Er is maar één Pluk en dat is Fieps Pluk

Illustrator

Fiep Westendorp zou in december 100 jaar zijn geworden. Haar Jip en Janneke en haar Pluk blijven altijd jong. Joyce Roodnat schreef een boek met teksten bij de tekeningen van Westendorp.

Als je aan Jip en Janneke denkt, de beroemde buurkinderen uit de verhalen van Annie M.G. Schmidt, dan denk je in de eerste plaats aan de silhouettekeningen van Fiep Westendorp.

Fiep (Sophia Maria) Westendorp (1916-2004), die op 17 december honderd jaar geleden werd geboren, is de bepalende illustrator van het werk van Annie M.G. Zoals Dik Trom getekend werd door Joh. Braakensiek en Winny the Pooh door E.H. Shepard. Ook Pluk van de Petteflet, geschreven door Schmidt, en getekend door Westendorp, vallen samen. Er is maar één Pluk, en dat is Fieps Pluk.

Westendorp en Schmidt waren vriendinnen, sinds ze elkaar vlak na de oorlog bij café Scheltema in Amsterdam ontmoetten als medewerkers van Het Parool. Westendorp tekende voor de vrouwenpagina van de krant, en begon in de jaren vijftig Jip en Janneke te illustreren voor de kinderpagina van Het Parool, bij Schmidts teksten.

Je zou kunnen zeggen dat Fiep Westendorp min of meer in de schaduw van haar schrijvende vriendin Annie M.G. Schmidt leefde, maar dat vond ze zelf niet erg. Interviews, prijsuitreikingen – ze had er een broertje dood aan. „Laat mij maar tekenen, dat is het fijnste dat er is. Als ik teken zit ik in mijn privéhemeltje”, heeft ze ooit gezegd. Pas na de dood van Schmidt kwam ze wat uit die schaduw.

De ongetrouwde, kinderloze Westendorp, geboren in Zaltbommel, wist al jong dat ze illustrator wilde worden. Ze studeerde voor de oorlog aan de kunstacademie in Rotterdam, kreeg er op haar 23ste een atelier. Toen de academie gebombardeerd werd door de Duitsers, kwam ze naar Amsterdam.

Westendorp liet de rechten van haar circa zesduizend tekeningen na aan een stichting, de Fiep Westendorp Foundation, die er veel aan doet haar veelzijdigheid als illustrator blijvend onder de aandacht te brengen. De 100 jaar Fiep herdenking (slagzin: Fiepfiepfiep hoera!) is daarvan een voorbeeld.

Westendorp maakte naast kranten-, bladen- en (kinder)boekillustraties ook reclametekeningen. Haar werk, aanvankelijk vooral in zwart-wit, later in kleur, is direct herkenbaar. Zoals de tekeningen van vrouwen met puntige neusjes en stijlvolle flaphoeden. Hoewel ze haar illustraties ten dienste van de geschreven teksten maakte, stopte Westendorp zoveel humor en details in haar tekeningen, dat ze moeiteloos op zichzelf te genieten zijn. Door hun stijlvolle vormgeving zijn ze min of meer tijdloos. Dieren, zoals katten, honden en vooral vogels zijn bijna logo’s. Vrolijke logo’s, dat wel. Om die reden werden de Fiep-figuren die de Hema op artikelen drukte sinds de jaren negentig, ook een succes. In al haar tekeningen zit vrolijke weerbarstigheid, zoals die ook in de teksten van Schmidt vaak zit.

Het is die kwaliteit van Fiep Westendorps tekeningen die Joyce Roodnat gebruikte in het boek Volgens Fiep, dat vanwege de 100 jaar-herdenking verschijnt. Roodnat schreef eigentijdse tekstjes bij tekeningen van Westendorp, die niets met de oorspronkelijke context te maken hebben. De tekeningen blijven fris, sierlijk en aansprekend.

Volgens Fiep, levenslessen van Fiep Westendorp, Joyce Roodnat, uitgeverij Rubinstein, 19,95 euro.