Zo had nog nooit een Inuk getekend

foto Documenta

Als gevierde kunstenares van de Inuïtbevolking in het hoge noorden van Canada gaf Annie Pootoogook een verbluffend eerlijke kijk op het hedendaagse leven in het noordpoolgebied. In een primitieve stijl geven haar tekeningen een beeld van het bestaan van de Inuït (ofwel ‘Eskimo’s’), met thema’s variërend van walvisvangst tot alcoholisme.

Haar eigen leven weerspiegelde die tweedeling. Tien jaar geleden won ze een prestigieuze Canadese kunstprijs, en haar werk werd tentoongesteld in onder meer Toronto, New York en de Documenta in het Duitse Kassel. Maar de laatste jaren leefde ze in de Canadese hoofdstad Ottawa zonder dak boven haar hoofd en bedelde om geld. Deze maand werd ze dood aangetroffen in de Rideau-rivier.

In Canada is geschokt gereageerd op de dood van Pootoogook, die wordt gezien als pionier van moderne Inuïtkunst. „Ze tekende zoals nooit iemand had getekend”, zei Darlene Coward Wight, curator van de Winnipeg Art Gallery, tegen de CBC. „Ze liet jongere kunstenaars zien dat ze geen mensen in bont hoefden af te beelden die in iglo’s wonen.”

Pootoogook, een telg van een bekende kunstenaarsfamilie, tekende in kleurpotlood en inkt een realistisch beeld van het leven in haar geboortedorpje in het semiautonome gebied van de Inuït in het Canadese noorden.

Op ‘Windy Day’ beeldde ze het ijzige poollandschap af, met kleine hutten in de wind. Op ‘Dr. Phil’ ligt een jonge Inuk (enkelvoud van Inuït) op een vloerkleed TV te kijken – typerend voor de zuidelijke invloeden op het Inuïtleven, dat in een paar generaties is overgegaan van een nomadenbestaan tot vestiging in nederzettingen met supermarkten en internet.

Die drastische omslag heeft geleid tot sociale problemen, waaronder seksueel geweld en alcoholisme. Op ‘Herinnering aan mijn leven’ smijt een vrouw drankflessen aan scherven achter een woning. En op ‘Man misbruikt zijn partner’ komt een man met een lang voorwerp af op een vrouw op een bed, die angstig terugdeinst.

Pootoogook ondervond die problemen aan den lijve. Ze raakte in Ottawa aan de drank. Een baby die ze in 2012 kreeg werd opgegeven voor adoptie.

Annie Pootoogook werd 47 jaar. De politie doet nog onderzoek naar de toedracht van haar dood.