Cultuur

Interview

Interview

Koloman

Anne Forest

Zoeken naar troost in de iconen van Anne Forest

Interview Anne Forest

Klassieke portretten, felle kleuren en onconventioneel materiaal vormen de heilige drie-eenheid achter de eigentijdse iconen van Anne Forest.

De zoete geur van Red Bull is alom vertegenwoordigd in galerie Heden in Den Haag. Anne Forest krabbelt op na zich dag in dag uit opgesloten te hebben. „Wonen waar je werkt en werken waar je woont leidt tot een leven als kluizenaar”, aldus Forest. „Een rol die ik mij overigens heel makkelijk toe-eigen.”

Nieuwe schepping

Forest was druk in de weer voor haar expositie Lineage. Hiervoor creëerde zij haar eigen wereld, een die bevolkt is met het nageslacht van haar verbeelding: ambigue figuren die helemaal onherleidbaar zijn. Een compleet nieuwe schepping die met niets te vergelijken valt. Denk je.

Naar musea of exposities gaat Forest niet. „Ik hou mezelf liever naïef. Door me af te schermen van te veel beïnvloeding, kan het unieke aan mijn werk groeien.” Toch zijn de geportretteerden niet uit zichzelf geboren. De mythische beesten met menselijke trekjes en mensfiguren met dierlijke driften hebben voorgangers. Totaal onverwachte voorgangers: statige portretten van deftige burgers, gemaakt door de belangrijkste portretschilders ten tijde van de Renaissance en Barok.

Forests creaties wijken in alles af van hun voorouders. Niet alleen vanwege het onconventionele materiaal waarop zij geschilderd zijn: hoogpolig tapijt, gevonden stukken hout en ongespannen canvas met een „gepatenteerd goedje van modelling paste gemengd met grind en zand uit de moestuin”, ook de felle kleuren en de voorstelling schuren met wat je verwacht bij een klassiek portret.

Een geluksbrenger

Wat haar aantrekt tot deze klassieke werken is de zelfcontrole in de stoïcijnse gezichten van de geportretteerden, alsof ze zichzelf proberen te beschermen. „Dit zijn de gezichten die ik wil ontmaskeren, waar ik de status en waardigheid van af wil pellen”, zegt Forest. „Hier wil ik emotie in pompen.” Wat ze daarmee wil bereiken: de toeschouwer moet bij het bekijken van haar werk een gevoel van bevrijding en troost hebben, een regelrechte opluchting, telkens weer.

De van oorsprong Amerikaanse kunstenares is opgegroeid in een Russisch-orthodox gezin, in een huis vol iconen. Zelf is ze niet gelovig, „als kind al niet. Het geloof liet mij met te veel vragen achter. Het duurde jaren voor ik doorhad hoeveel iconografie mij gevormd heeft als kunstenaar; zowel in het soort kunst waartoe ik mij aangetrokken voel, als het werk dat ik maak – kunst die vrij mystiek en naïef van aard is.”

Sinds dit besef verdiept Forest zich niet alleen in iconen als kunstvorm, maar ook in de functie die ze hebben. „Een icoon is niet alleen een kunstwerk: het slaat een brug tussen een creatie, een versiersel en een gebruiksvoorwerp. Het is een geluksbrenger in de ogen van de gebruikers.”

anne-forest

Waarneembare persoonlijkheid

Met haar eigen iconen probeert Forest zo’n zelfde contactvorm te creëren. „Ik verwijs hierbij niet naar een heilige – verre van. Wel stop ik heel veel aandacht en liefde in mijn werk, in de hoop dat dat er net zo hard weer uitkomt.”

Die aandacht en liefde geeft haar werken een waarneembare persoonlijkheid. „Deze moet wel lichtelijk vaag blijven.” Bij het werk Koloman doen zijn opengesperde ogen je afvragen hoe hij zich voelt. Forest houdt haar lippen stijf op elkaar. Hetzelfde gebeurt wanneer het gesprek zich wendt tot het hoofd, dat zichtbaar zweeft. „Ik wil niet zeggen dat hij onthoofd is, maar ik wil dit ook niet ontkennen. Het komt samen in jouw hoofd. Dat moment wil ik je niet ontnemen. Bovendien zou ik me heel ongemakkelijk voelen als ik vertel hoe het zit.”

Koloman is een duidelijk voorbeeld van naïeve kunst. Het doet kinderlijk aan, mede door het gebruik van felle kleuren. Toch vergen haar werken enorm veel aandacht, precisie en tijd. „Met zo’n wenkbrauwpartij ben ik een paar dagen zoet”, vertelt Forest. „Ik ben een perfectionist pur sang, ook in het dagelijks leven.” Het liefst stapt de kunstenares uit haar comfortzone en maakt zij een sprong in het diepe. Maar dat is „onmogelijk, je bent en blijft hoe je schildert”.