De onmacht van Opec

nrcvindt

Komt in november de ommekeer op de oliemarkt? Woensdag kwamen de leden van Opec, de organisatie waarvan veel olieproducerende landen lid zijn, overeen de productie van olie te beperken tot 750.000 vaten per dag. De toenadering tussen Iran en Saoedi-Arabië die daar voor nodig was, is opmerkelijk.

De prijs van olie sprong op de beurzen omhoog met zes procent. Voorlopig is daar ook alles mee gezegd – zo’n koersstijging kwam alleen al deze maand drie maal voor, om later weer weg te ebben.

Welk land de productie met hoeveel moet inperken is niet afgesproken. Die beslissing is doorgeschoven naar de jaarlijkse Opec-vergadering op 30 november in Wenen.

Lang is Opec, dat wereldwijd een derde van alle olie produceert, een grote macht toegedicht in het bepalen van de olieprijs. Het belangrijkste lid Saoedi-Arabië, dat zelf weer een derde van de Opec-olie oppompt, wist dat te bewerkstelligen door zijn productie te variëren. Maar de macht van Opec taant al langer, recent ook nog door de opkomst van Amerikaanse producenten van schalie-olie. Die opkomst was twee jaar geleden de belangrijkste reden voor de Saoedi’s om hun rol van ‘swing producer’ te laten varen. Door ongelimiteerd te produceren veroorzaakten zij een prijsdaling met als voornaamste doel de Amerikaanse productie onrendabel te maken en uit de markt te drukken. De prijs van olie kelderde van 115 dollar per vat naar nog geen 50 dollar nu.

Deze tactiek lijkt te zijn mislukt. Schalieproducenten bleken weerbarstiger dan gedacht. Iran, grotendeels bevrijd van sancties, produceerde meer. En de Saoedi’s zelf betalen de prijs: de sterk verminderde inkomsten uit olie.

De olieprijs is nog steeds een van de belangrijkste variabelen in de wereldeconomie. Hij bepaalt de kosten van transport en de productie van tal van goederen, is van invloed op de koopkracht van consumenten én regimes. En hij is van belang voor de relatieve kostprijs, en levensvatbaarheid, van alternatieve energie.

Een ideale olieprijs is onmogelijk te becijferen. Maar stabiliteit en voorspelbaarheid van de olieprijs zijn wél veel waard. De macht van Opec is in dit opzicht niet meer wat hij was. Een vrije markt, waar vraag en aanbod elkaar ontmoeten en waar zoveel mogelijk informatie aanwezig is, is beter in staat tot rationele prijsvorming. Met name de opkomst van Amerikaanse schalie, gewenst of niet, kan elke poging tot prijsbeïnvloeding frustreren.

Of het tot een afspraak komt in Wenen volgende maand lijkt zo bezien steeds minder belangrijk. Opec, en zijn belangrijkste lid Saoedi-Arabië, voeren een achterhoedegevecht.