Ook de staat is aansprakelijk voor gasschade

Aardgas

Via een bedrijf dat in handen is van Economische Zaken, kan ook de overheid aansprakelijk worden gesteld voor schade in Groningen.

Een inwoner plaatst ijzeren pennen in de oudste woning van het Groningse dorp Zeerijp, na een aardbeving. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Behalve de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) is ook staatsbedrijf Energie Beheer Nederland (EBN) volledig aansprakelijk voor alle schade die door de gaswinning in Groningen ontstaat. Dat heeft de aardbevingskamer van de rechtbank in Assen woensdag in een tussenvonnis bepaald.

Tot nu toe werd alleen de NAM, een joint venture van Shell en ExxonMobil, verantwoordelijk gehouden voor de bevingsschade. Maar de rechtbank oordeelt dat EBN mede-gaswinner is en op grond van artikel 6:177 van het Burgerlijk Wetboek „volledig risico-aansprakelijk is”.

Doorbraak

EBN is eigendom van het ministerie van Economische Zaken en werkt samen met de NAM in de Maatschap Groningen, een club op de achtergrond die het Groningse gasveld exploiteert en beheert. Jaarlijks ontvangt de staatsdeelneming een deel van de winst die NAM bij de Groningse gaswinning maakt.

De rechtszaak is aangespannen door Sijbrand Nijhoff, paardenhouder uit Zijldijk. Zijn boerderij raakte door de bevingen ontwricht. „Een doorbraak” noemt advocaat Marcella Spithoff het vonnis. Ook omdat de rechter in de zaak uitgaat van een ‘bewijsvermoeden’: aangenomen wordt dat de schade door gaswinning is ontstaan. Het is aan NAM en EBN om tegenbewijs te leveren. En daarbij moeten gedupeerden en hun onroerend goed „worden genomen zoals ze zijn”, zegt Spithoff, achterstallig onderhoud of niet.

Opdraaien voor de schade

Hoogleraar aansprakelijkheidsrecht Ivo Giesen uit Utrecht beaamt dat het een „interessante uitspraak” is. Gedupeerden in Groningen hebben voortaan niet meer één maar twee partijen die ze aansprakelijk kunnen stellen. En die tweede partij, de staat, moet nu ook direct opdraaien voor de schade. In dat licht zou je de uitspraak ook kunnen aangrijpen, zegt Giesen, voor de oprichting van een schadefonds zoals ook bestaat voor asbestslachtoffers en DES-dochters. „Telkens een proces voeren kost veel geld en is tijdrovend. Dan is het voor alle partijen veel gunstiger een schadefonds op te richten.”

Hoeveel schade Sijbrand Nijhoff vergoed krijgt, heeft de rechtbank nog niet bepaald. De ingeschakelde deskundigen verschillen van mening. Nijhoff eist 960.000 euro terwijl de NAM 62.000 heeft vergoed. Tijdens een zogeheten comparitie wil de rechtbank nog uitzoeken of de staat onrechtmatig heeft gehandeld en wat de omvang van de schade is. Er wordt waarschijnlijk een derde deskundige aangewezen om dat te bepalen.

Eerst zien, dan geloven

Nijhoff zelf wacht die zitting in spanning af. „Het is eerst zien dan geloven” zegt hij. En ook: „Je durft niet meer te hopen dat er nog een lichtpuntje is.” Want als een van de vier tegenpartijen in beroep gaat – de NAM, EBN, de staat of de Maatschap Groningen – is het al gauw drie jaar later.

„En wie zegt dat ik dan nog leef? Ik ben 75 jaar. Als je dood bent, heb je de mond dicht.”