs met een jonge vrouw, een goede bekende van de gedode Nederlandse priester Frans van der Lugt. Zij was in april 2014 getuige van die moord.

Floortje vraagt of hij hier is vermoord. De vrouw antwoordt: „Nee, hier!” en doet een paar stappen opzij. Ook wijst ze aan op haar eigen gezicht waar het bloed te voorschijn kwam. Maar ze wil niks zeggen over wie hem doodden, of met welk doel, als dat er al was. Dat vindt ze de moeite niet waard en compenseert die weigering door heel precies de details na te spelen.

Je vergeet dat beeld nooit en daardoor is het een veel waardevoller monument dan al die expliciete propagandabeelden over de burgeroorlog in Syrië die ons door alle partijen in het gezicht gesmeten worden: dode en gewonde kinderen, gebombardeerde ziekenhuizen, rouwende nabestaanden. Die beelden vervullen een functie, maar ze stompen ons eerder af dan dat ze ons meer betrekken bij die onbegrijpelijk ingewikkelde oorlog.

De makers van die beelden lijken ook te willen dat we ons schuldig voelen, omdat we het niet weten te voorkomen. Een veel vruchtbaarder benadering is te proberen te begrijpen wat er echt gebeurt.

Acht jaar eerder, drie jaar voor het begin van de Arabische lente, maakt Floortje voor 3 op reis een toeristische reportage uit Syrië, een akelige dictatuur waar gewoon werd door geleefd.

Lees ook ons interview met Floortje Dessing: ‘Zelfs in een oorlog zitten mensen op een terras’

Nu laat ze ons zien wat er van die straten en plekken geworden is. Soms is het er nog steeds druk, maar het komt ook voor dat er niets meer overeind staat. In de laatste dierentuin scharrelen twintig vermagerde en futloze leeuwen.

We zien alleen mensen in door het regime van Assad gecontroleerde territoria. Bij voorbeeld een Nederlandse vrouw, Nicole Wouters, die met haar Syrische man een chocoladebedrijf leidt. Ze is gelovig worden en ze steunt Assad. De rebellen hebben haar fabrieken kapotgemaakt.

De toon is niet: wat een schande. Eerder: kijk nu eens, dit bestaat ook. Er is geen permanente verontwaardiging, wel klinkt bijna constant geweervuur. Ik heb me nooit eerder zo dichtbij gevoeld als door deze beelden van cameraman Rachid el Mourif.

In het hotel in Damascus wordt een deftige bruiloft gevierd. De duur geklede jongeren fotograferen elkaar en zichzelf. Na een tijdje zit Floortje op de grond van haar balkon en kijkt zwijgend uit over nachtelijk Damascus. Dit is inderdaad heel goeie televisie, die vele prijzen moet en zal gaan winnen.