Belasting ontwijken is slim, zegt de man die wil regeren

Verenigde Staten Presidentskandidaat Donald Trump heeft de laatste decennia waarschijnlijk amper inkomstenbelasting betaald. Maar wat weten we eigenlijk van de omvang van Trumps imperium? Is hij het selfmade succes dat hij zegt te zijn?

Foto Gillian Laub/Getty Images

Zoals bijna alles in het leven van Donald Trump is zijn nieuwe hotel in Washington DC over the top. De officiële opening van het oude postkantoor, aan dezelfde straat als het Witte Huis, is pas later deze maand, maar een deel van de 263 luxe kamers is al te boeken. Gasten worden ontvangen in een atrium van balzaalformaat, met een glazen dak op acht verdiepingen hoogte, waardoor de zon naar binnen schijnt. Op een vrijdagochtend zitten Trump-fans beneden met een kopje koffie of een glas water de wegzaktapijten, de kroonluchters en de wijncollectie te bewonderen. Een overnachting hier kunnen zij niet betalen.

Trump heeft naar schatting 200 miljoen dollar (180 miljoen euro) voor de verbouwing van het pand betaald en moet de overheid 3 miljoen dollar huur per jaar afdragen. Het Trump-hotel was heel even het duurste van de hoofdstad, maar de populariteit lijkt tegen te vallen. De voordeligste kamer was in eerste instantie niet voor minder dan 800 dollar te boeken. Nu is een overnachting al mogelijk voor de helft van dat bedrag. Maar de laatste uitbreiding van het Trump-imperium belooft op de website nog steeds: „Washington zal nooit meer hetzelfde zijn”.

Dankzij de naar The New York Times gelekte snippers van Donald Trumps belastingaangiftes weten we inmiddels iets meer over Donald Trumps desastreuze zakelijke beslissingen in de jaren negentig en het enorme belastingvoordeel dat hij daaruit verkreeg. Het verlies van bijna 1 miljard dollar dat hij in 1995 opvoerde, kon Trump zo aftrekken dat hij in de achttien jaar daarna waarschijnlijk amper inkomstenbelasting heeft hoeven betalen. Een onvoorstelbaar, maar volstrekt legaal voordeel voor de New Yorkse vastgoedmagnaat die op 8 november tot president van de Verenigde Staten kan worden gekozen.

Maar wat weten we eigenlijk van de omvang van Trumps imperium? Wat zijn zijn inkomsten? Is hij het selfmade succes dat hij zegt te zijn? Hoeveel is de zakenman waard? Hoeveel schulden heeft hij? Deugt de goededoelenstichting die zijn naam draagt? En betaalt hij nu wel of geen belastingen? Het zal in het tweede debat tussen de kandidaten zondagavond vast weer een thema worden.

Trumps aangiften zijn geheim

Om met het meest actuele te beginnen: Trump heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij belastingen heeft vermeden. Toen Hillary Clinton hem daar in het debat vorige week mee confronteerde zei hij: „Daarom ben ik slim”. Hij noemde het omzeilen van belastingen „briljant” in een reactie op de publicatie in The New York Times. „Ik heb de belastingwetten op legale wijze gebruikt in mijn eigen voordeel, dat van mijn bedrijf, investeerders en werknemers.”

Waar Trump wél een geheim van maakt, zijn zijn belastingaangiften zelf. In de VS bestaat de ongeschreven regel dat presidentskandidaten, en hun running mates, hun aangiften over een aantal jaren openbaar maken. Trump is de eerste sinds Richard Nixon en Gerald Ford, die weigerde dat voor de verkiezingen te doen. Ook na de onthulling van de Times wil hij niet meer openheid van zaken geven. Zijn advocaat heeft de krant gedreigd met juridische stappen vanwege de publicatie van de anoniem verstrekte documenten.

Trump herhaalt steeds dat hij zijn belastingaangiften niet openbaar kán maken, omdat hij onder verscherpte controle staat van de IRS, de Amerikaanse belastingdienst. Maar er zijn geen regels die hem dat verbieden. Bovendien blijkt uit een brief van zijn eigen advocaat dat de audits tot en met 2008 zijn afgerond. Van Trump zelf weten we niet meer dan een foto die hij een jaar geleden twitterde met het bericht dat hij zijn belastingaangifte aan het ondertekenen was (in februari plaatste hij exact dezelfde foto, nu met de tekst: „is dit niet belachelijk?”). De enorme stapel papier naast Trump is volgens zijn zoon Donald Jr maar liefst 12.000 pagina’s hoog.

De vraag is of kiezers daar genoegen mee nemen. Trump lijkt een slecht voorbeeld te zien in Mitt Romney, de Republikeinse presidentskandidaat in 2012. Toen uit aangiften van deze superbelegger bleek dat hij maar 14 procent belastingen betaalde, bezorgde hem dat veel negatieve publiciteit. De belastingaangiften van Hillary Clinton, en haar man Bill, zijn openbaar vanaf 1992. In 2015 verdienden de Clintons samen meer dan 10 miljoen dollar – vooral met spreekbeurten – en betaalden zij daarover 3,2 miljoen aan inkomstenbelasting, iets meer dan 30 procent dus.

Trump heeft vaak bekritiseerd hoe het Amerikaanse belastingsysteem zowel armen als rijken ontheffingen van inkomstenbelasting geeft, maar zijn aangekondigde fiscale beleid wil op geen enkele manier een einde maken aan de forse belastingvoordelen die vooral vastgoedbezitters hebben. Hij heeft er juist voor gelobbyd die uit te breiden.

Al voor de controverse rond zijn inkomstenbelasting werd bekend dat Trump zakelijk enorme belastingvoordelen kreeg. De stad New York hielp hem sinds 1980 met kortingen en kwijtscheldingen tot 885 miljoen dollar. Trump hoefde in de staat New Jersey maar 5 miljoen te betalen hoewel hij 30 miljoen aan casinobelasting schuldig was. Trump kreeg zelfs een belastingvoordeel op zijn eigen penthouse.

Overigens is het niet zo dat Trump helemaal geen belasting betaalt. Hij betaalt btw, werkgeverslasten, onroerendgoedbelasting en belastingen in de steden en staten waar hij woont en zakendoet. Volgens een verklaring van zijn campagneteam loopt dat in de „honderden miljoenen dollars”. Van inkomstenbelasting rept die verklaring echter niet.

Door het faillissement van enkele van zijn bedrijven, rechtszaken en een aantal casinovergunningen waarvoor hij belastinggegevens moest overdragen weten we wel iets meer dan de drie pagina’s die de Times vorige week in handen kreeg. Om in New Jersey casino’s te mogen uitbaten, moest Trump in 1981 opgeven wat hij de jaren daarvoor bezat en aan belasting betaalde. Daaruit blijkt dat hij van 1975 tot en met 1977 nog 72.000 dollar aan belasting betaalde over een inkomen van 220.000 dollar, maar dat hij in 1978 en 1979 geen federale belastingen betaalde, ondanks dat zijn inkomen over die twee jaar samen was gegroeid tot 3,85 miljoen. Hij zou dit hebben kunnen aftrekken van verliezen die hij leed op gebouwen die hij bezat in New York.

Over 1984 vocht Trump een belastingaanslag aan – hij verloor die zaak – waardoor bekend werd dat hij dat jaar geen inkomstenbelasting had betaald. Hij beweerde geen persoonlijk inkomen te hebben, terwijl hij al bekend stond om zijn vastgoed en zijn extravagante levensstijl. In een vergelijkbare kwestie in de jaren negentig bleek dat hij in elk geval twee jaar geen of verwaarloosbare inkomstenbelasting had betaald.

Als Trump geen inkomstenbelasting betaalt, heeft hij dan geen inkomsten? Zeker wel, zo blijkt uit stukken die Trump wel zelf openbaar heeft gemaakt. Zijn belastingaangiften mag hij voor zich houden, maar in juli 2015, precies de maximale dertig dagen nadat hij zijn presidentscampagne had aangekondigd, leverde hij 92 kantjes aan Executive Branch Public Financial Disclosure Report in. Elke politicus die zich landelijk kandidaat stelt, is wettelijk verplicht zijn of haar persoonlijke financiële belangen openbaar te maken. In mei 2016 leverde Trump een update in, ditmaal 104 pagina’s lang.

Waarde van zijn bezit is onbekend

De waslijst laat zien dat Trump de baas is of een belang heeft of had in 564 vennootschappen, partnerschappen, corporaties en fondsen. Vooral in New York, maar ook in Las Vegas, Miami, Bermuda, Brazilië en Schotland, en belangen in landen als Canada, China en Saoedi-Arabië. Het is niet onwaarschijnlijk dat er brievenbusfirma’s tussen zitten. Over zijn vele projecten die mislukten en zijn buitenlandse investeringen en contacten staat weinig in het document. Volgens Newsweek probeerde hij onder andere zaken te doen met de Libische dictator Moammar Gaddafi, poogde hij het handelsembargo met Cuba te omzeilen en deed hij zaken met een Iraanse ‘terreurbank’.

Zijn bezittingen lopen uiteen van vastgoed, hotels en golfbanen tot wijngaarden, vliegtuigen en een ijsbaan. Bijna allemaal met zijn naam erop. De waarde van en de inkomsten uit deze bezittingen zijn op basis van de officiële documenten niet precies vast te stellen, omdat brede marges bestaan voor de verslaglegging. Zo zijn de meeste van zijn vijftien golfbanen „meer dan 50 miljoen” waard. Maar hoeveel meer is niet duidelijk. In totaal zijn ze samen zeker goed voor 500 miljoen, maar het kan ook het dubbele zijn. Regelmatig is de waarde van een bezit „niet eenvoudig vast te stellen”, schrijft Trump.

Zijn inkomsten bedragen zeker 615 miljoen dollar in de laatst opgegeven periode, maar de bovengrens is niet duidelijk. Rijkdom uit fondsen of aandelen – onder meer in Halliburton, Walmart en Apple, maar ook in Shell en Philips – worden vaak met marges van „tussen 100.000 en 1 miljoen” opgegeven. Over zijn schulden is hij even vaag, maar die bedragen minstens 315 miljoen.

Op basis van een vergelijking tussen het document uit 2015 en dat van bijna een jaar later is in elk geval vast te stellen dat het Trump sinds hij zich kandidaat stelde voor het presidentschap voor de wind gaat. Het hotel in Washington heeft zeker 25 miljoen aan zijn bezittingen toegevoegd. In totaal zou hij er 190 miljoen aan inkomen op vooruit zijn gegaan, zowel door bezit als bijvoorbeeld door boekenverkoop. Al waren er ook tegenvallers: warenhuis Macy’s haalde zijn kledinglijn uit de rekken en de accessoires van zijn vrouw Melania verkochten minder goed.

Vete met Forbes

Binnen de marges blijkt dat Trump miljardair is, want hij bezit zeker 1,4 miljard dollar. Zelf schept hij echter op dat hij 10 miljard waard is, maar dat wordt aan alle kanten betwijfeld. Zakenblad Forbes, dat sinds 1982 ranglijsten van rijke Amerikanen maakt, stelde zijn waarde vorige week nog naar beneden bij tot 3,7 miljard. Hij zou 800 miljoen minder waard zijn dan een jaar eerder, omdat het bovenste segment van de vastgoedmarkt in New York waarde zou hebben verloren.

Volgens Fortune is Trump juist meer waard dan een jaar eerder: 3,9 in plaats van 3,7 miljard. Dankzij diens presidentiële campagne: „In plaats van dat het zijn merk schade toebrengt, is Trumps beruchtheid een stimulans voor zijn bedrijf en maakt het hem nog rijker.” Volgens de Bloomberg Billionaires Index staat Trump er met 3 miljard dollar iets beter voor dan een jaar eerder.

Opvallend genoeg heeft Trump tegenover de belastingautoriteiten altijd gedaan alsof hij veel minder bezat en aan inkomsten had dan werkelijk zo is. Tegelijkertijd overdrijft hij altijd hoeveel hij heeft. In een langlopende vete met Forbes probeert hij elk jaar weer aan te tonen dat hij rijker is dan hun ranglijst laat zien.

Schulden

De eerste bij wie Donald Trump in het krijt stond, was zijn vader Fred Trump. Dankzij hem heeft Donald het imperium dat er nu staat kunnen bouwen. Fred Trump was een tweede generatie Duitse immigrant in Queens, die al op zijn vijftiende vastgoed ging ontwikkelen. Hij verdiende geld door aan mensen met lage- en middeninkomens te huren. Het verhaal van Donald, één van zijn vijf kinderen, is dat zijn vader hem in 1975 een ‘klein’ startkapitaal van een miljoen leende.

Maar uit documenten die The Wall Street Journal verzamelde blijkt dat Trump tot 1985 zeker 14 miljoen van zijn vader leende. Toen Trumps casino in Atlantic City begin jaren negentig in problemen kwam, stuurde Trump sr zijn advocaat erheen om voor 3 miljoen aan fiches te kopen die nooit zouden worden ingewisseld.

Maar zijn in 1999 overleden vader is niet de schuldeiser waar Trump problemen mee gehad heeft. Vier keer liet Trump een bedrijf bankroet gaan en dupeerde zo crediteuren. Zijn exacte schuld op dit moment is niet bekend, maar The New York Times onthulde in augustus dat die met 650 miljoen in ieder geval het dubbele is van wat in Trumps financiële disclosures staat.

Liefdadigheidsfonds onderzocht

Het is discutabel of Trump het door zijn vader geleende geld goed besteed heeft, maar het is nog veel controversiëler wat hij doet met de Donald J. Trump Foundation, die in 1987 werd opgericht. Een fonds waar Trump zelf al sinds 2008 geen geld meer in heeft gestopt en dat bedoeld is om goede doelen te ondersteunen. The Washington Post groef in alle donaties en beloofde giften van het fonds en kwam tot de conclusie dat bijna niets aan liefdadigheid werd uitgekeerd. Een beloofde donatie van 1 miljard aan veteranen bleek fictief.

Sterker nog, Trump gebruikte het fonds om een schilderij van zichzelf te kopen. Hij gaf een kwart miljard uit om rechtszaken tegen zijn commerciële bedrijven op te lossen. En hij kocht mogelijk een procureur-generaal in Florida om. Voor die laatste kwestie werd Trump beboet. Er loopt een juridisch onderzoek en sinds vorige week mag de stichtig in New York geen fondsen meer werven.

Uit onderzoek van de Post bleek ook dat Trump 2,3 miljoen die hem zelf verschuldigd was op de rekening van het fonds liet storten. De waarschijnlijke reden? Het omzeilen van inkomstenbelasting.