CDA tornt wel degelijk aan de rechtsstaat

Soms heb je een rectificatie in een andere krant nodig om overeind te schieten. Onder de kop ‘CDA drijft weg van het midden’ schreef Trouw een week geleden: „Het CDA isoleert zich [..] Als enige van de middenpartijen wil het tornen aan de rechtsstaat”. Maar die conclusie is volgens de correctie op dinsdag niet juist. „De juiste conclusie is dat de partij de grenzen aan de vrijheid van meningsuiting […] strikter stelt dan andere partijen.”

Als lezer heb je daarna een laffe smaak in de mond – de ‘juiste conclusie’ kan ik zelf wel trekken. Zeker als die politiek is. Sinds wanneer worden analyses van redacteuren van hogerhand van de juiste conclusie voorzien? Wat is dat voor CDA dienstbaarheid? Of zou hier iets geschreven zijn wat waar is, maar niet gezegd mag worden? Dan voelde men bij het CDA dus nattigheid, sloeg de kramp toe en moesten anderen gedwongen worden hun woorden in te slikken. Die dat nog deden ook.

Tornt het CDA inderdaad aan de rechtsstaat? Over de PVV hebben we het al niet meer – met een verbod op de koran, het sluiten van moskeeën, preventief opsluiten van ‘radicale moslims’ etc. Dat is balletje-trap doen met de vrijheid van godsdienst, de uitingsvrijheid, recht op een eerlijk proces, etc. Hoe zit het dan met de uitzaaiingen van dat gedachtegoed bij het CDA?

Vooropgesteld, tornen is niet verboden, als je maar weet waarmee je aan het stoeien bent. Grondrechten botsen voortdurend, evenwichten moeten steeds opnieuw worden vastgesteld, normen zijn nooit absoluut (behalve dan het marteling- en genocideverbod) en rechtsstaten bestaan in allerlei soorten en maten. Waarbij ze in het ene land eerder groeperingen verbieden en in het andere sneller noodtoestanden uitroepen. Geschiedenis, staatsvorm en identiteit wegen mee.

De vraag ‘wie wij zijn’ dan wel ‘in welk land willen wij leven’ is ook al een poosje een politiek mantra. Zijn wij het land van Descartes, de Pilgrim Fathers, Hugenoten en andere vluchtelingen naar het bastion van vrijheid van religie en van drukpers? Of een land waar CDA-fractieleider Buma journalisten via de hoofdredactie van Trouw de ‘juiste conclusie’ komt voorschrijven over wat de rechtsstaat is en wat niet?

Het CDA wil al een poosje het ‘verheerlijken van geweld’ strafbaar stellen – of zoals Buma in de Kamer dat motiveerde „ook je woord willen verspreiden kan heel gevaarlijk zijn”. Inderdaad buurman, daar hebben we dan ook de vrije publieke ruimte voor, om dat ‘gevaarlijke woord’ tegen te spreken. Niet justitie en politie. Verder moeten organisaties ‘die de democratie misbruiken om haar omver te werpen’ eveneens verboden worden. Voor dat laatste kan ik meer begrip op brengen dan voor het eerste. Omverwerpen is namelijk iets doen, wat iets anders is dan iets denken, iets zeggen of een woord verspreiden. Cruciaal verschil, waar snel overheen wordt gepraat.

Zodra je anderen verbiedt iets te vinden of te bepleiten, overschrijd je wel een uitgangspunt van de rechtsstaat. Namelijk de vrijheid van meningsuiting. Trouw had met dat ‘tornen’ dus wel degelijk gelijk – die correctie was opportunistisch en kwalijk.

Nu past Buma in een patroon. Volgens N-VA voorzitter en Antwerps burgemeester Bart de Wever is er geen verschil tussen een nazi en een IS-aanhanger. Hij wenst degenen die ‘sympathie tonen’ aan IS preventief opsluiten. Hij denkt dan aan „mensen […] die niks onwettigs doen, maar van wie je niet kunt uitsluiten dat ze dat morgen wel doen.” Ik meld mij meteen aan. Niet dat ik IS aanhang, maar niks is uitgesloten. De Wever spreekt in oorlogstaal. IS aanhangers vormen een ‘vijfde colonne’. Het zijn collaborateurs. Ook de N-VA wil niet horen dat het de rechtsstaat ondergraaft. Nee, het ‘scherper stellen van de grenzen van vrijheid van meningsuiting’, dat is het. Dat haalt je de koekoek. De rechtsstaat verdedigen door hem te beschadigen is geen goed plan. In Vlaanderen niet, en hier ook niet. Spreken, schrijven en denken zijn vrij.

De auteur is juridisch redacteur en commentator. T @folkertjensma