Zorgen om ‘legale’ nieuwe drugs

Designerdrugs

Omdat ze zo nieuw zijn, zijn designerdrugs vaak niet illegaal. Maar het aantal incidenten groeit snel.

Foto Sander Koning/ANP

Medisch specialist Tessa Biesheuvel, werkzaam op de spoedeisende hulp van het VUmc, heeft ze al een paar keer zien binnenkomen: twintigers met heftige hoofdpijn, druk op de borst of een verhoogde hartslag. Op dat moment gaan bij haar „de alarmbellen af”. De patiënt heeft mogelijk de nieuwe designerdrug 4-FA gebruikt. „De complicaties kunnen heel erg zijn, zeker als er een hersenbloeding bij de patiënt optreedt.”

Dergelijke ‘complicaties’ deden zich afgelopen jaar vaker voor na gebruik van nieuwe designerdrugs, in medisch jargon ‘nieuwe psychoactieve stoffen’, zoals 4-FA. De meeste nieuwe psychoactieve stoffen worden pas sinds kort als drugs aangeboden en zijn meestal (nog) niet bij wet verboden.

Meer vergiftigingen

Tussen 2013 en 2015 steeg het jaarlijks aantal vergiftigingen na gebruik van zulke drugs van 36 naar 94 en ook in 2016 zet de trend door, volgens het jaarverslag van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC), onderdeel van UMC Utrecht. Het NVIC houdt landelijk het aantal vergiftigingen bij waarover zij vragen ontvangen.

„De populariteit van nieuwe psychoactieve stoffen groeit enorm”, zegt Antoinette van Riel, toxicoloog bij het NVIC. Volgens Van Riel wordt de groeiende populariteit veroorzaakt door de zwaarte van de moderne xtc-pillen: „Jongeren zijn dat zat.” De „legale status” maakt dat jongeren denken dat de drugs ongevaarlijk zijn, zegt zij: „Maar in werkelijkheid is het één groot experiment.”

Ronald Litsenburg van Event Medical Service (EMS) ziet de slachtoffers van dergelijke ‘experimenten’ regelmatig langskomen. Litsenburg staat wekelijks „met de poten in de modder” op festivals, evenementen en dancefeesten. Zijn statistieken: het EMS heeft het afgelopen jaar „zeker” honderd personen met klachten na 4-FA-gebruik behandeld, zegt hij. Van extreme hoofdpijn tot hartkloppingen. Minstens één persoon is overleden, zegt Litsenburg. „Een ander geval wordt onderzocht door het NFI [Nederlands Forensisch Instituut].”

Klacht kan omslaan

Het grote probleem van 4-FA, volgens Litsenburg, is dat een relatief kleine klacht ineens heel snel kan omslaan. „Het is lastig inschatten of een kritieke situatie ontstaat.” Tessa Biesheuvel sluit zich daarbij aan: „Het is onduidelijk waardoor de bloedingen ontstaan.” De nieuwe psychoactieve stoffen zorgen daarnaast ook voor nog een ander probleem, zegt Biesheuvel.

„We weten niet welke behandeling we moeten toepassen. Bij te veel morfine weet je precies wat je moet geven. Bij 4-FA of andere nieuwe psychoactieve stoffen weten we dat gewoon nog niet.”

Wat er verandert als 4-FA op de lijst van verboden middelen komt? Het zal het gebruik niet stoppen, zegt Litsenburg. „4-FA heeft een stabiele plek ingenomen op de middelenmarkt.” Ook Van Riel en Biesheuvel zijn sceptisch. Want: ook xtc is bij wet verboden, maar vindt nog steeds gretig aftrek onder jongeren. Een verbod zal wel het „positieve imago” van de drug veranderen, zegt Van Riel. „Mensen zullen zich meer realiseren dat deze drug net zo gevaarlijk kan zijn als xtc.”