Fotograaf Jeroen Oerlemans doodgeschoten in Libië

Oerlemans zou zijn geraakt door een sluipschutter van IS. Hij had een kogelwerend vest aan, maar de kogel raakte hem langs de zijkant in het hart.

De Nederlandse fotograaf Jeroen Oerlemans is op zondagmiddag doodgeschoten in Libië. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigd na berichtgeving van het Spaanse persbureau EFE.

Minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) reageert ontdaan.

“Oerlemans is een journalist die doorging waar anderen stopten. Gedreven om het nieuws in beeld te brengen, juist in de brandhaarden van de wereld. Dat hij hiervoor nu de allerhoogste prijs betaalt is dieptriest. Ik wens zijn partner, kinderen en verdere familie heel veel sterkte met dit grote verlies. Een groot fotograaf is heengegaan”.

De Nederlandse ambassadeur in Libië, Eric Strating, toont op Twitter zijn bewondering voor de fotograaf.

“Geen grote risico’s genomen”

De 46-jarige Oerlemans werd geraakt door een sluipschutter van IS. Hij werkte samen met journaliste Joanie de Rijke van het Belgische tijdschrift Knack. In een uitzending van het tv-programma Nieuwsuur vertelt ze dat hij een kogelwerend vest aan had, maar dat de kogel hem raakte aan de zijkant van zijn lichaam, bij de enige opening van het vest. Volgens De Rijke liepen ze geen grote risico’s.

In de Libische kuststad Sirte wordt er al maandenlang hevig gevochten tussen troepen loyaal aan de Libische eenheidsregering en strijders van terreurbeweging Islamitische Staat. Een klein groepje militanten van IS heeft zich verscholen in een wijk in Sirte en vecht tot de dood erop volgt. Bij deze gevechten zijn al meer dan honderd strijders van de Libische regering omgekomen.

Reacties uit de journalistiek

De journalistenvakbond NVJ heeft een officiële reactie gegeven.

Twitter avatar enzlinmarjan marjan enzlin Wij @nvj zijn geschokt. Het ging heel vaak net goed en nu ineens toch heel erg fout. Afschuwelijk. https://t.co/6BKnzVSXcc

NRC-journalisten Bram Vermeulen en Gert van Langendonck hebben beide met Oerlemans gewerkt. Vermeulen, voormalig correspondent in Turkije, heeft Oerlemans ontmoet vlak na zijn ontvoering in Syrië.

“Hij was geen cowboy, zoals je die soms in oorlogsgebieden treft. Hij was geen oorlogsfotograaf voor de kick, maar omdat hij het verhaal dat hij vertelde belangrijk vond. Hij was bedachtzaam en fit, zowel mentaal als fysiek. Hij bereidde zijn reizen grondig voor. Hij hield van zijn vak en was bereid daarvoor risico’s te nemen. Ook al besloot hij die dag nooit meer een voet in Syrië te zetten, vier jaar later zou hij wel naar Libië reizen. Omdat zo weinigen het doen.”

Van Langendonck, die de fotograaf in 2011 ontmoette, staat stil bij de hevige risico’s van het vak.

“Als je dit werk doet weet je dat dit soort dingen vroeg of laat gebeuren. Maar de lijst wordt wel erg lang. En wennen doet het nooit.”

Oerlemans was onder meer werkzaam voor De Groene Amsterdammer. Het tijdschrift laat weten dat ze “diep geschokt zijn”.

Twitter avatar DeGroene De Groene We zijn diep geschokt door het plotselinge overlijden van onze medewerker Jeroen Oerlemans. https://t.co/JMStcnp7yS

Ook een aantal journalisten reageert geschokt op dit nieuws. Ana van Es, correspondent in het Midden-Oosten voor de Volkskrant, had in juli nog samengewerkt met Oerlemans in Sirte.

NOS-verslaggever Lex Runderkamp, correspondent in het Midden-Oosten, herdenkt zijn vriend Oerlemans.

Twitter avatar LexrunNOS Lex Runderkamp Jeroen Oerlemans doodgeschoten in Libië. Professional. Aardig mens. Dag vriend. RIP

In mei 2015 maakte Oerlemans voor NRC een fotoserie over de mensensmokkelindustrie in Libië.

Oerlemans eerder ontvoerd in Syrië

De fotograaf werkte al meer dan tien jaar in conflictgebieden. Oerlemans bezocht verscheidende keren de Afghaanse provincie Uruzgan, waar Nederlandse troepen waren gelegerd. Hij bezocht ook Syrië. Daar was hij een van de eerste journalisten die uit eigen hand kon vaststellen dat er meerdere jihadistische groeperingen actief waren. Door een van deze bewegingen werd hij in juli 2012 ontvoerd samen met de Britse jpurnalist John Cantlie. Een week lang werden ze vastgehouden. Nadat ze werden vrijgelaten, liet hij aan NRC-correspondent Bram Vermeulen weten:

“We hebben tot gisteren in die tent gelegen. Net toen we dachten dat ze ons zouden afvoeren naar Irak of aan een andere strijdgroep zouden uitleveren, kwam er iemand binnen die vroeg hoe lang we hier al waren. Toen ik hem vertelde dat we er al een week waren, blafte hij: ‘hoe kunnen ze dit doen?’. We werden de tent uitgevoerd. Toen bleek dat vier strijders van het Vrije Syrische Leger gewoon het kamp zijn binnengelopen. Die hebben ons in de stijl van een paar gangsters gewoon meegenomen. In de lucht schietend zijn we daar weggereden. Net zoals je nooit verwacht dat je bij jihadisten terecht komt, verwacht je ook niet dat je op deze manier bevrijd wordt. Drie uur later stonden we in Turkije.”

Na de ontvoering is Cantlie opnieuw naar Syrië afgereisd en werd hij in november 2012 ontvoerd door IS. In tegenstelling tot veel andere journalisten werd hij niet vermoord, maar besloot om na meer dan een jaar gevangenschap te gaan werken voor de terreurbeweging. Cantlie maakt geregeld propagandavideo’s voor IS waarin hij het westerse beleid in Syrië en Irak hekelt. Zijn laatste video is gemaakt in juli van dit jaar over een Amerikaans bombardement op de universiteit van Mosul.

In 2008 kwam cameraman Storimans om het leven in Georgië

In 2008 kwam voor het laatst een Nederlandse journalist om het leven tijdens werkzaamheden in oorlogsgebied. Stan Storimans, cameraman voor RTL, werd in augustus van dat jaar getroffen in de Georgische stad Gori door clustermunitie. Dit werd afgevuurd door Rusland, zo maakte Maxime Verhagen toenmalig minister van Buitenlandse Zaken nadien bekend. Rusland heeft geweigerd om mee te werken aan een onderzoek naar zijn dood.

Ter herinnering aan het werk van Storimans ontvangen de beste journalistieke cameraproducties sinds 2015 de Stan Storimans Prijs.