‘Lage inkomens betalen 20 euro per maand aan zorg’

Dat zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra bij de Algemene Politieke Beschouwingen.

Halbe Zijlstra (VVD) tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Remko de Waal

De aanleiding

Het plan van GroenLinks om het eigen risico in de zorg in zijn geheel af te schaffen, stuitte vorige week op scherpe kritiek van onder meer de VVD. Fractievoorzitter Halbe Zijlstra interrumpeerde GroenLinks-leider Jesse Klaver tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen en stelde: „Ik wil de heer Klaver echt meegeven dat de solidariteit in het Nederlandse zorgstelsel al wel redelijk is opgerekt. Mensen met een laag inkomen betalen in Nederland iets meer dan twee tientjes per maand voor de zorg. Dat is de helft van een gemiddeld telefoonabonnement, en dat wordt betaald voor zorg die tot de allerbeste ter wereld behoort.” Wij verifiëren de uitspraak dat lage inkomens „iets meer dan twee tientjes per maand” voor de zorg betalen.

Waar is het op gebaseerd?

Zijlstra zegt zich te baseren op een rekenprogramma op de site van de Belastingdienst en data uit de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Daaruit is de gemiddelde premie te destilleren die Nederlanders betalen voor de basispolis en wat de hoogte is van de zorgtoeslag, een soort financiële steun, die mensen met een minimumloon ontvangen.

En klopt het?

De laagste inkomens in Nederland krijgen inderdaad forse financiële steun van de overheid bij hun zorguitgaven.

De maandelijkse premie van de verplicht af te sluiten basispolis bedraagt dit jaar gemiddeld 100 euro per maand. En de maximale zorgtoeslag ligt rond de 80 euro. Dat lijkt veel op de „iets meer dan twee tientjes” die Zijlstra noemde.

Maar hij vergat wel een paar dingen in zijn vergelijking.

Nederlanders dragen via hun loonstrook ook zorgpremies af voor de zorgverzekeringswet. Een fors bedrag: dit jaar gemiddeld 1.595 euro. Dat is 133 euro per maand, zo blijkt uit de begroting van VWS.

Bovendien gaat er jaarlijks nog 20 miljard euro naar de ouderen- en gehandicaptenzorg. Dit betalen burgers via hun premie Wet langdurige zorg, die ook op hun inkomen wordt ingehouden.

Daarnaast worden nog miljarden aan belastinggeld gebruikt voor de zorg, zoals voor de thuiszorg en jeugdzorg.

En Zijlstra laat de eigen bijdragen in de langdurige zorg en de eigen risico’s in de ziekenhuiszorg buiten beschouwing. Als je gezond blijft, hoef je niets bij te betalen, maar als je ziek bent, betaal je in de langdurige zorg eigen bijdragen en in het ziekenhuis via het eigen risico de eerste 385 euro zelf. Minister Schippers, partijgenoot van Zijlstra, rekende onlangs tegen NRC voor dat het afschaffen van dit eigen risico – zoals GroenLinks bepleit – geld kost. Dan schiet de jaarpremie van de zorgpolis met 284 euro omhoog, zei de bewindsvrouw, ofwel bijna 24 euro per maand „Dát is het eerlijke verhaal.”

In de begroting van Schippers staat een helder overzicht van wat de gemiddelde burger jaarlijks aan zorg kwijt is. Dat is dit jaar 5.334 euro, ofwel 444 euro per maand. Nu verdient de gemiddelde burger meer dan de laagste inkomens die Zijlstra noemde, maar de inkomenssolidariteit is zeker niet zo groot dat dit bedrag via inkomenssteun wordt teruggebracht tot „iets meer dan twee tientjes per maand”.

Conclusie

VVD-fractievoorzitter berekende dat de laagste inkomens iets meer dan twee tientjes per maand kwijt zijn aan zorg. Hij bleek zich louter te verlaten op de premie van de ziektekostenpolis en de tegemoetkomingen die de overheid geeft. Daarin had hij gelijk.

Maar de Nederlandse burger, ook die met een lager inkomen, betaalt buiten de ziektekostenpolis nog veel meer aan zorg. Wij beschouwen de uitspraak als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt