Als het Minsk-akkoord klapt, krijgt Kiev dan de schuld?

Oorlog in Oekraïne Er zit weinig schot in het vredesproces in Oekraïne. Woensdag zitten de partijen weer aan tafel.

Oekraïne moet voortmaken met de uitvoering van de akkoorden van Minsk, anders loopt Kiev het risico het falen van het vredesproces in de schoenen geschoven te krijgen. Die dreigende woorden sprak de Amerikaanse vice-president Joe Biden onlangs tegen de Oekraïense president Porosjenko. Hij verwoordde daarmee de groeiende frustratie in het Westen over het uitblijven van hervormingen in Oekraïne, een belangrijke voorwaarde voor vrede in de door oorlog verscheurde Donbas.

Begin 2015 zetten Kiev en de pro-Russische rebellen, onder toeziend oog van Europa, Rusland en de VS, hun handtekening onder het zogeheten Minsk-II-akkoord. Kern van ‘Minsk’ is het herstellen van de Oekraïense territoriale eenheid, in ruil voor een aparte status voor de separatistische gebieden. Daartoe kwamen Oekraïne, Rusland en de leiders van de zelfverklaarde volksrepublieken Donetsk en Loegansk een stappenplan overeen, te beginnen met een bestendig staakt-het-vuren. Vandaag komen hun vertegenwoordigers voor de zoveelste keer bijeen in Minsk om te praten over de uitvoering.

De VS, in feite de enige met werkelijke invloed op de partijen, volgen de voortgang op de voet. Zij willen, net als Europa, zo snel mogelijk een oplossing voor het conflict.

051016BUI_front_IG98

Miljardensteun

Lange tijd legden zij de schuld voor de stagnatie voornamelijk bij de separatisten, die zich niet houden aan het staakt-het-vuren, en bij Moskou die hen voorziet van militaire en politieke steun. Een reeks economische sancties moesten de Russen ertoe bewegen die steun in te trekken. De strafmaatregelen verzwakten Rusland, maar bleven tot nog toe in het oosten van Oekraïne zonder direct resultaat.

Ondertussen groeide de afgelopen maanden de frustratie over de opstelling van Kiev. Dat ontvangt nog steeds miljarden aan steun, maar doet in de ogen van zijn westerse partners veel te weinig om de in Minsk aangegane verplichtingen na te komen. Door die halsstarrigheid verliest Kiev in rap tempo goodwill en gaan in Europese hoofdsteden steeds vaker stemmen op de sancties tegen Rusland op te heffen. Recent waarschuwde Biden recent bij de VN-vergadering in New York:

„We weten dat als ze de EU een excuus geven, er minstens vijf landen zijn die af willen van de sancties tegen Moskou.”

Oekraïne hamert koortsachtig op handhaving van de sancties, het enige drukmiddel dat Europa voor handen heeft.

De vraag is in hoeverre Porosjenko kan en wil toegeven aan de westerse druk om ‘Minsk’ na te komen. Oekraïne heeft, in tegenstelling tot Rusland en Europa, veel te verliezen bij de uitvoering van zijn verplichtingen. Niet alleen staan soevereiniteit en nationale veiligheid op het spel, ook dreigt een binnenlandse politieke crisis. In het Oekraïense parlement, zeker bij de nationalistische partijen, bestaat grote weerstand tegen elke vorm van autonomie voor de zelfverklaarde volksrepublieken, een van de kernpunten van ‘Minsk’.

Oekraïne maakt zich grote zorgen over de slinkende westerse steun, maar jaagt tegelijkertijd het Westen met harde verwijten steeds verder in het harnas. Oud-president Leonid Koetsjma, die namens Kiev onderhandelt, zei onlangs dat Frankrijk en Duitsland dit akkoord hebben doorgedrukt en verantwoordelijkheid moeten nemen voor het vastlopen ervan. de afgelopen maanden waarschuwde de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken, Pavel Klimkin:

„Het probleem is dat Europa geen gezamenlijke strategie heeft en dat de politieke wil ontbreekt ten aanzien van Rusland. Dat probleem is groter dan wat op dit moment in de Donbas gebeurt.”

De frustratie stijgt alom, maar een alternatief voor Minsk is er niet, zo benadrukte de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Marc Ayrault onlangs nog maar eens in Kiev. En dus blijven de partijen doormodderen.