Trumps running mate kijkt vast vooruit naar het tijdperk na Trump

Verkiezingen VS Tijdens het debat tussen de twee kandidaten voor het vicepresidentschap nam Republikein Mike Pence veel afstand van Donald Trump.

Links: de Democratische kandidaat Tim Kaine en rechts de Republikein Mike Pence. Foto Paul J. Richards/AFP

Het beslissende moment in het tv-debat tussen Tim Kaine en Mike Pence, de twee kandidaten voor het vicepresidentschap, vond na ruim een uur plaats. Tot die tijd was Mike Pence een redelijk effectieve woordvoerder voor Donald Trump geweest. Hij sprak met kalme dictie, en praatte overtuigender over Trump dan Trump zelf ooit zou kunnen.

De Democraat Tim Kaine oogde nerveus, en ratelde gespannen zijn ingestudeerde teksten op. Hij interrumpeerde Pence voortdurend, maar oogde machteloos.

Toen kwam het gesprek op Syrië, en liet Mike Pence zijn ware intenties zien. Gevraagd naar de belegering van Aleppo door het Syrische leger, geholpen door Rusland, zei hij: „De Russische provocaties moeten beantwoord worden met Amerikaans machtsvertoon. Als Rusland hiermee doorgaat, moeten we voorbereid zijn militaire actie tegen Assad te beginnen.” Hij noemde de Russische president Vladimir Poetin „klein en pesterig”.

Dat klonk niet als Trump. Dat klonk als de Republikeinse Partij in het pre-Trump-tijdperk. De tijd van de hardliners en neocons, toen de Republikeinen niets met Rusland op hadden, en bondgenootschappen als de NAVO koesterden.

Trump, de Republikeinse presidentskandidaat heeft Poetin meermalen geprezen, „omdat hij aardige dingen over mij zegt”. Trump is kritisch op de NAVO, maar accepteert de annexatie van de Krim als een voldongen feit. En hij wil een bondgenootschap met Poetin om in Syrië tegen Islamitische Staat te vechten.

Afstand nemen van Trump

Mike Pence leek een signaal te willen geven aan de Republikeinse kiezer. Als Trump in november verliest, gaat het trumpisme eraan, en wordt de conservatieve orde hersteld.

Pence begon zo veel afstand van Trump te nemen, dat hij soms zelfs deed alsof hij niet bestond. Senator Tim Kaine besloot zich na een haperend begin volledig te concentreren op beledigingen van Trump. Hij interrumpeerde Pence steeds feller met citaten van Trump. Hij herinnerde hem eraan dat Trump Mexicaanse migranten „verkrachters” noemde, dat hij John McCain geen oorlogsheld vond, of dat hij vrouwen met varkens had vergeleken. „Ik snap niet hoe u de op beledigingen gebaseerde stijl van Trump kunt verdedigen.”

Kijk hier het hele debat terug. De tekst gaat verder onder de video.

Pence: „U en Hillary Clinton weten precies wat dat is, een op beledigingen gebaseerde campagne.”

Dit werd een patroon tijdens het debat. Pence ontkende uitspraken die Trump gedaan had, of meningen die Trump had verkondigd. Hij schudde zijn hoofd, zei ‘onzin’, of lachte Kaine minzaam weg.

De strategie is riskant, maar niet zonder precedent. Mitt Romney verraste in 2012 Barack Obama tijdens hun eerste tv-debat met een vergelijkbare stijl. Hij ontkende zijn meest radicale uitspraken ooit te hebben gedaan, en kwam met veel genuanceerdere woorden.

Net als toen met Romney waardeerden kiezers de stijl van Pence. Tv-kijkers zijn volgens opiniepeiler Frank Luntz geneigd in dit soort situaties de ontkenner te geloven. Ze denken snel dat de uitspraken uit hun context zijn gehaald. Luntz onderzocht de reactie van het publiek met een focusgroep, die bestond uit Democraten en Republikeinen. Die groep waardeerde Pence duidelijk meer dan Kaine.

Omdat een tv-debat vooral over stijl gaat, wezen ook de meeste snelle peilingen Mike Pence aan als winnaar. Tim Kaine heeft Hillary Clinton weinig geholpen met zijn slordige presentatie. Veel maakt dit allemaal niet uit. Een tv-debat tussen running mates is vrijwel nooit van betekenis voor het verloop van de verkiezingen. Dat komt alleen voor als een van de kandidaten een grote blunder begaat, en dat gebeurde niet.

Wat vooral telt, is dat Mike Pence de Republikeinen liet zien dat er leven is ná Trump. De oerconservatieve gouverneur van Indiana praatte over onderwerpen die Trump weinig interesseren, zoals abortus. Hij begon over de oplopende staatsschuld. En hij bepleitte een interventionistische buitenlandse politiek. Dat zijn de Republikeinse kroonjuwelen van weleer, die onder Trump verwaarloosd zijn.

Donald Trump is een passant in de Republikeinse Partij, weten conservatieven die vannacht goed opgelet hebben.

Aan het einde van de avond gaf Mike Pence voor het eerst toe dat Trump soms te ver gaat. Dat ging, nota bene, over abortus. Trump had ooit gezegd dat hij vrouwen wil straffen die een abortus hebben ondergaan. Pence, een groot tegenstander van abortus, erkende: „Nou ja, Trump is geen gepolijst politicus. Woorden ontglippen hem soms, hij bedoelt dat niet zo.”

Vanuit zijn hotel in Las Vegas reageerde Trump het hele debat op Twitter. Hij noemde Tim Kaine „een dwaas”, en „een schurk uit de Batman-films”.