Column

Hoe ‘The Riot Club’ elitaire Britse brassers de nek omdraaide

Misschien moet de in opspraak geraakte Groningse studentenvereniging Vindicat zich echt zorgen gaan maken over de verontwaardiging rond hun ‘bangalijst’ van ‘hete herten’, als zich ook nog een filmmaker op de zaak stort. In het Verenigd Koninkrijk hebben ze daar ervaring mee. In 2010 opende in Londen het toneelstuk Posh van schrijfster Laura Wade over een groep corpsballen die zich ernstig misdragen tijdens een diner. De lullo’s in rokkostuum komen ermee weg. De schade kunnen ze ter plekke afkopen, en lastige vragen van justitie worden netjes gesmoord in het netwerk van oude jongens.

Het toneelstuk, een grote hit, was duidelijk geïnspireerd op de exclusieve Bullingdon Club, een schrans- en zuipvereniging aan de universiteit van Oxford, die in de jaren tachtig toekomstig premier David Cameron, toekomstig minister van Financiën George Osborne (beide inmiddels gesneuveld door Brexit) en de huidige minister van Buitenlandse Zaken, Boris Johnson, tot de leden rekende.

Ernstiger voor de ‘Bullers’ is dat het stuk twee jaar geleden onder de titel The Riot Club ook is verfilmd door Lone Scherfig. Dat is geen goede film. De ballen zijn wel heel erg karikaturale, arrogante en verwende kwallen, die ook nog eens tot grof crimineel geweld overgaan. Het kan zijn dat die karikatuur niet eens zo ver van aspecten van de werkelijkheid afstaat, maar voor de film is al die uitvergroting niet goed. Toch is The Riot Club interessant, want er spreekt een enorme afkeer uit, zo niet onverholen haat, jegens de elite; een afkeer die later ook tot uitdrukking kwam in de opstand tegen het establishment van het Brexit-referendum. Films zoals The Riot Club zijn zeker achteraf bezien een teken aan de wand over de onvrede die in het Verenigd Koninkrijk sluimerde.

Onlangs verschenen berichten in de Britse pers dat de Bullingdon Club – opgericht in 1780 – op sterven na dood is. De aanwas stokt, er zouden nog slechts twee leden zijn. Dat heeft meerdere oorzaken. Door sociale media is het moeilijker om ongezien te beesten. Veel politiek kapitaal valt er ook niet meer te halen: Cameron had vooral nadeel van de parmantige foto uit zijn tijd bij de club, die hem achtervolgde. Maar volgens studenten die aan het woord komen in The Evening Standard is de film, The Riot Club, „op afstand de belangrijkste oorzaak” voor de afnemende populariteit van de Bullingdon Club. „Iedereen met verstand weet dat die lui volstrekt belachelijk zijn. Wie enige ambitie heeft, blijft bij ze uit de buurt.”

Peter de Bruijn is filmredacteur