Commentaar

De bank die krimpt

nrcvindt

De aankondiging van een nieuwe reorganisatie bij ING Bank laat zich lezen op veel, soms tegenstrijdige manieren. ING wil kosten besparen én een nieuwe stap zetten naar een modern bankbedrijf. Dat kost ongeveer 7.000 banen, vooral in België en Nederland.

Het nieuws is te lezen als het voorbeeld van een winstgevende bank die duizenden medewerkers ontslaat om beleggers meer waar voor hun geld te geven. Of als een voorbeeld van de dynamiek van de bedrijfstak waarin banen verdwijnen maar de waarde van de dienstverlening voor de klant moet toenemen. Of als een voorbeeld van de genadeloze concurrentie waarin grote, logge financiële dienstverleners kleine wendbare nieuwkomers met goedkopere digitale producten van zich af moeten slaan.

De krimp doet de mensen die nu hun baan verliezen pijn. De arbeidsmarkt voor middelbaar opgeleid en ouder personeel zit in het slop. Feit is dat banken en verzekeraars al meer dan dertig jaar bezig zijn om hun organisaties met automatisering efficiënter en slagvaardiger te maken. Relatief simpele banen achter balies en op administratieve afdelingen zijn verdwenen. Nieuw werk in de commercie, in hogeschoolrekenkunde en in de informatietechnologie kwam daarvoor in de plaats. De uitbreiding van hun activiteiten en hun buitenlandse expansie compenseerden lange tijd de teruggang van gewone banen bij banken.

Maar dat is voorbij. Het beeld is radicaal gewijzigd door verschillende trends. Allereerst de kredietcrisis van 2008. Vervolgens kwamen een zware economische teruggang plus de invoering van nieuwe regels om een volgende bankencrisis te voorkomen. Nu zie je de opkomst van nieuwe concurrenten. En als meeste recente trend: de ultralage rentepolitiek van de Europese Centrale Bank (ECB) vreet aan de winstgevendheid van de banken.

Voor de werkgelegenheid bij de grote banken geldt: krimp zet de toon. De bedrijfstak blijft met zo’n 119.000 banen een voorbeeld van hoogwaardig werk. Vertrouwde namen verdwijnen, nieuwkomers grijpen kansen. Soms in een verrassende vorm, zoals de Regio Bank die kantoren opent waar andere sluiten.

Het banenverlies bij banken en verzekeraars past in een veel grotere trend. Iedereen die gebruik maakt van digitale oplossingen, of dat nu Apple is, Google, Amazon, Microsoft, Facebook of nog weer een ander, heeft ook een beetje de hand in de krimp van ooit machtige dienstverleners. Of dat nu warenhuizen zijn, of de posterijen, of krantenuitgevers of banken en financiële supermarkten. Deze reorganisatie bij ING zal niet de laatste zijn die het nieuws van de dag bepaalt.