Column

De marketing van onze vooroordelen

©

Ik kijk altijd op als iemand over laagopgeleide blanke mannen begint. Laagopgeleide blanke mannen zouden nogal een probleem zijn. Zelf ben ik opgegroeid tussen laagopgeleide blanke mannen. Wij waren met veel – twaalf kinderen – dus er waren ook een heleboel laagopgeleide blanke vrouwen.

Later raakten we, anders dan onze ouders, bijna allemaal hoogopgeleid, dus ik kan u ook verklappen wat het verschil tussen laagopgeleide en hoogopgeleide blanke mensen is: dat bestaat niet.

‘Laagopgeleide blanke mannen’ is een praatje uit de politieke marketing. Een neerbuigende typering van stemmers op Wilders of Trump.

Maar generaliseren kunnen we allemaal. Je hebt evengoed onbeschofte corpsballen en fijnzinnige vmbo’ers. Criminele PVV’ers en niet-criminele Marokkanen. Elke categorisering schiet tekort. Dus waarom doen we dit?

Toen ik deze zomer in de VS campagnestrategen uit beide partijen sprak, waren ze unaniem over de allerbeste advertentie in deze verkiezingscyclus: America. Bescheiden levens van gewone Amerikanen die in de massa opgaan, en op een aanzwellend America van Simon & Garfunkel („We’ll marry our fortunes together„) woordeloos vertrouwen aan Bernie Sanders geven.

Vrijheid gedefinieerd als wereld zonder vooroordelen, in één minuut. De kijkcijferknaller van de campagne.

De maker, Sanders’ campagnestrateeg Tad Devine, vertelde me hoe het ontstond. Sanders had links-populistische posities ingenomen – tegen grootbedrijven en deelbelangen – en moest de connectie met burgers maken. Sanders lunchte toevallig met Paul Simon, die zijn muziek wilde afstaan. Devine bracht America terug tot één minuut en zocht er beelden bij. Weken pielen in de studio. Het moeilijkste: Sanders overtuigen dat de kandidaat niet aan het woord kwam. „Cruciaal”, zei Devine.

Devine is geen ideoloog – hij werkte ook voor gematigde Democraten als Carter en Gore. Hem ging het, zei hij, in het spotje om Sanders’ profiel („not a guy with a hair blower”) en een feel good-atmosfeer „die mensen aanspreekt op hun mogelijkheden, niet hun frustraties”.

Er was destijds speculatie dat Devine mede namens Sanders zou overstappen om vergelijkbare spotjes voor Clinton te maken. Toen ik ernaar vroeg bleef hij vaag.

Nu begrijp ik dat wel. Clintons campagne staat haaks op dat spotje. Ze deelt mensen toch weer op in categorieën – hoogopgeleide mannen, oudere vrouwen, latino’s, etc. – en speelt ze zo uit. Ze bevestigt vooroordelen omdat alleen zij er belang bij heeft – niet het land, niet de burgers. Dus: weet wat u hoort als ze ook hier weer over laagopgeleide blanke mannen beginnen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.