IMF vreest neerwaartse spiraal van economie en politiek

IMF-outlook

Opkomende landen nemen driekwart van de wereldwijde economische groei voor hun rekening. Het IMF waarschuwt voor nieuwe handelsbelemmeringen.

Foto AFP

De wereldeconomie loopt redelijk goed, maar opkomend populisme en weerstand tegen globalisering zorgen voor een verontrustende ondertoon. Dit stelt het Internationale Monetaire Fonds (IMF) in zijn halfjaarlijkse prognose voor de economie, de World Economic Outlook, die dinsdag is vrijgegeven.

Tekst gaat verder onder het document.

De vertraging van de Chinese economische groei is beperkt gebleven, de investeringen naar opkomende landen komen weer op gang, de daling van de grondstoffenprijzen is tot stand gekomen, op de financiële markten zijn de waarderingen van aandelen hoog en het Britse ‘nee’ tegen de EU heeft niet geleid tot turbulentie op de financiële markten. Dit jaar groeit de wereldeconomie nog ondermaats, met 3,1 procent, maar volgend jaar kan dat licht aantrekken tot 3,4 procent. De gevestigde industrielanden groeien met 1,6 procent in 2016 en 1,8 procent volgend jaar, de opkomende landen en zich ontwikkelende landen groeien met 4,2 procent. Zij nemen daardoor nu ruim driekwart van de wereldwijde groei voor hun rekening.

Toch toonde topeconoom Maurice Obstfeld van het IMF zich niet gerust. China heeft volgens hem de groei op peil gehouden met extra stimulering, die in de plaats is gekomen van hervormingen, met name bij het terugdringen van de rol van staatsbedrijven. Grondstoffenexporteurs, bijvoorbeeld olielanden, kampen nog met overcapaciteit en teruglopende inkomsten die de staatsfinanciën onder druk zetten. Het feit dat de Amerikaanse centrale bank zijn rente dit jaar niet heeft verhoogd omdat het bestuur dat telkens niet aandurfde, zegt volgens het IMF veel over de broze toestand van de Amerikaanse economie.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

De rente in het Westen blijft dus veel langer laag. Dat zorgt weliswaar voor een geldstroom naar opkomende landen waar beleggers betere rendementen verwachten. Maar de reden waarom de rente zo lang laag is (en blijft) heeft veel te maken met een economie waarin de inflatie te laag is en dreigt te worden verankerd in lagere inflatieverwachtingen voor de toekomst.

Het IMF wijst er op dat de huidige ‘middelpuntvliedende’ politieke krachten in Europa en de VS samenhangen met de langdurige economische stagnatie en weerstand tegen migratie – hoewel uit onderzoek van het fonds blijkt dat de instroom zowel hoog- als laaggeschoolde migranten de welvaart in de ontvangende landen verhoogt. Teruglopende productiviteit en het idee dat de overblijvende groei minder eerlijk wordt verdeeld over de verschillende inkomensgroepen dragen bij aan de weerstand tegen vrijhandel en opkomend protectionisme.

Tekst gaat verder onder de grafiek.
ja

De wereldhandel neemt dit jaar, met 2,3 procent, minder toe dan de toch al lage economische groei van 3,1 procent, aldus het IMF. „De stem voor de Brexit en de Amerikaanse verkiezingscampagne wijzen op een afbrokkelende consensus over de voordelen van grensoverschrijdende economische integratie.”

Overheidsinvesteringen opvoeren

Volgens IMF-econoom Obstfeld moeten centrale banken worden geholpen door naast hun ruime monetaire beleid de overheidsinvesteringen op te voeren in landen die daar de begrotingsruimte voor hebben. Daarnaast moeten hervormingen, samen met de investeringen zorgen voor een hogere toekomstige groei van de productiviteit.

Het IMF ziet overigens juist als een van de risico’s voor de wereldeconomie dat nog meer hervormingen toenemende maatschappelijke weerstand zullen oproepen. Juist de lage economische groei en stijgende risico’s op nieuwe tegenvallers die daar dan weer het gevolg van zijn, kunnen nieuwe ontevredenheid oproepen over de politiek en kunnen de opkomst van ‘platforms’ die tegen verdere integratie zijn, versterken. Zo dreigt neerwaartse spiraal van economische stagnatie en politieke ontevredenheid die elkaar aanjagen.