Recensie

De Here sta ons bij als het zo gaat in Vaticaanstad

‘Ik hoop dat ze niet al te veel geschokt zijn door het resultaat’, schrijft Robert Harris in het nawoord van Conclaaf. Hij doelt op de ‘prominente katholieken’ die hij ondervroeg voor deze thriller over 118 kardinalen die in de Sixtijnse Kapel de volgende paus kiezen. Harris’ anonieme gesprekspartners zijn vermoedelijk wél geschokt, tenzij ze zelf de bron waren van het inventieve katholieke gekuip en gekonkel dat de schrijver met veel humor serveert. De Here sta ons bij als het er zo aan toe gaat in Vaticaanstad; het machiavellisme en de corruptie van het Collegium Cardinalium in Conclaaf doen eerder denken aan voetbalbond FIFA dan aan een door Gods wil geleid genootschap dat de Plaatsbekleder van Jezus op aarde kiest.

Hoofdpersoon Jacopo Lomeli is als deken van het college van kardinalen belast met het leiden van het conclaaf. Lomeli is een getroebleerd man; tijdens zijn gebeden vult zijn hoofd zich met ruis en het ooit zo vanzelfsprekende contact met de Heilige Geest is zo moeizaam dat hij de paus kort voor diens dood verzocht zijn ontslag te aanvaarden. De Heilige Vader had kil gereageerd en geweigerd. Waarom? Lomeli kreeg de indruk dat de paus een rol voor hem in gedachten had en als blijkt dat onmiddellijk na het overlijden geruchten over geheimzinnige bijeenkomsten en verdwenen documenten opduiken, besluit Lomeli zich namens zijn geliefde paus gewetensvol te kwijten van zijn taak bij het benoemen van een door God gewenste opvolger. Dit brengt hem in conflict met een snel groeiend deel van de ambitieuze geestelijken die in het verplichte isolement van het conclaaf verkeren terwijl de wereld wacht op witte rook.

Robert Harris, die na het afsluiten van zijn trilogie over Cicero de stad Rome blijkbaar niet wilde verlaten, heeft plezier in het speelse gebruik van Dan Brown-achtige elementen – complotten, documenten in geheime bergplaatsen – maar neemt de precies omschreven regels die gelden op een conclaaf en het geloofsleven van zijn hoofdpersonen serieus. Er wordt veel gesproken, gebeden en protocol nageleefd en die rustige ernst leidt tot een veelal geslaagd evenwicht met de escalerende gebeurtenissen die Harris aan zijn opgesloten hoofdpersonen opdringt. Anders dan Brown blijft Harris een mate van waarschijnlijkheid nastreven terwijl hij rustig naar de climax toe werkt.

Daar aanbeland krijgt de arme Lomeli twee reusachtige schokken te verwerken. De tweede en hevigste moet ook genoemde ‘prominente katholieken’ zwaar zijn gevallen. Het onvermoede plan dat de schrijver hier Paus Franciscus – want ondanks Harris' tegenwerpingen in het voorwoord is dat duidelijk de paus die in het boek overlijdt – in de schoenen schuift, grenst aan het ongelooflijke en doet de huidige Heilige Vader zeker diep fronsen maar mogelijk ook glimlachen.