Zijn die studenten zo seksistisch?

Bangalijst

Seksisme (m/v) is bij studentenverenigingen niets nieuws, zeggen leden en reünisten, maar de omgangscultuur is wel verhard.

Die snotneuzen van Vindicat, dacht oud-UVSV’ster Josien Zimmerman (80) toen ze over de ‘bangalijst’ hoorde. „Die jongens zijn net uit hun puberteit, weten sinds kort dat seksualiteit bestaat en willen stoer doen in een dronken bui.” Zo zijn mannen, lacht ze. „De wereld is helemaal niets veranderd.”

Studentenverenigingen worden voorlopig toch niet toegevoegd aan de lijst Nationale inventaris immaterieel cultureel erfgoed. Het kenniscentrum dat de lijst beheert maakte vrijdag bekend daarvan af te zien na ophef deze week over te ruwe ontgroening bij het Groningse studentencorps Vindicat, en de uitgelekte ‘bangalijst’ bij dezelfde vereniging. Die ‘Oprechte Almanak 2016’ bevatte de 23 „mooiste mokkels” met foto’s, namen, telefoonnummers. Ze werden op aantrekkelijkheid beoordeeld via een sterrensysteem, begeleid door de tekst: „Moge de gore wijven met hun kut over een kanon worden getrokken”.

De lijst bracht de seksistische cultuur in studentenverenigingen pijnlijk aan het licht, klonk het. Is zo’n cultuur er inderdaad, volgens leden en reünisten?

Hoerenbal en kittige katjes

Er zijn talloze voorbeelden van seksisme in het verenigingsleven. In de almanak van het Utrechtsch Studenten Corps worden eerstejaars via een puntensysteem op hun uiterlijk beoordeeld. Feesten hebben namen als ‘Hoerenbal’, ‘Kittige katjes’ of ‘Natte slipjes-avond’.

Meisjes bezingen op hun beurt de impotentie van het andere geslacht en roepen dat zij vooral hun lul in hun broek moeten houden. In Honestum, het verenigingsblad van het Amsterdamse ASC/AVSV, werden de bedprestaties van de jongens (geanonimiseerd) in een column besproken. Op de wc van het corpshuis van een vriendin van schrijfster Saskia Noort, twitterde zij, hing een lijst van jongens met cijfers voor hun penislengte, vingertalent en het niveau van andere seksuele handelingen. „En er was een maandelijkse top-10.”

Lijsten zoals die uit Groningen hebben altijd al bestaan, al was het maar in het hoofd, zeggen twee reünisten van de Rotterdamsche Vrouwelijke Studenten Vereniging (RVSV), lichtingen 1975 en 2004. Ze willen niet herkenbaar in de krant omdat tegenwoordig, door social media, „alles openbaar is en iedereen onbeschermd”. Dat tonen die bangalijsten wel aan, zegt de 59-jarige reünist die in ’75 met achttien jaargenoten lid werd. „Seksuele ontwikkeling gebeurt instinctief, maatschappelijke normen en waarden spelen daarbij nog niet zo’n rol. Dat geldt denk ik voor iedereen op die leeftijd, en niet alleen voor studenten. Maar door sociale media is de veiligheid van de groep weggevallen. Eén druk op de knop en wat bedekt had moeten blijven, ligt op straat.”

Iets als de lijst uit Groningen is zo oud als de wereld, zegt ook advocaat Benédicte Ficq, die in 1978 lid werd van Vindicat. „De media vergroten het uit, het is een soort lawine die zich ontrolt. Dat is niet wenselijk. Mensen die eerst wellicht niet eens van plan waren die meisjes lastig te vallen, worden erop geattendeerd.”

Is het dan echt altijd zo geweest? Nee. In de tijd van Josien Zimmerman – 1955, 113 eerstejaars – was er bij het Utrechtse vrouwencorps van losbandigheid geen sprake. Aan studeren had je een dagtaak en omdat je makkelijk zwanger kon worden, knikkerden ze „verliefde vriendjes” er ’s avonds weer uit.

Als arts bij de Rutgers Stichting tussen 1965 en 1986 zag ze de seksuele revolutie aan haar bureau voorbijtrekken. Abortus, partnerruil, groepsseks. De komst van de pil in 1965 zorgde voor een maatschappelijke omslag, zegt ze. „Ook op studentenverenigingen veranderde toen de seksuele moraal.”

Als dank een langspeelplaat

Rita Rijntjes (66) werd eind jaren 60 lid, in de flowerpowertijd, van NVVSU in Utrecht, die in 1975 met UVSV zou fuseren. De leden kwamen uit conservatieve milieus en hadden iets te bevechten, zegt Rijntjes, die moest knokken om als getrouwde vrouw op haar eigen achternaam te mogen afstuderen. Veel gedronken en gevreeën werd er in haar omgeving ook toen nog niet.

Dat is nu wel anders. „Jongens zijn bot omdat ze één nachtje met je slapen en daarna niks meer laten horen, maar meisjes houden dat in stand omdat ze makkelijk zijn”, zegt een vijfdejaars die niet met haar naam in de krant wil, omdat ze dan wel weet hoe het gaat – er wordt een foto van gemaakt en die gaat rond in Whatsappgroepen, met de teneur: kijk die wijven nou weer zeiken.

„Ik heb het idee dat er vroeger meer respect was”, zegt Rijntjes, die tot 2012 in het reünistenbestuur zat en kinderen heeft die rond die tijd lid waren. Als je gevraagd werd als date voor een gala, vertelt ze, gaf je de jongen als dank een langspeelplaat – nu luidt de ongeschreven regel dat je met hem naar bed gaat.

Marjolein Stuy, die in 1971 lid werd van Vindicat, zag de mentaliteit vijftien jaar geleden veranderen: minder respect voor vrouwen en ouderejaars. „Er is gelijkheid van seksen, maar dat wil niet toch zeggen dat je met een vrouw kunt ‘vechten’ zoals met een man, zoals ik soms zie gebeuren. Als je dat niet begrijpt, hoor je niet op de vereniging thuis.” Volgend weekend is er een jaardiner en sommige mensen hebben door de berichten uit de media afgezegd, zegt Stuy. Ze willen zich niet meer met de vereniging vereenzelvigen.

De populariteit van verenigingen kan ook een rol spelen bij de incidenten, zegt Rob Hagendijk, die in 1982 een boek schreef over de studentenmoraal door de eeuwen heen. „Begin jaren 60 groeiden verenigingen uit hun voegen; toen kwamen er ook veel excessen in het nieuws. De bereidheid van ouderejaars om eerstejaars te socialiseren en vertrouwd te maken met de universitaire cultuur nam af. Dan komen de samenhang en onderlinge sociale controle in gevaar. Vindicat groeit als kool, begrijp ik. Dan krijg je gemakkelijk dit soort affaires.”

En is daar terecht zoveel aandacht voor? „Seksisme ligt, terecht, niet goed in deze maatschappij”, zegt sociaal psycholoog Beatrijs Ritsema. „Als zoiets op een vmbo gebeurt is er ook aandacht voor. Dat het nu om de elite gaat, maakt het extra pikant.”