Dit zijn Amerika’s 25 powervrouwen

Van een juridisch icoon tot een anti-progressieve rebel, en van de tennisster van de eeuw tot de baas van de Fed: deze vrouwen hebben de macht in de VS.

Illustratie: Enkeling

Klik op of beweeg over de foto’s voor meer informatie:

  • Ann Coulter

    54 Jaar

    Haar jeugd als dochter van een katholieke ex-militair die senator Joseph McCarthy adoreerde, had Ann Coulter in de jaren 70 twee kanten op kunnen duwen. Die van rebellie tegen haar ouders en het rechtse establishment, of die van omarming van het welvarende, conservatieve milieu waarin ze opgroeide. Het werd in volle overtuiging het laatste. Maar Coulter (54) ging veel verder: ze werd een rebel tegen progressieve veranderingen in de samenleving.

    Coulter werd via het meningencircus op tv, en recenter Twitter, een luidruchtige stem die namens rechts Amerika bevocht wat verloren was gegaan, daarbij xenofobie, racisme en vrouwenhaat niet schuwend. Haar optredens lijken satire, en misschien zijn ze het soms ook. „De enige manier om mensen te overtuigen”, vindt Coulter, „is door ze aan het lachen te maken of door ze woedend te maken”.

    Wie haar af en toe op televisie of sociale media voorbij ziet komen als fan, verdediger en opjager van populist Donald Trump, denkt niet meteen aan haar intellectuele bagage. Ze studeerde rechten aan Cornell University – waar ze tot haar schaamte even flirtte met feministische ideeën – en in Michigan en citeert graag Franse filosofen. Ze werd landelijk bekend toen zij zich als jurist aansloot bij de poging president Bill Clinton af te zetten. Zo begon haar loopbaan als zelfverklaard polemist, die haar geld verdient met boeken, columns en populistische speeches. Vanity Fair noemde de conservatieve koningin van de 24-uurs nieuwscyclus „de Paris Hilton van postmodernistische politiek”. Volgens het linkse The Atlantic is ze „de meest schaamteloze, venijnige haatzaaier onder de tv-commentatoren”.

    De laatste jaren leek Coulter als stem van boos rechts op een zijspoor geraakt. De Tea Party waar ze zich eerder mee afficheerde raakte over zijn hoogtepunt heen, ze maakte ruzie met andere conservatieven die haar te grofgebekt vinden, haar column werd in rechtse media her en der geschrapt, en haar boeken verkochten minder goed. Tot haar reddende engel Donald Trump ten tonele verscheen en het op mocht nemen tegen die andere Clinton.
    sluiten

    Megyn Kelly

    46 Jaar

    Fox zag de afgelopen maanden een aantal vrouwelijke presentatrices vertrekken in de nasleep van de val van topman Roger Ailes door seksuele intimidatie. Zo niet de grootste ster: Megyn Kelly (46). Zij studeerde rechten en ging daarna in Chicago aan de slag als advocaat, maar besloot in 2003 naar Washington te verhuizen en journalist te worden. In 2004 tekende ze bij Fox. Daar is Kelly inmiddels een ster met een eigen prime time show, die vaak beter scoort dan die van Bill O’Reilly. In het gebruikelijke Fox-jargon ageert ze daar tegen ‘politieke correctheid’, ‘de media’ en de ‘liberal elite’. Maar Kelly maakt het Republikeinen in interviews niet makkelijker dan anderen. Vorig jaar werd ze een internationale bekendheid toen ze Donald Trump in een debat tussen Republikeinse kandidaten confronteerde met zijn seksisme. Van feminisme moet Kelly weinig hebben, al is ze een groot pleitbezorger van werkende moeders. Haar grote voorbeeld is Oprah Winfrey, juist omdat die „zich nooit verschool achter haar vrouw zijn, en zich nooit verschool achter haar ras”.
    sluiten

    Susan Wojcicki

    48 Jaar

    Susan Wojcicki (48), CEO van Youtube, is niet erg bekend onder het grote publiek, maar geldt als een van de invloedrijkste mediamensen ter wereld. Er zijn weinig media met zo’n groot bereik als Youtube: het heeft meer dan een miljard gebruikers en er worden dagelijks honderden miljoenen uren Youtube-video’s geconsumeerd. Onder jongeren heeft het bedrijf in de VS alleen al via mobiele telefoons een groter bereik dan ieder kabelnetwerk in de VS.
    Wojcicki werkt al vanaf het begin bij Google - het bedrijf was aanvankelijk gevestigd in haar garage. Voor haar rol bij Youtube was ze hoofd van Googles advertentieafdeling. Aangezien de inkomsten van Google vrijwel geheel bestaan uit advertenties, speelde Wojcicki een cruciale rol in het succes van het bedrijf. Ze kocht in 2007 voor 3,1 miljard dollar advertentiebedrijf DoubleClick en ontwikkelde AdSense, een advertentieproduct dat de op één na grootste bron van inkomsten werd binnen het bedrijf. Ze was ook verantwoordelijk voor de acquisitie van Youtube in 2006, voor 1,65 miljard dollar. Inmiddels wordt de waarde van Youtube geschat tussen 70 en 90 miljard dollar.
    Naast haar werk als topvrouw van Youtube is Wojcicki moeder van vijf kinderen en voorvechter van het invoeren van betaald zwangerschapsverlof in de VS
    sluiten

    Arianna Huffington

    66 Jaar

    Haar accent is Grieks, haar opleiding Brits en haar achternaam die van haar ex. Haar linkse politieke ideeën zijn een draai van 180 graden met hoe ze in de VS bekend werd. Arianna Huffington (66) wist vriend en vijand dit jaar opnieuw te verrassen, toen ze aankondigde dat ze zou stoppen als hoofdredacteur van de Huffington Post, het progressieve blog dat ze in 2005 had opgericht en dat ze voor 315 miljoen dollar verkocht aan internetgigant AOL. Huffington richt een nieuwe site op die zich concentreert op ‘wellness’. Met HuffPo was ze - zonder ervaring als manager noch een technologische achtergrond - een succesvolle pionier in digitale media. De sterke politieke kleuring van haar site was bovendien opmerkelijk, omdat ze in de VS beroemd werd als ‘de vrouw van’ de Republikeinse politicus Michael Huffington, van wie ze scheidde nadat ze twee dochters met hem kreeg. HuffPo maakte haar de afgelopen tien jaar vaste prik in alle lijstjes van invloedrijke vrouwen. Maar het bezorgde haar ook een burnout, waar ze met haar nieuwe site anderen tegen wil beschermen.
    sluiten

    Kara Swisher

    54 Jaar

    Kara Swisher (54) is de grande dame van de Amerikaanse techjournalistiek. Ze begon in 1997 bij The Wall Street Journal als Silicon Valley-correspondent. Met haar compagnon Walt Mossberg startte ze een techblog bij WSJ, AllthingsD. De jaarlijkse conferentie van AllthingsD groeide uit tot de invloedrijkste mediagebeurtenis van Silicon Valley. Hier vonden legendarische optredens plaats, onder meer een dubbelinterview van Swisher met wijlen Steve Jobs (Apple) en Bill Gates (Microsoft). Sinds 2014 leiden Swisher en Mossberg een eigen mediabedrijf, Recode.
    New York Magazine omschreef Swisher als “Silicon Valley’s most feared and well-liked journalist”. Meest gevreesd, omdat ze bekendstaat om haar scherpe interviews - Facebook-baas Mark Zuckerberg kreeg tijdens een live interview eens een verschrikkelijke zweetaanval toen Swisher hem doorzaagde over zijn privacybeleid. Meest geliefd, omdat ze fair en transparant te werk gaat. Haar uitvoerige ethics statement op haar website is een verademing in de techwereld, waar de grenzen tussen journalistiek en PR vaak dun zijn. Juist omdat haar onafhankelijkheid buiten kijf staat, zijn techbedrijven bereid om met haar te werken. Een interview met Swisher betekent dat je ertoe doet in Silicon Valley.
    sluiten

  • Janet Yellen

    70 Jaar

    In 1963 moest de hoofdredacteur van de schoolkrant van Fort Hamilton High School in Brooklyn de beste leerling van de eindexamenklas interviewen. Janet Yellen had de hoogste cijfers én ze leidde de schoolkrant, The Pilot. In het interview met zichzelf omschreef ze zich als „een klein figuur, voorovergebogen over een bureau dat lukraak is bezaaid met boeken en potloden”. De dochter van een huisarts en een basisschool lerares die huisvrouw was geworden om voor Janet en haar broer John te zorgen.

    Ze werd in het jaarboek door haar klasgenoten wel verkozen tot ‘de slimste van de klas’, maar niet tot ‘degene die het ’t verst zal schoppen’. In 1963 werd nu eenmaal niet van Joodse meisjes uit Brooklyn verwacht dát ze het ver zouden schoppen. Op de meest prestigieuze scholen in New York zou ze niet eens zijn toegelaten.

    Vijftig jaar later werd Janet Yellen door president Barack Obama uitverkoren om de Amerikaanse centrale bank te leiden. Ook in 2013 was het nog zo ongebruikelijk dat een vrouw baas van de Fed werd, dat Obama haar eens per ongeluk „meneer Yellen” noemde. Yellen en graag voorover gebogen in boekenbepaalt nu wat de rente is waartegen de Fed banken geld leent. Dat maakt haar tot een van de machtigste mensen ter wereld: elk woord van haar kan financiële markten op tilt doen slaan.

    Ze ging economie studeren omdat ze dat zag als de wetenschap die het leven van gewone mensen kon verbeteren. Na een promotie aan Yale en zes jaar doceren aan Harvard kreeg ze er geen vaste aanstelling. Teleurgesteld trad ze in dienst in Washington bij de Federal Reserve System, kortweg de Fed, waar ze in 1977 haar mede-econoom en toekomstige latere echtgenoot George Akerlof ontmoette. Zoals meer vrouwen van haar generatie spendeerde ze het merendeel van haar leven in de schaduw van haar man. Hij won de Nobelprijs in de economie, kreeg banen aan verschillende universiteiten in de VS en Europa. Zij was de volgzame echtgenotevaak werk kreeg aan hetzelfde instituut als hij, maar . Beide Keynesianen werkten veel samen aan macro-economisch onderzoek, waarin hij het creatieve brein was en zijn de gedisciplineerde, rationele en praktische denker.

    In 1994 ging ze weer bij de Fed werken, waar ze toenmalig voorzitter Alan Greenspan overtuigde af te zien van zijn streven om inflatitie tot nul terug te brengen. Voor Yellen is werkloosheid altijd een belangrijkere factor in de economie geweest dan inflatie.

    Maar toen president Bill Clinton haar in 1997 voorzitter maakte van zijn Raad van Economische Adviseurs vond er een belangrijke verschuiving plaats: nu paste Akerlof zich aan háár carrière aan en een groot deel van de zorg voor hun zoon op zich nam.

    Yellen leidde het Fed-kantoor in San Francisco voordat ze in 2010 ondervoorzitter werd in Washington. Toch was het een verrassing toen zij het instituut echt mocht gaan leiden. Eén van de kritiekpunten was haar leeftijd. Maar Yellen, inmiddels 70, ziet zichzelf als een laatbloeier die nu op het hoogtepunt van haar kunnen is.
    sluiten

    Mary Barra

    54 Jaar

    De vader van Mary Barra (54) mengde bijna veertig jaar verf voor General Motors. Zijn dochter werkte er al toen ze 18 was. En in 2014 werd ze de eerste vrouwelijke CEO van GM. In interviews rond haar benoeming wimpelde Barra vragen over het feit dat ze als vrouw dit megabedrijf ging leiden af als irrelevant. General Motors was in 2009 door de Amerikaanse overheid van de ondergang gered. Vlak nadat Barra aantrad, moest ze miljoenen auto’s terugroepen en miljarden aan boetes en schikkingen betalen, nadat een defect contactslot klanten het leven had gekost. Inmiddels is het bedrijf financieel weer gezond en heeft Barra geïnvesteerd in elektrische auto’s, zelfsturende auto’s en Lyft, een concurrent voor Uber. Als ze één ding geleerd heeft in de laatste jaren, zegt ze, is het dat het tóch belangrijk is dat zij een vrouw is aan het roer van GM. Ze had namelijk ontdekt dat zij een voorbeeld was voor jonge vrouwen. „Dat heb ik onderschat.”
    sluiten

    Indra Nooyi

    60 Jaar

    Spijt? Nee, spijt is een te groot woord voor Indra Nooyi (60), CEO van PepsiCo. Maar ze heeft wel twijfels over of ze altijd de juiste keuzes heeft gemaakt tussen haar carrière en haar gezin. De van oorsprong Indiase studeerde aan Yale en werkte daarna voor de Boston Consulting Group en Motorola. Toen ze in de jaren negentig bij PepsiCo begon, was ze zoveel op kantoor, dat haar oudste dochter daar onder haar bureau sliep. Inmiddels leidt Nooyi de frisdrank- en snackgigant al tien jaar. Ze heeft 263.000 mensen in dienst en liet de omzet groeien tot 62,7 miljard dollar. Maar ze heeft ook twee dochters. De laatste jaren heeft ze zich steeds vaker publiekelijk uitgesproken dat ze „helse pijn” voelt als ze eraan denkt hoe weinig ze er voor hen is geweest. „Als je het ze vraagt, weet ik niet of ze zullen zeggen dat ik een goede moeder ben geweest.”
    sluiten

    Sheryl Sandberg

    47 Jaar

    Niets minder dan een feministisch manifest schreef Sheryl Sandberg (47) in 2013: Lean In. Sandberg heeft als COO de dagelijkse leiding over Facebook en is één van de machtigste vrouwen in Silicon Valley. Het zou haar verdienste zijn dat Facebook niet bleef hangen in een leuke site willen zijn, maar ook winstgevend werd. Ze begon in 2008 bij Facebook na een carrière bij Google, het ministerie van Financiën, de Wereldbank en McKinsey. Dit alles met een MBA van Harvard op zak. Ambitieus, gedreven en succesvol. Was dat omdat ze een vrouw was? Nee, ondanks, schreef Sandberg. Want vrouwen hebben gebrek aan succes vooral aan zichzelf te danken; ze leggen zichzelf te veel beperkingen op. Sandberg liet zien hoe je en een topcarrière en een gezin kon hebben, al werd haar kijk daarop afgedaan als elitair. Vorig jaar verloor ze plotseling haar steunende echtgenoot en de vader van haar twee kinderen en stortte haar wereld in. Ze heeft er veel van geleerd, zegt Sandberg, onder meer dat het voor alleenstaande vrouwen helemaal niet zo makkelijk is om alles te hebben.
    sluiten

    Meg Whitman

    60 Jaar

    In 2008 droeg The New York Times Meg Whitman (60), de CEO van Hewlett-Packard en invloedrijke Republikeinse donor, voor als mogelijke presidentskandidaat. Dat ze leiding kan geven, heeft ze in elk geval bewezen. Whitman werd in 1956 op Long Island geboren met een heupafwijking, waardoor ze tot haar derde een ijzeren beugel moest dragen. Ze wilde aanvankelijk medicijnen studeren, maar switchte naar economie. In 1998 liet ze met enige tegenzin speelgoedbedrijf Hasbro in de steek voor een onbekende start-up met dertig werknemers en vier miljoen omzet: e-Bay. Daar gebeurde het wonder van Whitman. In tien jaar tijd bouwde ze e-Bay uit tot een mondiaal bedrijf met 15.000 man in dienst en op het hoogtepunt een waarde van acht miljard dollar. Stressvrij ging het niet. Op een dag gaf ze een werknemer een harde duw. Een schadevergoeding van 200.000 dollar hielp om de meningsverschillen bij te leggen.
    Bij Hewlett-Packard heeft Whitman het moeilijker, vorig jaar moest ze tienduizenden mensen ontslaan. Eerder dit jaar baarde Whitman, die diep betrokken was bij de campagnes van McCain en Romney, opschudding door haar steun uit te spreken voor Hillary Clinton. Ze veracht Trump, die ze vergeleek met Hitler en Mussolini.
    sluiten

  • Ruth Bader Ginsburg

    83 Jaar

    Niemand in de VS laat zich misleiden door haar frêle gestalte en gevorderde leeftijd. Hoge rechter Ruth Bader Ginsburg (83) is de formidabele aanvoerster van de progressieve vleugel in het Supreme Court en een juridisch icoon. Ze werd in 1993 door president Clinton benoemd en heeft inmiddels cultstatus: er zijn T-shirts en mokken te koop met haar portret met de kenmerkende knot en uilenbril.

    Bader Ginsburgs carrière toont haar lange adem als het gaat om het elimineren van discriminerende wetsbepalingen. Ze spande zich decennia in voor vrouwen- en recenter voor homorechten.

    Ze groeide op in Brooklyn, als dochter van een moeder die niet mocht doorstuderen. Toen ze zich in 1956 inschreef bij Harvard, vertelt ze, nodigde de dekaan van de faculteit de negen vrouwelijke studenten (op een totaal van 500) voor een etentje uit. Hij vroeg ze: ‘Hoe rechtvaardigen jullie het, dat jullie de plek innemen van een gekwalificeerde man?’ Ginsburg werd bij sollicitaties geweigerd omdat ze een vrouw was, onderging een demotie bij haar zwangerschap en kreeg als hoogleraar minder betaald dan haar mannelijke collega’s.

    Begin jaren 60 deed ze onderzoek in Zweden, waar een kwart van de rechtenstudenten vrouw was, en vrouwelijke rechters normaal waren. Het zou haar sterk beïnvloeden. In de jaren 70 begon ze zich naast haar hoogleraarschap bij burgerrechtenbeweging ACLU in te spannen voor vrouwenrechten. Van de honderden zaken die de ACLU aanspande bracht ze er zes tot aan het Hooggerechtshof. Ze won er vijf.

    Haar tact en inzicht bleken uit haar strategie. Soms waren mannen de eiser; zo liet Ginsburg zien dat seksediscriminatie in wetten ook voor hén nadelig werkte. Soms pleitte ze tégen bestaande voordelen voor vrouwen omdat ze vond dat die hen afhankelijk hielden voor een man.

    Ginsburg geldt als radicaal in haar opvattingen, maar gematigd in het bereiken daarvan. Feministen nemen het haar kwalijk dat ze kritiek heeft op Roe vs Wade, de uitspraak waarmee het Hooggerechtshof in 1973 abortus legaliseerde. In haar ogen heeft de dwingende precisie van de uitspraak mede het verzet ertegen gewekt, dat tot op heden voortduurt. Ze was uitstekend bevriend met de zeer conservatieve rechter Antonin Scalia, net als zij een operaliefhebber, die begin dit jaar overleed.

    Vorig jaar sprak Ruth Bader Ginsburg zich in een New York Times-interview onomwonden uit tegen Donald Trump. Ze bood later haar excuses aan. Doorgaans staat ze er juist om bekend ook tegenstanders te willen meenemen in de interpretaties van het recht. Ze denkt in de lange termijn, ook op haar 83ste. Een minderheidsstandpunt, heeft ze wel eens gezegd “is een bode van de toekomst”.
    sluiten

    Ivanka Trump

    34 Jaar

    Zakenvrouw, erfgename en glamourprinses Ivanka Trump (34) is een van de weinige mensen die werkelijk invloed heeft op haar vader. De econome doet de werving van grote bouwprojecten in de Trump Organisation. Daarnaast weegt haar stem zwaar bij beslissingen van de Trumpcampagne. Ivanka’s mode- en lifestylemerk richt zich op jonge, werkende vrouwen – zij het voornamelijk op hun uiterlijk. Als werkende moeder zet ze zich in als Trumps brug naar vrouwen – geen makkelijke taak. Zo driftig als haar vader is, zo calm and collected is doorgaans Ivanka – al brak ze onlangs geërgerd een interview met Cosmopolitan af omdat de vragen haar te ‘negatief’ (lees: kritisch) waren.
    sluiten

    Huma Abedin

    40 Jaar

    “Het voelt alsof je dagelijks uit een brandslang drinkt”, zo heeft de 41-jarige Huma Abedin, Clintons grootste vertrouwelinge, persoonlijke assistente, campagne-vicevoorzitter en vermoedelijke stafchef mocht Clinton president worden, haar positie wel eens omschreven. Abedin, die een Pakistaanse achtergrond heeft en een deel van haar jeugd in Saoedi-Arabië doorbracht, werkt al de helft van haar leven voor Clinton – ze begon in 1996 als stagiair in het kantoor van de toenmalige First Lady. Clinton heeft Abedin omschreven als ‘mijn tweede dochter’. Haar telefoon zit in Abedins tas, de kandidate neemt geen enkele beslissing zonder Abedins advies. Zelfs de levens van de twee vertonen parallellen. De gereserveerde Abedin kondigde onlangs aan te gaan scheiden van haar man, Anthony Weiner, een voormalig congreslid dat ten val kwam door een serie seksschandalen.
    sluiten

    Michelle Obama

    52 Jaar

    Velen denken dat First Lady Michelle Obama (52) ooit zelf nog eens een gooi zal doen naar het presidentschap. De advocate is bij Amerikanen nog geliefder dan haar man. Obama gaf een uitstekende baan in de directie van het Universiteitsziekenhuis van Chicago op om haar man naar het Witte Huis te volgen. Obama zegt nog steeds niet van politiek te houden, en wekte aanvankelijk weerstand door momenten van stugheid. Maar ze ontwikkelde zich tot een geliefde publiek figuur en een gerespecteerde politieke factor. Haar invloed op haar man valt niet te overschatten. Via op het oog ‘gevaarloze’ kwesties als het welzijn van kinderen en de opleiding van meisjes, heeft ze haar eigen, positieve manier van politiek bedrijven ontwikkeld.
    sluiten

    Johnetta Elzie

    27 Jaar

    “Ik ben zwart en ik sta voor zwarte mensen.” Met bijna 169.000 volgers op Twitter is de 27-jarige activiste Johnetta Elzie een van de voorvrouwen van de Black Lives Matter-beweging. Ze werd activiste na het doodschieten van de zwarte tiener Michael Brown in 2014. “Ik had me niet voorgesteld dat dit mijn werkelijkheid zou worden als een jong-volwassene in het Amerika van de 21ste eeuw.” Nu is ze diep betrokken bij het zoeken naar oplossingen bij het terugdringen van politiegeweld. Ze is ook veelvuldig gebruikster van de hashtag #blackgirlmagic die jonge zwarte vrouwen gebruiken om hun trots en zelfbewustzijn te tonen.
    sluiten

  • Serena Williams

    35 Jaar

    Het gevaar van Serena Williams (35) komt meteen aan het begin, als ze die eerste service slaat. Dat doet ze met zoveel controle en snelheid, dat haar tegenstander weet dat het meteen afgelopen kan zijn. Het is een eer om aan de andere kant van haar net te staan, maar het betekent ook dat je jezelf niet altijd kunt bewijzen.

    De Amerikaanse Williams, het jongere zusje van Venus, werd geboren in Saginaw, Michigan, en was drie toen ze begon met tennissen. Nu is ze 35 jaar, heeft ze 22 grandslamtitels op haar naam en won ze vier olympische medailles. Gedurende 309 weken was ze de nummer één op de wereldranglijst. „Serena Williams is niet alleen de beste speelster van haar generatie, maar ook in de geschiedenis”, verklaarde hoofdredacteur Paul Fichtenbaum van Sports Illustrated toen hij haar vorig jaar benoemde tot Sporter van het Jaar. Haar verdiensten onderschrijven dat.

    Meer dan 70 miljoen euro aan prijzengeld won Williams gedurende haar carrière. Geld waarmee ze de slachtoffers in Haïti hielp en een school bouwde voor meisjes in Kenia. Zakenblad Forbes noemde haar deze zomer de sportvrouw die het meest verdient, ze verstoot daarmee de Russische tennisster Maria Sjarapova van de troon. In twaalf maanden tijd verdiende Williams meer dan 25 miljoen euro, maar niet alleen met sport. In 2010 voltooide ze haar opleiding tot nagelstylist, in 2015 bracht ze haar eigen kledinglijn uit.

    Williams is een overlevingskunstenaar, met een kant die ze zelf duister noemt. In haar autobiografie On the line schreef ze dat ze soms loog, manipuleerde en geen middel onbenut liet om te winnen. „Topsporters hebben een wilde, irrationele kant nodig”, schreef ze in 2009. „Om hun tegenstanders wakker te schudden, maar ook zichzelf. Met mijn uitbarstingen redde ik me vaak uit netelige situaties.” Op de tennisbaan is dat ook te zien. Als Williams daar uit balans raakt, knokt ze zich op de voor haar typerende wijze terug van een achterstand – met gebalde vuisten en gekrijs. Haar gedrevenheid kent geen grenzen. Dat is waarom ze al zo lang de top domineert. Het lijkt wel alsof ze geen leeftijd heeft. Serena Williams is misschien wel de tennisster van de eeuw.
    sluiten

    Lena Dunham

    30 Jaar

    Kan humoristisch en schaamteloos navelstaren feministisch zijn? Girls-actrice, scenariste en producente Lena Dunham (30) heeft bewezen van wel. Na een paar onafhankelijke films kreeg ze van zender HBO carte-blanche voor een serie. Girls, over vier meiden in New York, was min of meer een uitvergroting van Dunhams eigen gène over haar zoekende bestaan als twintiger. Vrijgevochtenheid bleek een ongelofelijke keuzelast met zich mee te brengen, vooral als het om seks ging. Ook grensverleggend was dat Dunham haar eigen lichaam vol in de strijd gooide, compleet met extra kilo’s en okselhaar en zonder enige digitale verbetering. Inmiddels noemt Dunham zich feministe en wil ze meer dan de grenzen van de kijker verleggen: ze verzet zich tegen fotoshoppen, en maakte met de andere Girls-actrices een filmpje tegen seksueel geweld. Dertig is Dunham nu. Ze heeft Emmy-nominaties en Golden Globes op zak, neemt het laatste seizoen van Girls op en twittert dat ze op zoek is naar een ‘hobby’. Ondertussen werkt ze aan haar tweede boek en aan de pilot van een nieuwe serie, over feminisme in de jaren zestig.
    sluiten

    Simone Biles

    19 Jaar

    De negentienjarige turnster Simone Biles heeft op Olympische Spelen en wereldkampioenschappen inmiddels zoveel medailles verzameld als dat ze jaren oud is. Een serie oefeningen die alleen zij beheerst, draagt haar naam. Maar dat de hele wereld voor haar viel, kwam niet alleen door de bovenmenselijke buitelingen die de 1 meter 45 lange, oersterke atlete op de Olympische spelen in Rio maakte - waar ze vier gouden medailles en een bronzen medaille won. Biles, die opgevoed werd door haar grootvader en zijn tweede vrouw omdat haar moeder door drank en drugs niet voor haar kon zorgen, maakte ook indruk met haar sprankelende, eerlijke persoonlijkheid. Ze juichte harder voor het zilver van een collega dan voor haar eigen goud, en zei tegen journalisten: “Ik ben niet de nieuwe Usain Bolt of Michael Phelps. Ik ben de eerste Simone Biles.”
    sluiten

    Chiamamanda Ngozi Adiche

    39 Jaar

    De Nigeriaans-Amerikaanse schrijfster Chiamamanda Ngozi Adichie (39) weigert zich in een hokje te laten stoppen. Haar recentste roman, Americanah, door The New York Times uitgeroepen tot een van de beste boeken van het jaar, gaat over een Nigeriaanse die naar Amerika migreert, en daar worstelt met de verwachtingspatronen omtrent vrouw-zijn en zwart-zijn. Adichie, opgegroeid in een academisch gezin in de stad Nsukka in het zuidoosten van Nigeria, begon met schrijven toen ze zeven was; omdat ze vooral Amerikaanse jeugdboeken las, hadden haar eigen personages eerst ook blauwe ogen en blonde haren. Ze brak in 2003 door met Purple Hibiscus. Adichie maakt zich kwaad over onrecht tegen zwarte vrouwen, maar weet die boosheid te verpakken in milde humor en wijsheid. Haar Tedtalk Why we should all be feminists uit 2013 werd een grote digitale hit. De Zweedse regering gaf alle zestienjarigen een exemplaar van de lezing in gedrukte vorm, en Beyoncé nam er delen uit op in haar hit Flawless.
    sluiten

    Robin Wright

    50 Jaar

    Robin Wright, de actrice die presidentsvrouw Claire Underwood speelt in House of Cards, bleek eerder dit jaar minder betaald te krijgen dan haar tegenspeler Kevin Spacey. Dat is inmiddels rechtgetrokken. En terecht, want zonder Claire was House of Cards niet zo sterk geweest. Claire, een kruising tussen Lady MacBeth en de ijskoningin, speelde het presidentiële machtsspel geraffineerder dan haar man Frank. De vrouwelijke helft van het manipulerende duo bleef in seizoen drie met lege handen achter toen Frank het Witte Huis had veroverd. Er was nog maar eén strijd mogelijk, die tegen haar man. Claire Underwood belichaamt de totale controle, én een machiavellisme dat vrouwelijke personages zelden krijgen toebedeeld. Claire wil aan de top staan en ze doet geen poging onderweg vrienden te maken. Zoals haar schepper, House of Cards-schrijver Beau Willimon heeft gezegd: “Ik heb geen enkele interesse in de vraag of men haar áárdig vindt.”
    sluiten

  • Cornelia Bargmann

    55 Jaar

    Iedere keer dat ze een laboratoriummuis met kankercellen inspoot, moest ze huilen. Daarom begon neurobioloog Cornelia Bargmann (55) eind jaren tachtig met C. elegans te werken, een nietig rondwormpje waarvan het brein de overzichtelijke hoeveelheid van 302 zenuwcellen telt met ongeveer 7.000 onderlinge verbindingen. Het maakte haar levenswerk mogelijk, dat draait om de interactie tussen genen, neuronen en de omgeving, en dat het in kaart brengen van het menselijk brein als uiteindelijk doel heeft.

    Daarnaast ontwikkelde Bargmann zich tot fakkeldraagster van haar vakgebied. In 2013 stelde president Obama haar aan als leading lady van zijn BRAIN-initiatief. De ambitie van dit project om de werking van het brein in kaart te brengen, is vergeleken met de maanlanding en de ontrafeling van het genoom. Bargmann benadrukte dat het doel van BRAIN niet alleen medisch kon zijn. Kennis verwerven is voor haar ook een doel op zichzelf. „Uiteindelijk willen we de grammatica van het brein begrijpen, zodat we snappen hoe het kan dat mensen wetenschappers zijn, en kunstenaars.”

    Bargmann groeide op in Georgia, studeerde aan MIT en leverde als postdoc een cruciale bijdrage aan de ontdekking van een borstkankergen. Sinds 2004 leidt ze haar eigen laboratorium aan Rockefeller University New York. Ze won veel prijzen, zoals de in 2013 de door Sillicon Valley-miljardairs ingestelde Breakthrough Prize in Life Sciences van 3 miljoen dollar. „Alsof een zak geld op je hoofd valt”, zei ze tegen Vogue. Een vriendin mailde, doelend op Bargmanns liefde voor pumps: „Dat zijn véél schoenen.”

    „Cornelia is zo perfect”, zei een collega tegen Vogue, „dat we allemaal een beetje bang voor haar zijn. Het is al moeilijk je eigen vakgebied bij te houden, zij weet behalve van neurowetenschappen ook alles van kanker, het immuunsysteem en genetica.”

    Vorige week werd Bargmann ook benoemd tot directeur van het Chan-Zuckerman Initiatief, waarmee Facebooks Mark Zuckerberg en zijn vrouw, kinderarts Priscilla Chan, onderzoek naar ’s werelds voornaamste ziektes willen stimuleren. De zak geld die nu op haar hoofd valt, bevat drie miljard dollar.
    sluiten

    Katherine Hayhoe

    43 Jaar

    “Ik zeg vaak: er is niets conservatiever dan zuinig zijn op de aarde,” zegt prominent klimaatwetenschapster Katharine Hayhoe (43), in Obamaland, het boek van NRC-correspondent Guus Valk. Het feit dat deze klimaatwetenschapster tevens evangelisch christen is, geeft haar twee missies. Klimaatverandering tegengaan, én evangelisch christenen en conservatieven, die wetenschap goddeloos vinden en milieubescherming iets voor tree-huggers, bekeren tot de feiten. Ze ervan doordringen dat klimaatverandering bestaat, dat mensen er de oorzaak van zijn en dat mensen er iets tegen moeten doen.
    Hayhoe groeide op in Toronto, waar haar vader missionaris was. Een deel van haar jeugd bracht ze door in Colombia. Ze studeerde aanvankelijk astronomie, later klimaatwetenschappen in Illinois, waar ze haar man ontmoette, een linguïst en voorganger van een evangelische kerk. Pas na hun huwelijk kwam ze erachter dat hij klimaatverandering ontkende. Samen schreven ze A Climate for Change, Global warming Facts for Faith-based decisions, waarin ze anderen tonen hoe zij feiten en geloof met elkaar verzoenen.
    sluiten

    Ellen Ochoa

    58 Jaar

    ‘Reik naar de sterren’ zei de moeder van Ellen Ochoa (58) tegen haar toen ze een klein meisje was. In 1993 werd Ochoa de eerste Latina die de ruimte in ging, aan boord van de Discovery om precies te zijn. Ochoa, kleindochter van Mexicaanse immigranten, werd technisch ingenieur, en ontwierp lasers, hologrammen, robots en andere instrumenten die oppervlaktes kunnen aftasten en zo informatie genereren. Bij haar eerste sollicitatie voor NASA’s astronautenklas werd ze afgewezen, maar zat niet bij de pakken neer. Ze ging astronauten over de ruimte onderwijzen, en werd pilote. In 1990 lukte het wel. Ochoa zou in totaal tijdens vier vluchten bijna 1.000 uur in de ruimte doorbrengen, waarbij ze zich specialiseerde in het bedienen van een robotarm die satellieten kan loslaten en weer kan vangen. Daarna maakte ze carrière binnen het NASA Johnson Space Center, waarvan ze sinds 2013 de directeur is. Ochoa is behalve wetenschapster en moeder ook een begaafd fluitiste. In haar studententijd speelde ze solo bij het Stanford symfonieorkest. Ze speelde ook fluit tijdens haar ruimtevluchten. Ze vervult met overgave haar plicht als rolmodel: ze geeft veel lezingen voor schoolmeisjes en studentes, en vertelt hen dat ze naar de sterren moeten reiken.
    sluiten

    Judith Butler

    60 Jaar

    Het homohuwelijk is in de VS gelegaliseerd, en transgenders zijn niet langer bang om erkenning te eisen. Er is iets voor te zeggen dat dit deels de verdienste is van de feministische taal- en genderfiliosofe Judith Butler (60). Centraal in Bulters werk staat de performativiteit van taal en van gender: de constatering dat taal de werkelijkheid niet alleen beschrijft, maar ook schept. In de woorden van Butler: ‘Gender is niet iets wat iemand is, maar wat iemand doet.’ Haar boeken Gender Trouble (1990) en Bodies that Matter (1993) laten zien hoe taal, macht en sekse op elkaar inwerken, en hebben zo bijgedragen aan de bewustwording en emancipatie van de homobeweging. Ze houdt zich ook bezig met ras en met de natiestaat; telkens draait het in haar werk over hoe machthebbers met woorden identiteit bepalen en afgrenzen.
    Butler is altijd controversieel gebleven. Een moedig denker voor sommigen, een charlatan voor anderen. Een van de felste aanvallen kwam van de eveneens Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum die in 1999 in ‘The Professor of Parody’ gehakt maakte van Butlers ondoordringbare stijl ,die volgens Nussbaum een gebrek aan scherpte en oorspronkelijke ideeën moest verhullen. Butler is joods, maar vergoelijkende uitspraken over Hamas en felle kritiek op Israëls nederzettingenbeleid zijn haar op kritiek van antisemisme komen te staan.
    sluiten

    Elizabeth Loftus

    71 Jaar

    Het is niet moeilijk voorstelbaar dat Elisabeth Loftus (71), cognitief psychologe, beroemd en berucht om haar onderzoek naar valse herinneringen, in de loop der jaren ernstig is bedreigd en zelfs politiebescherming nodig heeft gehad. Ze wijdde haar leven immers aan onderzoek naar een van de fundamenten onder de menselijke persoonlijkheid, het geheugen. En ze toonde aan hoe kneedbaar dit is: vatbaar voor invloeden van buitenaf, voor later toegevoegde verhalen. Zo werkte ze in de jaren negentig aan het zogeheten ‘lost- in the mall’ effect; mensen kunnen er vrij eenvoudig toe gebracht worden zich te herinneren dat ze als kind verdwaald raakten in een winkelcentrum. Loftus getuigde over de bedrieglijkheid van het geheugen en ooggetuigenverslagen in honderden processen, waaronder geruchtmakende zaken als die van O.J. Simpson, Oliver North (Iran-contraschandaal) en de Bosnische oorlogsprocessen.
    Haar ontdekkingen maakten Loftus, geboren in Californië en opgeleid aan de Universiteit van Los Angeles, tot de gebeten hond in de ‘geheugenoorlogen’, de controverse rond slachtoffers van seksueel geweld die zich wat hen was overkomen pas in therapieën herinnerden. Loftus richtte in 2001 het Centrum voor Psychologie en Recht op aan de universiteit van Californië, waar ze de eerste directeur van werd. Ze is nog altijd actief.
    sluiten


Met medewerking van: Emilie van Outeren, Eva de Valk en Stef Tervelde