Ambassadeurs op matje: spanning met Moskou loopt op

MH17-onderzoek

Het kabinet slaat harde toon aan tegen Rusland nadat het de MH17-onderzoekers zwart maakte. Minister Koenders: „onacceptabel”.

De spanning tussen Nederland en Rusland over het neerhalen van de MH17 loopt snel op. Nadat minister Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) vrijdag de Russische ambassadeur op zijn departement had ontboden, sommeerden de Russen enkele uren later de Nederlandse ambassadeur maandag op het ministerie van Buitenlandse Zaken in Moskou langs te komen. Voor het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag komt deze ‘tegenactie’ van Rusland niet als een verrassing, liet men weten.

Koenders heeft de Russische ambassadeur te verstaan gegeven dat de „ongefundeerde kritiek” van Rusland op de deze week gepresenteerde onderzoeksresultaten van het Joint Investigation Team over de aanslag op de MH17 „onacceptabel” ’is.

Vicepremier Asscher had het vrijdag na de ministerraad over een Russische reactie „die beneden alle peil is’’. Niet eerder liet Nederland zich in zulke sterke bewoordingen uit. De onmiddellijke kritiek vanuit Moskou op het onderzoek is verkeerd gevallen in Den Haag.

Met de stevige taal probeert het kabinet ook tegemoet te komen aan de Tweede Kamer. Na het verschijnen van het rapport eisten Kamerleden een hardere houding. Rusland moest meer onder druk worden gezet om aan het onderzoek mee te werken.

Dat doet het kabinet nu. „In plaats van het onderzoek zwart te maken en twijfel te zaaien, dient Rusland – gezien het overtuigende bewijs – de gepresenteerde resultaten te respecteren”, aldus Koenders in een verklaring na afloop van het gesprek met de ambassadeur. Volgens hem hebben de Russen „de professionaliteit, integriteit en onafhankelijkheid van het Nederlandse Openbaar Ministerie in twijfel” getrokken. Vicepremier Asscher, die premier Rutte vrijdag verving, liet zich in dezelfde zin uit. „Als je per ommegaande dat OM in diskrediet brengt, heb je niet begrepen hoe het zit”, zei hij.

In het diplomatieke verkeer heet het ontbieden van een ambassadeur „de eerste trede van de escalatieladder”. Daarbij doet het er ook toe door wie de ambassadeur wordt ontvangen. In dit geval was het geen hoge ambtenaar maar minister Koenders zelf. Dit moest de ernst van de Nederlandse grieven onderstrepen.

Tot nu toe koos het kabinet voor een zeer voorzichtige benadering van Rusland. Premier Rutte verdedigde deze houding met de stelling dat voorkomen moest worden dat het strafrechtelijk onderzoek een politieke lading zou krijgen. En dat zou het geval zijn als Nederland al op voorhand met een beschuldigende vinger naar Rusland zou wijzen. Ook nu waakt het kabinet ervoor zich over schuldvraag uit te laten. Maar het kabinet wil wel dat Rusland zich coöperatief gaat opstellen. Vanuit de Tweede Kamer is instemmend gereageerd op de meer assertieve opstelling. De Russische minister Lavrov (Buitenlandse Zaken) zei tegen de BBC dat Rusland veel informatie heeft overgedragen aan de onderzoekers, maar dat hier „nog niets mee is gedaan”. „Excuses? Waarvoor?", aldus Lavrov desgevraagd.