‘Van Goghs waren investering voor de Napolitaanse maffia’

De maffia gebruikt schilderijen als financieel instrument, niet omdat ze ze mooi vinden, zegt de baas van de fiscale recherche.

Directeur Axel Rüger van het Van Gogh Museum onthult de doeken van Van Gogh in Napels. Foto Ciro de Luca / Reuters

Schilderijen zijn ook voor de georganiseerde misdaad een belangrijk financieel instrument. Misdaadonderzoekers vermoeden dit al jaren, maar de vondst van twee gesloten Van Goghs in een huis van een beruchte camorrista (Napolitaanse maffiabaas) bevestigt dit. “Dit is een van de eerste voorbeelden hiervan”, zei brigadier-generaal Gianluigi D’Alfonso, leider van de fiscale recherche in Napels, vrijdag op een persconferentie:

“Dit is een van de manieren waarop geld wordt witgewassen. Een schilderij is op de zwarte markt miljoenen waard, maar vaak worden schilderijen gestolen zonder documenten. Om ze dan daarna op de markt te brengen, wordt problematisch. Dat was ook hier het geval. Dat we ze hebben teruggevonden, is uitzonderlijk: gezien de aard van de markt blijven ze vaak onverkocht.”

De twee schilderijen zijn zondag teruggevonden in een huisje in de badplaats Castellammare di Stabia, als bijvangst in een grote operatie tegen een clan camorristi, drugshandelaren en hun handlangers. Op een persconferentie zei D’Alfonso dat de schilderijen in katoenen doeken waren gewikkeld, om te voorkomen dat ze zouden beschadigen. Ze waren in het bezit van Raffaele Imperiale, een sleutelfiguur in de cocaïnehandel vanuit Latijns-Amerika naar Italië. Wanneer deze de doeken heeft gekocht, is nog onduidelijk. De schilderijen zijn in 2002 gestolen, de dieven werden een jaar later gearresteerd.

Premier Matteo Renzi bedankt de politie voor hun inzet bij het terughalen van de Van Goghs.

Twitter avatar matteorenzi Matteo Renzi Grazie alla Guardia di Finanza per il recupero delle opere di Van Gogh. Orgoglioso delle nostre forze dell’ordine #Italia

De operatie is, voor zover bekend met terugwerkende kracht, Operatie Vincent gedoopt. Op een klein kamertje in het Napolitaanse Paleis van Justitie (men wilde voor de veiligheid de schilderijen niet verplaatsen) vertelde officier van justitie Giovanni Colangelo dat iemand uit de misdaadbende is gaan praten en zo de politie op het spoor van de schilderijen heeft gezet. In deze operatie zijn, buiten de schilderijen, in totaal voor 20 miljoen euro aan onroerende en roerende goederen in beslag genomen.

De Amsterdamse zender AT5 maakte in 2002 onderstaande reportage over de diefstal. De tekst gaat door onder de video.

Directeur Van Gogh Museum onthulde doeken

Ook op de persconferentie was de directeur van het Van Gogh museum, Axel Rüger. Hij zei “ongelooflijk gelukkig” te zijn. Begin deze week was een expert van het museum naar Napels gevlogen, omdat de Italiaanse politie niet zeker was van de echtheid van de schilderijen. Al snel was duidelijk, onder andere aan de hand van details die alleen bij het museum bekend waren, dat het om de gestolen doeken ging. Rüger:

“We durfden nauwelijks te dromen dat ze ooit terug zouden komen. De werken zijn erg belangrijk voor ons, want één ervan (Strand van Scheveningen) is een erg zeldzaam voorbeeld van een specifiek soort schilderij van de kunstenaar in het begin van zijn carrière, en het andere heeft een grote persoonlijke waarde, want Van Gogh heeft het voor zijn moeder geschilderd toen zij ziek was.”

De museumdirecteur mocht de doeken onthullen, maar riep de fotografen en cameramensen in het volgepakte kamertje op toch vooral voorzichtig te zijn en geen flits te gebruiken.

“De werken hebben veertien jaar overleefd in de handen van criminelen, onder rare omstandigheden, ze moeten vandaag ook overleven.”

Zie vanaf 24:45 hoe directeur Rüger de schilderijen onthult:

Onderzoek toont reikwijdte Camorra

Italiaanse onderzoekers onderstreepten op de persconferentie dat deze operatie nog eens de grote economische macht van de Camorra onderstreept, haar rol als draaischijf in de cocaïnehandel en haar internationale reikwijdte - bij de actie waren ook Spanje, Colombia, Peru en het eiland Mann betrokken.

Een aantal voortvluchtige camorristi heeft zijn heenkomen gezocht in Arabische landen. Zo zit Imperiale nu in Dubai, waar hij als projectontwikkelaar luxe villa’s heeft gebouwd. Italië heeft Dubai om zijn uitlevering verzocht. Imperiale was in januari aangehouden, maar lopende het onderzoek weer op vrije voeten gesteld en was toen naar het buitenland gevlucht.