Opinie

Tolk kan riskante baan zijn, hou daar dan rekening mee

Help tolken die voor Nederlandse missies werken bij het aanvragen van asiel, schrijven en

‘Iedereen die zijn leven waagt voor Nederland moet op steun kunnen rekenen.” Dat zei de minister van Defensie, Jeanine Hennis (VVD), ruim twee jaar geleden. Wij zijn het hartgrondig eens met de minister. Het probleem is echter dat dit kabinet goed is in grote woorden, maar niet in daden.

Neem bijvoorbeeld de zaak van medeauteur van dit opiniestuk, Abdul Ghafoor Ahmadzai. Hij werkte voor Nederlandse militairen in Afghanistan. Daarom werd hij gezocht door de Talibaan. Hij vluchtte en vroeg asiel aan in Nederland. Toenmalig staatssecretaris Fred Teeven (VVD) weigerde de asielaanvraag echter te bekijken omdat hij eerst in Noorwegen veiligheid had gezocht. Met steun van coalitiepartijen VVD en PvdA zette de staatssecretaris ondergetekende bijna op het vliegtuig naar Afghanistan. D66 dwong een debat in de Tweede Kamer over de kwestie af. De Jonge Socialisten zeiden zich kapot te schamen voor hun PvdA. Columnisten klommen in de pen, actualiteitenprogramma’s doken erbovenop. Er kwam een online petitie om hem in Nederland te houden. Pas na al deze druk besloot de nieuwe staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD) in april 2015 dat hij toch mocht blijven.

Een fantastisch resultaat, waar wij zeer blij mee zijn. Maar één zwaluw maakt nog geen zomer. Deze gevaarlijke situatie staat symbool voor een groter probleem. Tijdens missies in het buitenland zijn Nederlandse militairen afhankelijk van goede tolken. Zij gaan mee op patrouille en lopen net als Nederlandse militairen rond met de Nederlandse vlag op hun arm. Omdat zij werken voor Nederland, worden ze door de lokale tegenstander als verraders gezien. Daardoor lopen ze het risico om ontvoerd, vermoord of bedreigd te worden. Toch is het voor deze mensen heel lastig om asiel te krijgen in Nederland.

Vinden we dat mensen die met gevaar voor eigen leven voor Nederland werken, het recht hebben op steun van Nederland? Wat ons betreft is het antwoord daarop volmondig ja. Het huidige beleid voldoet niet langer en moet veranderen. Daar vroeg D66 in de Tweede Kamer al in oktober 2014 om, geconfronteerd met deze schrijnende zaak. De regering wilde daar niet aan, maar beloofde wel een evaluatie. We moesten er bijna twee jaar op wachten. En wat is de conclusie? Dat het beleid prima werkt. Niets verandert.

Of we iemand die zijn leven waagt voor Nederland wel of niet helpen, kan natuurlijk niet afhangen van grote publieke verontwaardiging, een columnist of een petitie. Het kabinet moet zijn verantwoordelijkheid nemen en het tolkenbeleid herzien. Daartoe hebben wij de volgende twee concrete voorstellen. Ten eerste moeten asielaanvragen van mensen die voor Nederland hebben getolkt altijd worden behandeld, ongeacht of deze persoon bijvoorbeeld al eerder in een ander land asiel heeft aangevraagd. De Immigratie- en Naturalisatiedienst kan die aanvraag toetsen en tot een oordeel komen. Ten tweede vinden wij dat tolken die voor de Nederlandse missies hebben gewerkt, als risicogroep moeten worden behandeld. Het zijn mensen die vaak een gegronde vrees voor vervolging hebben. Ze steken namelijk zichtbaar hun nek uit. Daardoor lopen ze meer gevaar om te worden bedreigd, vervolgd, of vermoord.

Laten we leren van deze zaak en dit nu eens en voor altijd goed regelen. Nederlandse militairen moeten kunnen rekenen op goede tolken wanneer ze die nodig hebben op missie in het buitenland. Andersom betekent dit ook dat Nederland verantwoordelijkheid neemt wanneer deze tolken ons nodig hebben. Dat is niet alleen principiële kwestie. Dat is ook een kwestie van fatsoen.

Abdul Ghafoor Ahmadzai was tolk in Afghanistan voor de Nederlandse krijgsmacht en woont nu met zijn gezin in Nederland. D66-Kamerlid Salima Belhaj is woordvoerder Defensie.