Column

Onderhoudsarme vrouwen

Soms rijd je een straat in waar de bomen zijn veranderd in totempalen. Hoe strakker gesnoeid, hoe goedkoper in het onderhoud, vertelde een gemeentewerker me. Je hebt er een paar jaar geen omkijken naar. Onderhoudsarme bomen.Daar moest ik aan denken toen ik hoorde dat de Rotterdamse wethouder Hugo de Jonge (CDA), kwetsbare vrouwen verplicht anticonceptie wil toedienen. Moeders, preciseerde hij, „met (een combinatie van) zware psychische problemen, een verstandelijke beperking of verslavingen”. Daarvan zijn er zo’n vierhonderd in Rotterdam, tien tot twaalf zijn zo hardnekkig kwetsbaar dat zij gedwongen zouden moeten worden tot geboortebeperking. Gesnoeide vrouwen.

De vraag die in mijn hoofd tolt: wie bepaalt wanneer een vrouw kwetsbaar is? Tijd om de huisartsenpraktijk van Chantal van het Zandt in de Rotterdamse wijk Prinsenland weer te bezoeken. Op de radio hoor ik twee eloquente dochters van zwakbegaafden praten over de vraag of zij geboren hadden mogen worden.

Een onrechtmatig voorstel om kansarme burgers te treffen, zegt Van het Zandt. „Als je niet het maximale genenpakket hebt, word je kennelijk geacht niet aan de samenleving deel te nemen.”

In marmer staat gebeiteld: je mag de patiënt niet schaden. En: iedereen heeft het recht op gezinsvorming. „Staat het tegen iemands wil een spiraal inbrengen niet gelijk aan verkrachting?” Ze denkt dat er in Rotterdam geen arts te vinden is die dat zal doen.

Heeft zij vrouwen in haar praktijk die in aanmerking komen, vraag ik. „Wat versta je onder kwetsbaar?”, zegt ze – precies mijn vraag.

Ze noemt vrouwen die een postnatale depressie hebben gehad, psychosen, epilepsie, met af en toe een ambulance voor de deur. Vrouwen die hun man kwijt raakten, hun ouders, hun baan en daardoor tijdelijk uit het lood geslagen waren. „Wie beslist of dat ook onbehandelbaar is”, zegt ze. „En dat je dan geen moeder meer mag zijn?”

Ze ziet gezinnen waar een kind uit huis dreigt te worden geplaatst. Kwetsbare vrouwen, zegt Van het Zandt, worden gemáákt. „Terwijl de bezuinigingsquota worden gehaald, raken zij uitgeput.”

Ik denk aan leerplichtige kinderen met psychische klachten die thuis zitten. Aan de korting op pleeggezinnen. Aan de ouders en kinderen die niet terecht kunnen bij de plaatselijke ggz, omdat de gemeente daar geen contracten heeft afgesloten. Ik denk aan al die bezuinigingen op voorzieningen voor de kwetsbaarste groepen, voor wie wethouder De Jonge zegt op te komen. Verplichte anticonceptie is dan een goedkope, onderhoudsarme oplossing.

Jutta Chorus (@juttachorus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.