Even knokken, en dan direct door naar de top

Starters Een traineeship bij een groot bedrijf is een populaire baan. Je leert veel en groeit snel door. Er zijn dan ook veel meer kandidaten dan posities. De selectieprocedure is zwaar.

Akke Berendsen (26), trainee bij Delta Lloyd. Foto’s Mieke Meesen

Vijftien banen, duizend mensen die erop solliciteren. Tel uit je kans. Toch blijven ambitieuze starters het onverminderd proberen: aangenomen worden voor een traineeship bij een groot bedrijf. Want ook al is de kans om aangenomen te worden minimaal, het is wél de snelste weg naar een topbaan. Het aantal aanmeldingen voor traineeships is steevast veel hoger dan het aantal plekken. Zoals bij uitzendbureau Randstad Groep Nederland, waar zich dit jaar ruim 1.000 kandidaten meldden voor vijftien tot twintig vacatures. Bij ABN Amro meldden zich ruim 2.000 mensen voor veertig posities en bij het Rijkstraineeship, begonnen 2.000 kandidaten aan een sollicitatietraject voor 135 banen bij ministeries en de Eerste en Tweede Kamer.

Elk jaar opnieuw melden zich duizenden ambitieuze starters voor een traineeship bij grote bedrijven, overheden en banken. Vanwaar die populariteit? Een traineeship is een handig manier om binnen te komen bij een groot bedrijf, maar is vooral ook een manier om door te leren na het afstuderen. Starters krijgen er binnen een aantal jaar verschillende functies en na afloop een vast contract.

Maar dan moeten ze natuurlijk wél wat kunnen. Zomaar een greep uit de lijstjes met eisen die bedrijven aan hun trainees stellen: je moet ‘erg ondernemend’ zijn, ‘resultaatgericht met een gezonde dosis flair’, bij voorkeur ‘veel commissie- en bestuurservaring hebben opgedaan naast je studie’ en vooral: ‘willen ontdekken, leren en groeien’.

Dat laatste was voor Akke Berendsen (26) reden om te kiezen voor een traineeship. Ze studeerde rechten, maar is nu managementtrainee bij verzekeraar Delta Lloyd. „Ik werkte hiervoor bij een start-up waar de nadruk vooral lag op het resultaat. Bij het traineeship vond ik de aandacht voor persoonlijke ontwikkeling die ik miste in mijn vorige baan.”

In het vierjarige traject dat ze nu doorloopt, is veel ruimte voor zelfreflectie. Ze volgt sessies met alle trainees samen, doet workshops en krijgt een-op-een begeleiding van een coach. Berendsen: „Ik begin altijd met ontzettend veel enthousiasme aan een project en wil graag snel meters maken. Tijdens één van de coachingsessies ontdekte ik dat ik daarbij soms vergat de verschillende belangen van collega’s af te wegen en ze voldoende te betrekken. Dat soort inzichten leveren me veel op.”

Doorgroeien

Rick van der Westen

Rick van der Westen

„Voor mij was een traineeship de ultieme mogelijkheid om binnen een groot bedrijf snel ervaring op te doen”, zegt Rick van der Westen (26), die internationale bedrijfswetenschappen en marketing studeerde in Maastricht. Hij doet nu een managementtraineeship bij Randstad Groep Nederland, en is in zijn huidige functie als campusrecruiter zelf verantwoordelijk voor het werven van nieuwe kandidaten. Het is een aanstelling voor tweeënhalf jaar. In die periode doet Van der Westen opdrachten bij verschillende afdelingen. Een dag per week werkt hij als een soort consultant met zijn groep trainees voor de directie van het bedrijf.

Toch is een traineeship niet de enige manier om ergens binnen te komen. Neem bijvoorbeeld ABN Amro: op de website zijn genoeg startersfuncties te vinden waaraan geen ‘persoonlijk ontwikkeltraject’ vastzit. Ook bij Randstad zijn er tal van andere functies. Waarom dan toch de concurrentiestrijd aangaan met honderden andere sollicitanten? Van der Westen hoeft daar niet lang over na te denken: „Het is de snelste weg naar een leidinggevende functie.” Carolien Siemerink, die het traineeship bij ABN Amro coördineert, beaamt dat: „We willen talenten overhouden die doorgroeien naar het senior management.” Of dat via een reguliere functie binnen twee jaar lukt, is maar de vraag.

Volgens Lidewey van der Sluis, organisatie-adviseur en hoogleraar Strategisch Talentmanagement op Nyenrode, hebben trainees een bepaalde status. „Als trainee ben je toch het neusje van de zalm.” Van der Sluis uit benadrukt het ‘mentale aspect’: „Een traineeship is een investering vanuit een bedrijf. Werkgevers zien je als talent. Een plek bemachtigen geeft zelfvertrouwen, een gevoel van eigenwaarde. Daarnaast krijg je veel aandacht in een traineeship. In het algemeen geldt: alles wat aandacht krijgt, groeit.”

Van der Sluis ziet steeds vaker dat door bedrijven verschillende traineeships worden aangeboden. „Enerzijds heb je die route naar een leidinggevende functie, anderzijds komen er steeds meer specialistische traineeships bij.” Dan ontwikkelen trainees zich tot experts op het gebied van bijvoorbeeld marketing, ICT of sales. Een logische ontwikkeling, zegt Van der Sluis: met name op het gebied van informatietechnologie neemt de vraag naar specialisten alleen maar toe.

Drie, vier keer terugkomen

Maar hoe vind je die getalenteerde, ambitieuze mensen die de toekomst van het bedrijf moeten vormen? Daar gaat een stevige selectieprocedure aan vooraf, waarin de starters zich moeten onderscheiden van honderden concurrenten. Vaak begint het met een online aanmelding, waarna ongeschikte kandidaten die bijvoorbeeld niet de juiste opleiding hebben voltooid, eruit worden gefilterd. Daarna vinden er gesprekken plaats, (online) assessments en soms moet de kandidaat een filmpje insturen waarin hij of zij zich presenteert.

Het hele proces duurt algauw een maand. „Ik vind die procedures wel zwaar”, zegt Van der Westen. „Solliciteren op een traineeship is een fulltime baan.” Maar wel terecht, denkt hij. „Bedrijven zoeken de top. Die krijg je op deze manier ook.”

Bij ABN Amro is de procedure inmiddels wat aangepast. Daar is nu één selectiedag, vertelt coördinator Siemerink, waardoor kandidaten niet langer drie of vier keer hoeven terugkomen voor gesprekken en assessments. De grootste schifting vindt namelijk al plaats vóór de selectiedag, namelijk bij het beoordelen van de cv’s. De nevenactiviteiten tellen mee en natuurlijk de studierichting. Siemerink: „Maar het gaat niet meer zoals vroeger. Een maatschappelijke functie of vrijwilligerswerk weegt nu net zo zwaar als een jaar voorzitterschap bij de studentenvereniging.”

Eenmaal aangenomen ben je er nog niet. Netwerken met collega’s is belangrijk voor een trainee. Je moet het leuk vinden om veel kopjes koffie te drinken, zegt Van der Westen. „Op zoek naar een opvolgende functie binnen het traineeship.” Zelf gaat hij daar binnenkort weer mee beginnen, zijn tijd als campusrecruiter zit er bijna op. In januari begint hij aan waarschijnlijk zijn laatste positie binnen het traineeship. „Ik wil nu graag naar die leidinggevende functie.”

Toch zijn er ook bezwaren. Zo zijn traineeships zijn volgens Akke Berendsen soms een „verkapte manier om talent binnen te halen”. Want een traineeship dat enkel bestaat uit af en toe een cursus en verder weinig om het lijf heeft, daar schiet een starter niet zoveel mee op, zegt ze. Dan kun je beter op een ‘gewone’ functie solliciteren.

Dat ondervond politicoloog Eva van der Helm (25), die vorig jaar na ruim een half jaar stopte met een traineeship in sales. Van der Helm: „Het bedrijf wilde jonge, enthousiaste mensen binnenhalen en had een traineeship op poten gezet. Hoewel de bedoeling goed was, bleek de uitwerking minder. Ik wilde leren, stappen maken en klaargestoomd worden voor een echte baan, maar er was nauwelijks begeleiding.” Inmiddels doet ze een traineeship bij een recruitmentbedrijf. „We krijgen veel trainingen en er is een coach die helpt bij onze ontwikkeling.” Precies wat ze zocht. „Op de universiteit werd ik uitgedaagd om na mijn afstuderen snel iets te kunnen waar ik geld mee kan verdienen. Dat lukt nu.”