Links, juridisch icoon

Niemand in de VS laat zich misleiden door haar frêle gestalte en gevorderde leeftijd. Hoge rechter Ruth Bader Ginsburg (83) is de formidabele aanvoerster van de progressieve vleugel in het Supreme Court en een juridisch icoon. Ze werd in 1993 door president Clinton benoemd en heeft inmiddels cultstatus: er zijn T-shirts en mokken te koop met haar portret met de kenmerkende knot en uilenbril.

Bader Ginsburgs carrière toont haar lange adem als het gaat om het elimineren van discriminerende wetsbepalingen. Ze spande zich decennia in voor vrouwen- en recenter voor homorechten.

Ze groeide op in Brooklyn, als dochter van een moeder die niet mocht doorstuderen. Toen ze zich in 1956 inschreef bij Harvard, vertelt ze, nodigde de dekaan van de faculteit de negen vrouwelijke studenten (op een totaal van 500) voor een etentje uit. Hij vroeg ze: ‘Hoe rechtvaardigen jullie het, dat jullie de plek innemen van een gekwalificeerde man?’ Ginsburg werd bij sollicitaties geweigerd omdat ze een vrouw was, onderging een demotie bij haar zwangerschap en kreeg als hoogleraar minder betaald dan haar mannelijke collega’s.

Begin jaren 60 deed ze onderzoek in Zweden, waar een kwart van de rechtenstudenten vrouw was, en vrouwelijke rechters normaal waren. Het zou haar sterk beïnvloeden. In de jaren 70 begon ze zich naast haar hoogleraarschap bij burgerrechtenbeweging ACLU in te spannen voor vrouwenrechten. Van de honderden zaken die de ACLU aanspande bracht ze er zes tot aan het Hooggerechtshof. Ze won er vijf.

Ginsburg geldt als radicaal in haar opvattingen, maar gematigd in het bereiken daarvan. Feministen nemen het haar kwalijk dat ze kritiek heeft op Roe vs Wade, de uitspraak waarmee het Hooggerechtshof in 1973 abortus legaliseerde. In haar ogen heeft de dwingende precisie van de uitspraak mede het verzet ertegen gewekt, dat tot op heden voortduurt.

Vorig jaar sprak Ruth Bader Ginsburg zich in een New York Times-interview onomwonden uit tegen Donald Trump. Ze bood later haar excuses aan. Doorgaans staat ze er juist om bekend ook tegenstanders te willen meenemen in de interpretaties van het recht. Ze denkt in de lange termijn, ook op haar 83ste.