Commentaar

VN kiezen veilig, met Guterres

nrcvindt

Het moest een vrouw worden. Het werd een man. Het moest een Oost-Europeaan worden. Het werd een West-Europeaan. Antonio Guterres, voormalig premier van Portugal en voormalig hoofd van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, wordt hoogstwaarschijnlijk benoemd tot de nieuwe secretaris-generaal van de Verenigde Naties.

De VN kiezen daarmee voor een ervaren politicus die in de nationale politiek geleerd heeft compromissen te slikken en die als leider van een grote en belangrijke VN-organisatie heeft bewezen lastige deals te kunnen sluiten en een logge VN-bureaucratie te kunnen reorganiseren. Guterres is een veilige keuze.

Een nieuwe secretaris-generaal wordt door de Veiligheidsraad voorgedragen aan de Algemene Vergadering. De machtige V-raad schaarde zich gisteren informeel achter Guterres.

Guterres (67) heeft al zijn talenten en ook een fikse dosis geluk nodig om van de baan een succes te maken. Het takenpakket is omvangrijk, variërend van vredeshandhaving tot armoedebestrijding. De VN zelf staan te boek als logge en inefficiënte organisatie. De wereld is ruig werkterrein, met bloedige conflicten in Afrika, brandhaarden in het Midden-Oosten en, onder druk van jihadisme en vluchtelingenstromen, een herbezinning op internationale samenwerking en open grenzen in Europa.

Het belangrijkste probleem voor de nieuwe SG wordt de snel groeiende animositeit tussen de Rusland en de VS over Syrië. Wat dat betreft begon hij goed. In een opmerkelijke demonstratie van eensgezindheid schaarden de VS en Rusland zich in de V-raad snel achter zijn kandidatuur en presenteerden ‘hun’ kandidaat gezamenlijk, nog voordat de formele procedure was afgerond.

De komst van Guterres is het afscheid van Ban, die de VN tien jaar met wisselend succes heeft geleid. Ban was een onvermoeibaar pleitbezorger van belangrijke VN-projecten. Het Klimaatverdrag van Parijs staat voor een belangrijk deel op zijn conto omdat hij zich al vroeg sterk maakte voor het klimaat. Voor de VN-organisatie kon hij, zeker op het laatst, niet meer inspireren, voor de vredesmissies was hij niet doortastend genoeg. Zijn rol van vredesmakelaar kwam nauwelijks uit de verf omdat de vetomachten in de Veiligheidsraad hem daar nauwelijks ruimte voor gunden.

De wereld heeft maar één VN en die verdient de best denkbare kandidaat. Dat het geen vrouw wordt is een gemiste kans, gezien het grote aantal vrouwelijke kandidaten met een respectabele staat van dienst. Hun kwaliteit legt het uiteindelijk af tegen Amerikaans-Russische eensgezindheid.