May gaat voor een harde Brexit

Congres Conservatieven

Op haar toespraak zondag maakte de Britse premier duidelijk dat ze zelf hun migratie willen controleren.

©

Het is duidelijk: de Britse regering wil een keiharde Brexit. Ook al noemt de premier Theresa May het niet zo want ze gelooft niet in stempels. Tijdens haar toespraak op het partijcongres van de Conservatieven zondag in Birmingham werd dat wel duidelijk. Uiterlijk in maart 2017 zal ze de EU inlichten over het vertrek van het Verenigd Koninkrijk. Britse kiezers willen hun soevereiniteit terug en dat rijmt niet met halve maatregelen, hield May het congres voor.

May zei:

„Wij treden niet uit de EU om vervolgens de mogelijkheid immigratie te controleren op te geven. Wij willen niet langer deel zijn van een politieke unie met supranationale instellingen. Wij willen zelf kunnen kiezen hoe wij voedsel labelen of migratie controleren.”

Zo expliciet is de Britse premier niet geweest over hoe zij het uittreden voor zich ziet. Het betekent in de praktijk dat het Verenigd Koninkrijk na Brexit geen onderdeel zal zijn van de interne markt, want in dat geval zou May het beginsel van vrij verkeer van personen moeten eerbiedigen. May beloofde dat ze „maximale vrijheid” wil realiseren voor Britse bedrijven om in de EU hun goederen en diensten aan te bieden en vice versa.

May:

„Onze wetten zullen in Westminster gemaakt worden, niet in Brussel. Onze rechters zullen hier zetelen, niet in Luxemburg.”

Bekijk hier de hele toespraak van May (de tekst gaat verder onder de video):

Brexit begin uiterlijk maart 2017

Mays toespraak diende om zowel aan Brussel en de 27 overige hoofdsteden als aan de Britse politiek duidelijk te maken hoe de Brexit in haar ogen verloopt. De komende maanden zal zij zich met haar regering voorbereiden. Het nieuwe departement voor uittreding, genaamd Dexeu (department for exiting the European Union) zal verder opgetuigd worden. Verantwoordelijk minister David Davis moet meer ambtenaren krijgen. „Als wij klaar zijn, zullen wij ons beroepen op artikel 50”, zei May. Dat is het artikel in het EU-verdrag dat uittreding regelt. Tot het Verenigd Koninkrijk formeel het vertrek aankondigt, weigert Brussel aftastende gesprekken aan te gaan. „Wij zijn bijna zo ver. Uiterlijk eind maart zullen wij ons vertrek aankondigen”, zei May, die ook verkondigde namens het hele Verenigd Koninkrijk te praten. Schotse pogingen – waar een meerderheid bij de EU wilde blijven – om een uitzonderingspositie te krijgen, zal ze tegenwerken.

Eveneens zal May in de lente een grote terugtrekkingswet aankondigen. Die moet ervoor zorgen dat Europese wetten niet meer direct van toepassing zijn in het Verenigd Koninkrijk. Alle Europese regels zullen door Westminster behandeld worden. De opties per wet zijn: schrappen, aanpassen of rechtstreeks omzetten naar nationale wetgeving. Deze terugtrekkingswet zal pas in werking treden op de dag dat het Verenigd Koninkrijk uittreedt. Vroegtijdig Europese afspraken eenzijdig negeren, zoals de meest conservatieve krachten binnen haar partij voor ogen hebben, is niet wenselijk, vindt May. „Dat zou voor investeerders en werkgevers te veel onzekerheid geven.”

Door de uitwerking van Brexit via het parlement te laten lopen, maakt May Lager- en Hogerhuisleden mede-verantwoordelijk. Dat kan voor haar handig zijn tegen 2020 als nieuwe verkiezingen naderen. Politici kunnen zich dan moeilijker onttrekken aan Brexit om haar vervolgens in campagnetijd aan te vallen op het resultaat van de onderhandelingen.

De tactiek stelt May ook in staat nog vaag te blijven over gevoelige thema’s zoals immigratie. Ze kan zeggen dat uiteindelijk het parlement gaat over hoe migratie te beperken, zonder nu met streefcijfers of doelen te komen.

Niet openlijk onderhandelen

Met Europa ziet May na Brexit nauwe banden voor zich. Samenwerken om terrorisme te bestrijden? Prima. Met de EU op de Middellandse Zee patrouilleren? Ook goed. Via de NAVO een vuist maken tegen Rusland? Zeer zeker. May zei wel dat samenwerking met Europa los staat van de veertig voorgaande jaren. Wellicht is het dus mogelijk dat ze met het ene EU-land nauwere banden voor zich ziet dan met andere. Dit kan een tactiek zijn om in de onderhandelingen landen tegen elkaar uit te spelen. Maar verwacht van haar weinig inzichten in haar strategie. „Geschiedenis leert dat onderhandelingen falen als de onderhandelaars te veel openlijk over hun einddoelen praten.”