Cultuur

Interview

Interview

Blaudzun: ‘Zo lang ik speelde, wilde ik niet dood’

Na een moeilijke periode waarin hij leed aan een depressie komt Blaudzun met het eerste deel van het drieluik ‘Jupiter’. „Er zijn veel gitaren gesneuveld. Er zat zoveel venijn en frustratie in mij: dat kwam er allemaal uit.”

Eens in de drie jaar kruisen de planeten Jupiter en Venus elkaar. Vanuit ons perspectief kruipen ze dan dicht tegen elkaar, als één groot hemellichaam. Dat is het niet in de praktijk, zingt Johannes Sigmond alias de artiest Blaudzun in zijn liedje ‘Jupiter’. Het is gezichtsbedrog, er zitten miljoenen kilometers tussen. Soms ziet hij een stel dat ook zo’n eenheid lijkt. „Maar in het echt kunnen ze mijlenver van elkaar zijn verwijderd.”

Jupiter is tevens de naam van Blaudzuns muzikale drieluik, waarvan het eerste deel vrijdag uitkomt (luister op Spotify). Want de planeet Jupiter is méér. De grootste planeet in ons zonnestelsel behoedt de aarde bijvoorbeeld voor allerlei ruimterommel. „Het is hoe ik kunst ook zie: ons even wegtrekkend van alle zooi”, zegt Sigmond. „Een life saver soms. Dat je net dat ene liedje hoort en weer even weet waar het om draait. Dat je weet waar je staat. Weet waarom je van die ene houdt. Of juist niet meer. Zo ervaar ik muziek. En stiekem hoop ik dat mijn platen dat ook voor iemand anders kunnen betekenen.”

Struikelend door het leven

Blaudzun. Foto: Andreas Terlaak

Foto Andreas Terlaak

Toen Johannes Sigmond onlangs de vers gedrukte albumhoes van Jupiter in handen kreeg, voelde hij zich naast trots even heel verlicht. Er is iets van zijn schouders. Als Blaudzun heeft hij nooit liedjes geschreven enkel omwille van het vermaak; er is altijd iets te zeggen. In dit geval was er veel te verwerken geweest. De zanger ging de laatste jaren zogezegd wat struikelend door het leven. Zo was er een flinke depressie waar hij mee te dealen had, die erin sloop toen het succes van zijn doorbraak, Heavy Flowers (2012), in volle gang was.

Het nu te verschijnen eerste deel van Jupiter heeft een bitterzoete sfeer. Zijn huwelijk is stukgelopen, de gevoelens erover sijpelen erin door. „Maar het is geen zware plaat geworden”, schudt hij in de herfstzon op een Utrechts terras het bebaarde hoofd met zijn half weggeschoren gitzwarte haar en de markante, zwarte, grote Cazal-bril. „Het topzware dat ik op eerdere albums nogal in mijn sound had is er juist vanaf. Ik was er wel klaar mee.”

Afscheidsbrief

Het succes van het weemoedige album Heavy Flowers, met uitbundig rijke indierockliedjes, kwam destijds volgens Sigmond ‘als een diesel’ op gang. Hoewel hij avond aan avond met veel plezier stond te spelen, ging het op persoonlijk vlak steeds slechter. Relatieproblemen ja. Maar vooral een depressie. „Muziek was een redding. Zo lang ik speelde, wilde ik in elk geval niet dood. Want ik stond met zeer zware gedachten op en ging ermee naar bed. Alles was zwart. Het was een raar contrast met het succes dat kwam. Het ging juist supergoed – toch? Ik begreep niets van mijn gevoel. Toen die tournee afliep, kreeg ik steeds minder zin in het leven. Optredens zijn verslavender dan cocaïne. Je valt erna in een gat. Om mezelf uit die depressie te helpen ben ik meteen aan Promises of No Man’s Land gaan schrijven.”

Achteraf staat die behoorlijk stemmige plaat, die in 2014 uitkwam, vol verwijzingen. „Dat hebben toen weinig mensen eruit gehaald”, concludeert hij. Alleen mensen die echt dichtbij staan. Terwijl ‘Ocean Floor’ bijna letterlijk een afscheidsbrief was.

Wat tilde hem eruit? „Aan de ene kant iets stoms als doorwerken. De tournee die we maakten, die door heel Europa ging, was mooi maar heavy. De shows waren goed, maar het waren opgaves. Ik denk dat er nog nooit zoveel gitaren gesneuveld zijn. Er zat zoveel venijn en frustratie in mij: dat kwam er allemaal uit. Een somber nummer als ‘Wasteland’ wilde ik per se elke avond spelen, maar het was steeds de vraag hoe we ons daar doorheen gingen slepen. Die song was een raar diep deurtje naar de somberste plekken in mij.”

Oerol

Een voorval dat hem tot een abrupt halt bracht, had plaats op Oerol. Blaudzun had twee shows op Terschelling gegeven. Op een illegaal nachtfeestje op het strand is het vervolgens „helemaal misgegaan”. De zanger, zelf niet vies van partydrugs, kreeg iets in zijn glas waar hij geen weet van had. „Ik kan maar vijf minuten van dat feest reproduceren: er was een Michael Jackson-remix en wat grappig vuurwerk, en vervolgens ging ik out. Vermoedelijk was het GHB.”

Foto Andreas Terlaak

Foto Andreas Terlaak

’s Ochtends werd hij gevonden in het zand: verlamd en blauw. Vrijwilligers brachten hem naar het hotel. De dokter werd gebeld. Zijn broer Jakob moest hem warm houden in bed. „Toen ik even bijkwam kon ik alleen maar schreeuwen dat me iets geflikt was. Je bent zelf verantwoordelijk als je iets neemt. Maar nu wist ik niet wat me overkwam. Het voelde als een aanval. Ik bleek nog een sms te hebben gestuurd met ‘help’. Die is nooit aangekomen, er was geen bereik.”

Licht geëmotioneerd vervolgt hij: „Ik kan het gelukkig navertellen. Toen ik bijkwam begon mijn broer hard te huilen. Hij dacht dat ik niet meer wakker zou worden. En ik weet nu: het gevoel van dood willen gaan, zegt vooral dat je je leven anders wilt leven en niet goed weet hoe. Vanaf dat moment heb ik nooit meer naar de dood verlangd. Ik wil leven. Maar ánders. Een rare genezing.”

Het werd een keerpunt. Niet dat hij voorzichtiger is geworden. „Je kunt je door zo’n incident laten afremmen, maar ik ben er juist harder van gaan leven.” Alles is in een stroomversnelling gekomen. Zijn scheiding – de 41-jarige zanger is vader van twee kinderen – bleek onvermijdelijk. „Het is verschrikkelijk jammer. Maar noodzakelijk.”

Bitterzoet

Beschouw Jupiter niet als ‘breakup plaat’, zegt Sigmond. Natuurlijk, verdriet komt tot uiting in liedjes als ‘Echo Heartache’ of ‘Between a Kiss and A Sorry Goodbye’, maar in zijn teksten zoomt hij graag uit: van zijn eigen strijd naar een groter perspectief, naar „hoe wij als mensen met elkaar omgaan in Europa. Dat de mensen individueler worden en voor zichzelf kiezen. Het solisme waardoor er ruimte komt voor idioten die de macht grijpen.”

Sterk was hij altijd in het schrijven van bitterzoete pracht die eenzaam kan laten voelen of juist vertroosting biedt. Het zijn altijd weloverwogen liedjes met emotionele diepgang.

In een gedragen nummer als ‘Rotterdam’ gaat het om wederopstanding, bevrijding, het terugvinden van eigen kracht. „Ik ben altijd gefascineerd geweest door dingen die eindigen. Dat maakt plaats voor iets nieuws. Zo werkt het leven. De track ‘Rotterdam’ gaat niet per se over die stad, maar de stad is een soort backdrop. Geraakt in het hart in de oorlog heeft de stad een vernieuwingsdynamiek die altijd in het DNA blijft zitten.”

De drie albums die Jupiter zal omvatten horen bij elkaar. „Ik deel nu alvast de eerste negen songs. Daarna groeit het album door, tijdens de tournee. Op deel twee, dat ik in maart hoop uit te brengen, gaat het verder met track tien.” Waarom brengt hij niet drie losse albums uit? „Ik was het proces ineens zo zat: de routine van een album maken, twee jaar toeren, weer opstarten en iets nieuws maken. Je bent eindeloos aan het schaven. Nu neem ik met mijn bandje gewoon steeds live op. Aftikken. Gaan.”

Deze plaat is sexy

Ademden eerdere albums zwaar onder dekens van velours in een archaïsche sfeer, Blaudzuns sound is nu lichter. De liedjes hebben meer lucht en zijn dansbaarder. Ritmischer vooral. In zijn band hebben wisselingen plaatsgevonden: er zijn twee nieuwe bandleden, onder wie drumster/zangeres Linda van Leeuwen (ex-Bombay Show Pig). Zijn broer Jakob speelt nog altijd gitaar. Er klinkt nu ook een baritonsax. Sigmond: „In mijn albums zat nooit seks, nooit dat dansbare. Deze plaat is sexy; een belangrijk element van rock-’n-roll. Het is feestelijker.”

De gefrustreerde bandleider die Johannes Sigmond zich bij zijn vorige plaat voelde, die perfectie eiste en niet mild was voor wie voor zijn gevoel onder deed, is nu ontspannen. „Ik ben altijd met plezier het podium opgestapt, maar nu is het ook te delen. Mijn insteek is anders. Ondanks hun thema’s roepen deze liedjes toch een soort vrolijkheid op.”

Het is te merken aan zijn teksten: rechtstreeks, sober, met minder hoogdravende metaforen. Het effect is louterend, merkt hij. „Als je door een donkere periode gaat, heb je niets aan mooie metaforen of verhalen. Het moet er gewoon uit. Dat is heel bevrijdend.”