Gaan de VS ook déze strijd winnen?

Kunstmatige intelligentie

Amerikaanse techreuzen domineren kunstmatige intelligentie. Dat leidt tot zorgen in andere landen, ook op militair gebied.

Facebook, IBM, Microsoft, Amazon en Google-divisie DeepMind kondigden vorige week aan de handen ineen te slaan om na te denken over ethische vraagstukken rondom kunstmatige intelligentie. Foto Bloomberg

Gaan superslimme computers de mensheid verder helpen of juist in gevaar brengen? Hoe interessant ook: dat lijken risico’s van kunstmatige intelligentie (KI) die pas over heel wat jaren gaan spelen.

Maar de laatste tijd doemt rondom de techniek een vraag op die veel actueler is: hoe om te gaan met de dominantie van Amerikaanse bedrijven?

Die discussie laait weer op nadat de vijf grootste bedrijven in KI – Facebook, IBM, Microsoft, Amazon en Googles KI-divisie DeepMind – vorige week aankondigden de handen ineen te slaan om na te denken over ethische vraagstukken rondom de techniek. Deze Partnership on Artificial Intelligence to Benefit People and Society, een exclusief Amerikaans monsterverbond, toont maar weer eens aan hoezeer de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie geconcentreerd is in de Verenigde Staten.

DeepMind is weliswaar van oorsprong Brits, maar werd in 2014 overgenomen door Google. Verder zijn er geen Europese KI-bedrijven die qua omvang of technologische voorsprong in de buurt komen van de Amerikaanse reuzen. Vrijwel de enige serieuze grootschalige ontwikkeling van kunstmatige intelligentie buiten de VS komt tot nu toe van het Chinese Baidu en het Japanse Toyota.

Kartelvorming

Steeds meer economen en mededingingsjuristen waarschuwen dat deze Amerikaanse voorsprong tot blijvende problemen gaat leiden. Recent onderzoek van Oxford-hoogleraar Ariel Ezrachi wijst er zelfs op dat de manier waarop de KI-markt in elkaar zit kartelvorming in de hand werkt.

De machtsconcentratie in kunstmatige intelligentie komt volgens de critici doordat voor goede kunstmatige intelligentie enorme hoeveelheden data nodig zijn.

KI werkt door patronen te ontdekken in data. Hoe beter die data zijn, hoe slimmer de KI wordt. En de industrieën waarin nu de meeste data worden verzameld, sociale netwerken en zoekmachines, ontwikkelen zich de laatste jaren tot (bijna-)monopolies. Denk aan de dominantie van Facebook en Google.

Er zijn tekenen dat deze bedrijven die dominantie gebruiken om ook hun machtspositie in KI zeker te stellen. Zo namen Facebook en Googles moederbedrijf Alphabet de laatste jaren diverse veelbelovende Europese start-ups in KI over voor tientallen miljoenen euro’s, waardoor nieuwe bedrijven weinig kans krijgen om uit te groeien tot serieuze concurrenten van de Amerikaanse techreuzen.

KI wordt nu vooral gebruikt voor automatische fotoherkenning, zelfrijdende auto’s en de beurshandel. De commerciële mogelijkheden nemen snel toe.

Door de Amerikaanse almacht ontstaan niet alleen problemen op het gebied van concurrentie. Gezien de aard van kunstmatige intelligentie is er een extra reden om voorzichtig te zijn. Hoewel de meningen verschillen over het gevaar van KI, ligt het voor de hand dat het land dat als eerste bovenmenselijke intelligentie kan benutten een belangrijk voordeel heeft ten opzichte van andere landen. Wellicht ook in militair opzicht.

Tekst gaat verder onder de video.

Wapenwedloop

In de Verenigde Staten is daarover al volop discussie. De prominente Amerikaanse filosoof Sam Harris waarschuwde bijvoorbeeld in een recente TED-talk dat kunstmatige intelligentie een technologie is waarin onvermijdelijk een wapenwedloop ontstaat. „Dat is niet te voorkomen gezien de enorme voorsprong die het land zal krijgen dat als eerste bovenmenselijke intelligentie heeft.”

Harris vindt dat er snel een „nieuw Manhattan-project” moet komen, vergelijkbaar met het Amerikaanse overheidsproject dat leidde tot de ontwikkeling van de atoombom.

Als daar in de Verenigde Staten nu al openlijk over wordt nagedacht, zal de rest van de wereld zich moeten afvragen of zij kunnen achterblijven. Chinese en Russische overheden investeren de laatste tijd ook fors in KI. De Amerikaanse almacht in kunstmatige intelligentie kan behalve een mededingingsprobleem ook snel een urgent geopolitiek vraagstuk worden.