Opinie

Chaos in de klas van 1878

De waan van gisteren – een wekelijks opinierubriekje in 200 woorden

Middelbare school in Haarlem. Foto Koen Suyk / ANP

Een tik op de vingers van de OESO. Het 35-landen-verbond stelt dat Nederlandse schoolklassen het slechtst scoren in discipline. Maar onze leerlingen werken meer samen, riposteerde een klassenmanagementexpert maandag in NRC. Vandaar dat rumoer.

Kan zijn, maar zo zijn we niet groot geworden, leert het boek Vijf eeuwen opvoeden in Nederland van Nelleke Bakker et al.. Een voorschrift voor meesters van probleemjongens, uit 1857:

„Zonder regels heerscht wanorde, welke ons van God afvoert. Zorg dat er orde heerscht en tucht, maar bedenk dat orde en tucht geen doel maar middelen zijn. We moeten opvoeden, vormen, het kwaad leeren vermijden, goede hoedanigheden aankweeken, den wil leeren sterken en stalen.”

Waar leraren nu geplaagd worden door projectles, hadden ze vroeger last van boeren die hun kind de aardappels lieten rooien.

„Verschrompeld van buiten en van binnen, ordeloos en ruw, komen de stumperts hun plaatsen weer innemen”, rapporteerde een Friese leraar in 1878 aan de schoolopziener.

Zorgen waren er over gemengd onderwijs. „Weert, weert de meisjes!”, riep een raadslid in Goes. „Zij zal nadelig zijn voor de studie der jongens. Er zal gekheid gemaakt worden en wie weet wat er meer zal gebeuren?