Dikmakende genen blijken niet te vinden

Foto Istock

Mensen worden makkelijk dik. Dat komt doordat we allemaal afstammen van mensen die, in een ver verleden, regelmatig hongersnoden meemaakten. De overlevers hadden genvarianten die zorgen voor een zuinig energieverbruik en makkelijke vetopslag.

Dat is de standaardverklaring in populaire dieetboeken – trouwens ook in veel wetenschappelijke artikelen – voor onze aanleg om moeiteloos dik te worden.

Maar hij klopt niet, die theorie van de zuinige genen (thrifty genes). Althans, die genen hebben we niet gevonden, schrijven Guanlin Wang en John Speakman in een artikel in Cell Metabolism (22 september). Zij namen de 115 posities op het DNA waar een variant (SNP) voorkomt die relatief veel bij dikke mensen en weinig bij dunne mensen voorkomt en zochten in de genen van 14 mensenpopulaties van over de hele wereld of die dikmakende varianten de laatste 250.000 jaar in de evolutie bevoordeeld zijn. Nou, niet.

Een van de auteurs van dit artikel, John Speakman, bestrijdt de thrifty gene theorie al langer. Er zijn andere theorieën, schrijft hij. Misschien zijn de dikmakende genen wel een bijproduct van andere selectiedruk. Niet alles wat in de evolutie ontstaat heeft evolutionair voordeel. Misschien hebben die dikmakende genen wel te maken met de regulatie van onze lichaamstemperatuur. Daar speelt vet ook een rol immers.

Het kan ook zijn dat het wegvallen van natuurlijke vijanden de noodzaak om slank te blijven wegnam. Als dikke kinderen niet meer door tijgers worden opgegeten, krijgen dikmakende mutaties de kans om te blijven.

Speakman wordt bestreden. Hijzelf schrijft in de discussieparagraaf al dat 65 procent van de variatie in BMI genetisch bepaald is. De 115 gevonden BMI-SNP’s die tot nu toe gevonden zijn bepalen nog maar 3 procent van de variatie. Die BMI-SNP’s zijn gevonden in grote, over de wereld verspreide populaties. Terwijl inmiddels duidelijk is dat in Tonga, Samoa, onder Mexicaanse indianen en onder inuït allemaal verschillende dikmakende genmutaties bestaan. Die middel je in die massale onderzoeken makkelijk weg.