In de rij om geld in een ravijn te storten

Vraagje: zou u iemand geld lenen tegen een rente van slechts 2,8 procent? Indien ja, zou u het nog steeds doen als diegene al een schuld heeft van bijna drie maal zijn jaarinkomen en elk jaar nog steeds meer uitgeeft dan hij binnenkrijgt? Indien nog steeds ja, zou u hem de lening verstrekken zonder enig onderpand? Als dat u nog steeds niet afschrikt, zou het nog steeds doen als hij uw lening pas in 2066 van plan is terug te betalen? En als hij helemaal in Rome woont?

Als al uw antwoorden bevestigend zijn, dan kunt u aansluiten bij de horde beleggers die deze week intekenden op de vijftigjarige staatslening die de Italiaanse overheid veilde. Zo groot was het animo om ongedekt geld te lenen aan een staat met een bedenkelijke financiële discipline en een staatsschuld van driemaal maal het overheidsinkomen, dat de veiling viermaal overtekend was. Rome haalde vijf miljard op euro, maar had gerust twintig miljard kunnen krijgen.

Hoe groot zou de kans zijn dat dit geld allemaal terugkomt? Kun je er met een gerust hart van uit gaan dat Italië over vijftig jaar de harde valuta heeft om het bedrag terug te betalen?

Vijftig jaar is lang in de financiële wereld. Het stelsel van Bretton Woods waarbij de dollar, gekoppeld aan goud, de as was van het internationale monetaire stelsel, hield het slechts iets meer dan een kwart eeuw vol. Het duurde daarna weer ruim een kwart eeuw en een lange rij van mislukte experimenten voordat de euro er kwam. De euro is nu, gerekend vanaf de girale invoering in 1999, zeventien jaar oud. Als je Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz moet geloven nadert het einde van de Europese munt. Maar goed, onheilsprofeten worden zelden meer afgerekend op hun ongelijk.

Vliegende auto’s of teleporteercellen zullen er niet zijn als in 2066 de aflossing van de Italiaanse lening daar is. Maar er kan een boel gebeuren. Reken even vijftig jaar terug: de eerste hits van The Beatles, vrouwen waren voor de wet nog maar tien jaar handelingsbekwaam, we waren vier jaar geleden nét ontsnapt aan een kernoorlog en de snelste computer ter wereld kon duizend maal minder dan een Apple Watch.

Woensdag maakte het IMF het eerste onderzoek ooit bekend naar de wereldwijde hoogte van schulden. Die blijken in 2015 152.000 miljard dollar te hebben bedragen, ofwel een record van 225 procent van het mondiale bruto binnenlands product. Tweederde van de getelde schulden komt van burgers en niet-financiële bedrijven. Eenderde van overheden.

Ultralage rentes maken de situatie houdbaar. Die lage rentes, mede veroorzaakt door het massaal opkopen van staatsleningen door de Europese Centrale bank, zijn bedoeld om de inflatie omhoog te krijgen. In dat geval krimpt de reële waarde van de schulden vanzelf een beetje.

Dus al die beleggers in de Italiaanse staatsschuld hebben dus ook nog te maken met een mondiale schuldenberg en een monetair beleid dat er nadrukkelijk op gericht is de waarde van die schulden uit te hollen? Waarom zouden ze in de rij staan om geld in een ravijn te storten? Nou, de geboden 2,8 procent rente is tegenwoordig wel een goudmijn. En je kan natuurlijk altijd van die Italiaanse lening af door hem te verkopen aan iemand anders. Wie? Kom er maar in, Mario.

Maarten Schinkel schrijft elke donderdag op deze plek over macro-economie en de financiële markten