Wordt het een moslimpartij of toch weer de koning?

Marokko naar de stembus Een islamitische partij profiteerde van de democratische hervorming. Maar de ‘paleispartij’ is nu een geduchte concurrent.

Aanhangers van ‘paleispartij’ PAM juichen tijdens een campagnebijeenkomst. De partij strijdt tegen moslimfundamentalisme en is opgericht door een vriend van koning Mohamed VI. Foto Fadel Senna/AFP

Voor de tweede keer sinds de Arabische Lente gaan Marokkanen deze vrijdag naar de stembus. Hoewel koning Mohamed VI in 2011 een aantal hervormingen doorvoerde, hield hij de macht grotendeels in handen. Maar hij is nu wel verplicht de premier aan te stellen uit de partij die de parlementsverkiezingen wint. Moslimfundamentalist en zittend premier Abdelilah Benkirane is favoriet.

Mohamed VI probeert sinds zijn aantreden in 1999 het land stapje voor stapje te moderniseren. Hij werd vijf jaar geleden onder druk van de bevolking gedwongen de burgers meer rechten te geven. Sindsdien worden ambtenaren, rechters en ministers niet meer door hemzelf benoemd. De economie is verder geprivatiseerd en Marokko richt zich steeds meer op Europa. Zo werkt het land samen met Spanje in de bestrijding van jihadisme.

Maar Mohamed VI heeft in praktijk de touwtjes nog altijd strak in handen. Naast staatshoofd is hij ook de religieus leider. Verder is hij hoofd van het leger, bepaalt hij het buitenlands beleid en kan hij het parlement ontbinden. Het maakt dat net als bij vorige verkiezingen waarschijnlijk bijna tweederde van de stemgerechtigde Marokkanen thuisblijft.

Lees ook het achtergrondstuk over de twee gezichten van Marokko: Hervormingen en verkiezingen, maar ook repressie

De Partij van Gerechtigheid en Ontwikkeling (PJD) lijkt opnieuw de grootste te kunnen worden. Premier Benkirane is in vijf jaar uitgegroeid tot de meest populaire Marokkaan na de koning. Als enige politicus wist hij tijdens de campagne menigtes van twintigduizend mensen op de been te brengen. Zijn aanhang komt vooral uit de grote steden. De PDJ staat voor het vasthouden aan oude islamitische normen en waarden, maar richt zich daarnaast op het verbeteren van de gezondheidszorg en bestrijding van de werkloosheid. De wijze waarop Benkirane zijn aanhang toespreekt, doet denken aan de Turkse president Erdogan – alleen is zijn macht veel beperkter.

Maar de moslimpartij kan wel last hebben van een aantal affaires. Een partijlid werd beschuldigd van seksueel geweld, een ander werd gepakt met drie ton cannabis en twee leiders van de religieuze vleugel werden door de politie „in een seksuele houding” op het strand aangetroffen en gearresteerd.

Daarbij heeft de PJD een concurrent die „de paleispartij” wordt genoemd vanwege de innige banden met de koning. De Authenticiteits- en Moderniteitspartij (PAM) is ooit opgericht door een intieme vriend en adviseur van Mohamed VI en staat nu onder leiding van Ilyas el-Omari. De achterban woont vooral in kleinere gemeenschappen en de partij strijdt tegen moslimfundamentalisme. Dat Mohammed VI voortdurend wijst op de dreiging van geweld door islamitische extremisten, kan de partij helpen. Bij gemeentelijke verkiezingen haalden beide partijen vorig jaar ongeveer evenveel stemmen.

Vrijdagavond wordt een uitslag verwacht. Het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken heeft „totale transparantie” beloofd. De stembureaus zijn uitgerust met zestienduizend smartphones, waarmee de uitslagen extra snel verwerkt moeten worden. Zeker is dat er zestig vrouwen in het parlement zullen plaatsnemen. In het ingewikkelde districtenstelsel zijn 60 van de 395 zetels gereserveerd voor vrouwen, en 35 voor parlementariërs onder de 35 jaar.