Muzikale rebellie vlak voor de Arabische Lente

Een film die eenvoudig en direct laat zien wat er gebeurt als een ‘relatief milde’ politiestaat de moeite neemt een 18-jarig scholiere te breken. ****

Het ruim 23 jaar durende bewind van Ben Ali stond bekend als corrupt maar mild repressief: relatief aan buurlanden als Libië en Algerije dan. Misschien begon daarom in 2010 de Arabische Lente in Tunesië, en beklijft het alleen daar: als enige in de regio verviel het niet in dictatuur, theocratie of chaos.

Wat zo’n dictatuur niet onschuldig maakt, zo leer je van Leyla Bouzids debuut As I Open My Eyes. Een film die eenvoudig en direct laat zien wat er gebeurt als zo’n ‘relatief milde’ politiestaat de moeite neemt een 18-jarig scholiere te breken. Het speelt in 2010: er hangt onrust in de lucht. Wildebras Farah zingt in een bandje met politieke liedjes op het repertoire. Of politiek: eerder vaag ongenoegen, verstopt in veel poëzie. Maar iedereen is een goed verstaander: de ene bar loopt snel leeg, elders sluit de baas de stroom af en kijken jongeren met geschrokken ogen naar Farah. Die fier terugkijkt.

Moeder Hayet is net zo’n dramaqueen als Farah, maar zij weet hoe de wereld werkt en raakt in paniek. Farah loopt alleen over straat. Doet aan politiek. Vrijt met een muzikant. Ze is een wandelende provocatie. Als braaf lid van de middenklasse krijgt moeder discreet waarschuwingen ingefluisterd.

As I Open My Eyes is een naturalistisch portret van een brutale, levenslustige tiener die met de moed van de onschuld de grenzen van de politiestaat tart. Tot die haar de ogen opent. Dat haar hippe vriendjes laffe verraders zijn. Dat zijzelf ook geen Che Guevara is. Haar stem raakt ze zo wel kwijt: een hartverscheurend moment volgt als Farah niet langer trots zingt, alleen nog maar zielig kan krassen. Een gebroken vogeltje.

Regisseur Leyla Bouzid wilde Tunesië er via As I Open My Eyes aan herinneren hoe het was vóór de Arabische Lente; ons biedt het een subtiel, ontroerend beeld van disciplinering en zelfdisciplinering in een politiestaat.

Lees ook ons interview met regisseur Leyla Bouzid: Gebroken door de politiestaat.