Column

Voorzitter, wat doen we met de apocalyps?

De komende verkiezingen gaan vooral over ‘de Nederlandse identiteit’. De urgentie omtrent kwesties die letterlijk van levensbelang zijn lijkt te ontbreken. Als de wereld ten onder gaat is er niet eens meer een ‘wij’ en ‘zij’ om je druk over te maken

Zo is klimaatverandering niet ‘sexy’ als thema voor de verkiezingen. Terwijl het een vrij helder onderwerp is. Feitelijk genomen is het onomstotelijk vastgesteld dat door het gebruik van fossiele brandstoffen het overleven van de mensheid op het spel staat.

Het wetenschappelijke debat gaat over de vraag wanneer dat gaat gebeuren. Volgens sommige berekeningen over ongeveer honderd jaar. Volgens andere berekeningen, die ook de methaanuitstoot – een nóg sterker broeikasgas dan CO2 – na het smelten van de ijskappen meerekenen, binnen vijftig jaar.

Vooral voor Nederland, dat grotendeels onder de zeespiegel ligt, zou dit onderwerp de gemoederen moeten bezighouden in plaats van bijvoorbeeld een paar klierende Turks-Nederlandse hangjongeren bij een supermarkt in Zaandam.

Bij veel kiezers groeit kennelijk het verlangen naar een mythe van ‘vroeger’ toen Nederland nog Nederland was, zonder ‘vreemdelingen’ met rare namen die ‘ons’ lastigvallen. ‘Zijn we zo’n dom landje geworden dat we wekenlang op hol slaan vanwege dergelijke non-issues, maar niet vanwege cruciale kwesties zoals klimaatverandering?’, dacht ik naar aanleiding van Zaandamgate.

Tot voor kort.

Uit recent vrijgekomen Amerikaanse overheidsdocumenten blijkt dat president Jimmy Carter in 1979 van zijn Veiligheidsadviseur de boodschap kreeg dat honderden atoomraketten op weg waren naar de Verenigde Staten. Letterlijk enkele minuten voor een vernietigende tegenaanval op de Sovjetunie zou beginnen werd het duidelijk dat het om een softwarefout ging. Als dat bericht iets later was aangekomen, hadden de Amerikanen atoomwapens gelanceerd tegen de Sovjetunie, die op hun beurt een geautomatiseerde tegenaanval op West-Europa en Amerika hadden gedaan.

Dit schokkende incident staat niet op zichzelf. Hoe meer bronnen er vrijkomen, hoe duidelijker het wordt dat atoomwapens een minstens net zo grote bedreiging zijn voor het overleven van de mensheid als klimaatverandering. Uit een overzicht van de Amerikaanse Union of Concerned Scientists blijkt dat de wereld minstens dertien keer op de rand stond van nucleaire vernietiging. Waarom? Vanwege fouten door geautomatiseerde nucleaire defensiesystemen, valse alarmen, achterstallig onderhoud en menselijke fouten. Elke keer ging het net op het laatste nippertje goed.

Het enge is dat dit soort levensgevaarlijke incidenten na de Koude Oorlog even vaak lijken voor te komen. Zowel Amerika als Rusland houden vast aan atoomwapens als ‘afschrikking’. Volgens William Perry, kernwapen-expert en voormalig Veiligheidsadviseur van Bill Clinton, is de dreiging van een nucleaire wereldoorlog nu veel groter dan die ooit was in de Koude Oorlog.

Het is onvoorstelbaar deprimerend om te realiseren wat voor dreiging hiervan uitgaat. Daarom is het misschien heel gezond dat ons politieke debat om ‘de Nederlandse identiteit’ gaat. Dat is tenminste vaag genoeg om er niet elke nacht wakker van te liggen.

Zihni Özdil is historicus en auteur van Nederland mijn Vaderland (Uitgeverij De Bezige Bij).