May trekt van leer tegen elite en omarmt nationalisme

Met een tirade tegen de elite en een omarming van nationalisme ontvouwde de Britse premier Theresa May op de slotdag van het partijcongres van de Conservatieven haar visie. Ze wil het vertrouwen herwinnen van de arbeidersklasse.

Foto AP

Strijden tegen de dominantie van de rijke en kosmopolitische elite, tegen graaiers, tegen doorgeschoten individualisme en tegen een teveel aan buitenlandse werknemers. Zo wil de Britse premier Theresa May de komende jaren het vertrouwen herwinnen van een conservatieve arbeidersklasse die gelooft dat politici van middenpartijen niet meer voor hen opkomen. Dat werd duidelijk in haar toespraak op de slotdag van het partijcongres van de Conservatieven in Birmingham.

In het Verenigd Koninkrijk van May hoeft de overheid niet langer klein en afzijdig te zijn, zoals Margaret Thatcher voor ogen had. Het is aan de overheid om te zorgen dat iedere Brit, die hard werkt, succesvol kan zijn, „ongeacht geboorteplaats, afkomst, opleiding, accent, geloof, seksuele geaardheid of huidskleur”. Zo wil May de premier zijn „die voor iedereen werkt”. Die boodschap hing op tientallen spandoeken in Birmingham. Om die kansen te bieden vindt May het nodig dat er meer openbare staatsgymnasia worden opgericht om intelligente kinderen betere kansen te geven.

May wil juist dat de staat ingrijpt als de vrije markt faalt. Onder haar zal het niet gebeuren dat een grote warenhuisketen als BHS failliet gaat, met meer dan tienduizend ontslagen en grote pensioentekorten, terwijl de rijke eigenaar Philip Green dividend opstrijkt. In haar toespraak haalde de premier hard uit naar Green. Ze waarschuwde voor doorgeschoten eigenbelang en individualisme.

Grieven serieus nemen

Om het vertrouwen te herwinnen van de arbeidersklasse, een term die ze meer dan tien keer gebruikte in haar speech, moeten hun grieven serieus worden genomen. Zorgen over immigratie zal May niet bagatelliseren, zoals Labour-leider Corbyn wel doet. Haar minister van Binnenlandse Zaken, Amber Rudd, maakte bekend dat Britse bedrijven lijsten moeten bijhouden met buitenlanders in dienst, als vorm van ontmoedigingsbeleid – een maatregel die veel kritiek kreeg. Het voorstel zou racistisch zijn, een aantijging die Rudd weersprak op BBC Radio 4. „Wij kunnen niet negeren dat mensen over immigratie willen praten. Als ik dat dan ook doe, moet je mij geen racist noemen”, aldus Rudd.

De maatregel is volgens critici ook onwerkbaar. De Britse werkloosheid bedraagt 4,9 procent, het laagste niveau in ruim een decennium. Zonder buitenlandse artsen loopt het nationale gezondheidsstelsel NHS vast, maar toch moeten er van het kabinet-May meer Britse artsen komen. Zonder buitenlands personeel komt dienstverlening in de problemen, waarschuwen werkgevers. Vooralsnog volhardt de premier. Controle terugwinnen over immigratie vindt ze een van de belangrijkste redenen om uit de EU te stappen. Tegenover haar rechtse ideeën over immigratie, toonde May haar linkse kant door te pleiten voor sterke werknemersrechten.

Mensenrechtenverdrag

Controle herwinnen betekent dat May het mogelijk wil maken dat het Verenigd Koninkrijk zich in oorlogstijd deels en tijdelijk terugtrekt uit het Europees mensenrechtenverdrag om te voorkomen dat „linkse mensenrechtenactivisten onze heldhaftige militairen achterna zitten”. Bij het nieuwe soort conservatisme hoort ook patriottisme. Het Britse leger is in May’s woorden het machtigste van Europa, de veiligheidsdiensten behoren tot de beste van de wereld, net als de sporters die zegevierden op de Olympische Spelen.

Gezien haar tirade tegen de elite en omarming van nationalisme is het niet vreemd dat de Nederlandse aspirant-politicus Thierry Baudet rondliep op het partijcongres van de Tories. Toch ziet May de wereld anders. Zij wil juist dat het Verenigd Koninkrijk in de toekomst opnieuw de wereldzeeën afstruint op zoek naar tientallen nieuwe vrijhandelsverdragen. Dan is het Verenigd Koninkrijk pas het trotse en zelfbewuste Global Britain waar May naar streeft.